| |
• Адам Глобус [e,ф,8]
• Аксана Бязьлепкіна [e,2]
• Алесь Аркуш [i,e,ф,6]
• Алесь Разанаў [1]
• Аляксей Бацюкоў [e,2]
• Аліса Бізяева [i,e,ф,17]
• Андранік Антанян [i,e]
• Андрэй Дынько [i,e,ф,3]
• Андрэй Курэйчык [i,e]
• Андрэй Хадановіч [i,e,ф,12]
• Валерыя Кустава [i,e,2]
• Валянцiн Акудовiч [i,e,ф,1]
• Вольга Караткевіч [i,e]
• Віктар Сьлінко [2]
• Віктар Сямашка [i,e,1]
• Вінцэсь Мудроў [i,e,ф]
• Ганна Гершвін [e,1]
• Ганна Кiслiцына [i,e,ф,7]
• Зьміцер Арцюх [e,1]
• Зьміцер Бартосік [i,e,ф]
• Зьміцер Вішнёў [i,e,ф,3]
• Зьміцер Дзядзенка [e,1]
• Людка Сільнова [1]
• Людміла Рублеўская [i,e]
• Лявон Вашко [4]
• Лявон Вольскі [i,e]
• Лявон Юрэвiч [i,e,ф,2]
• Маnn Kurt [i,e,ф,14]
• Макс Шчур [e,2]
• Марыя Мартысевіч [i,e,2]
• Мікола Папека [i,e,1]
• Міра Лукша [i,e,1]
• Павал Сьвярдлоў [i,e,1]
• Павел Абрамовiч [i,e,3]
• Павел Надольскi [i,e]
• Палівач [e]
• Пятро Васючэнка [1]
• Севярын Квяткоўскі [i,e]
• Серж Мiнскевiч [i,e,ф,1]
• Славамір Адамовіч [1]
• Сяргей Астравец [i,e,1]
• Сяргей Сматрычэнка [e,1]
• Сяргей Шыдлоўскі [i,e,ф,1]
• Тацяна Сьлінка [e,ф]
• Уладзімер Арлоў [i,ф,1]
• Усевалад Гарачка [e,2]
• Францiш Богуш [e,1]
• Цiна Клыкоўская [e,1]
• Юрась Барысевіч [e,1]
• Юры Гумянюк [i]
• Ігар Бабкоў [e,7]
• Ігар Сiдарук [i,e]
• Ўжо ня дзевачка... [i,e,ф,1]
• Ільля Сін [i,e]
• Інэса Кур`ян [e]
• Ірына Хадарэнка [i,e,ф]
i - толькi iнфармацыя
е - ёсьць email
ф - ёсьць фота
лiчба - колькасьць матэрыялаў зьвязаных з аўтарам |
|
| | Крытыка як жаночая справа
 Павел Абрамовiч, 17 чэрвеня 2003
Кісьліцына Ганна. <blonde attack>. — Менск, 2003. — 143 с.
Нават не згадаю зараз, калі апошні раз трымаў у руках зборнік крытычных артыкулаў аб сучаснай беларускай літаратуры. Кніга Ганны Кісьліцынай сталася для мяне чакаляднай цукеркай, знойдзенай у мяшэчку з прыкрымі ірыскамі.
На белым фоне вокладкі зьмешчаны фотакаляж: Кісьліцына ў ружовым касьцюме зайчыка. Такія касьцюмчыкі дзеці апранаюць на навагоднія ранішнікі. Сама аўтарка бачыць у вокладцы папярэджаньне — "асьцярожна, "сюр"! Я б падпісаўся пад гэтымі словамі, калі б Кісьліцына-крытык сапраўды ішла ад неўсьвядомленага і выпадковых псіхічных асацыяцый, аўтэматычна скарыстоўвала б маўленчыя сродкі, спараджаючы небывалыя эстэтычныя эфэкты. Наадварот, Кісьліцына ў сваіх рэцэнзіях і артыкулах мысьліць лагічна, у звыклых катэгорыях, без псіхадэлічных “выбрыкаў”. Унутраная раскаванасьць аўтаркі, нязмушанасьць і іранічнасьць яе тону ня ёсьць перашкодаю для сур’ёзнай размовы аб літаратуры, а суб’ектыўнасьць — для ўзважаных ацэнак. Кісьліцына жыве прагай “перапісаць наноў ня толькі створаную мужчынамі літаратуру, але і ўсё створанае імі жыцьцё” (эсэ-прадмова “Крытыка — жаночая справа”). Упрыгожаная заечымі вушкамі, яна выклікае пэўныя асацыяцыі з гульлівай playmate з імпэрыі дзядулькі Х’ю Гефнэра (каханьне, сэкс, супрацьстаяньне полаў у беларускай літаратуры — адны з асноўных тэмаў кнігі; ружовы колер касьцюму — ня проста так), аднак чаму гэтак журботна апушчаныя долу тыя мяккія вушкі? Ці не ў прадчуваньні вялікіх цяжкасьцяў на шляху запланаванага пераўтварэньня жыцьця й літаратуры? Канцэптуальная і арыгінальная вокладка.
Зборнік складаецца з трох частак (“Эсэ, артыкулы”, “Партрэты, рэцэнзіі”, “Інтэрвію”). Ён укладзены з тэкстаў, напісаных цягам апошняга дзесяцігодзьдзя. Шкада толькі, што ў першых дзьвюх частках пад імі нямашака датаў. Крытыка ўсё-такі пішацца не для “вечнасьці”, а адлюстроўвае хуткаплыннае літаратурнае жыцьцё, фіксіруе з’яўленьне літаратурнага факту ў эстэтычнай прасторы (гэта асабліва тычыцца рэцэнзій).
Кісьліцына не імкнецца прыхаваць свае літаратурныя прыхільнасьці і карпаратыўную прыналежнасьць. Яна шмат піша пра дарагога сэрцу Разанава і Глёбуса, адкрыта сымпатызуе “бумбамлітаўцам” і “тэвээлаўцам”. Аднак, калі апошнія дапускаюць мастацкія пралікі, Кісьліцына рэагуе імгненна. “ Відавочна, што дапрацоўкі патрабаваў і цыкл “Птушыны рай”, — піша яна ў адной з рэцэнзій, — дзе метафарычнасць аркушаўскай думкі раз за разам вынішчаецца нейкай зухавата-маладнякоўскай інтанацыяй”. Не зважае крытык на званьні і заслугі перад літаратурай: “Шкада, што А. Максімюк (празаік, галоўны рэдактар часопісу “Правінцыя” — П.А.) прадставіў у сваім часопісе твор абсалютна “праглёбаўскі”, які нават назваю сваёю “адсылае” да першакрыніцы”. Дый сама Кісьліцына можа ствараць як узоры літаратурнай крытыкі (“Апошні цьвік”), так і нуднавата распавядаць у інтэрвію пра беларускі постмадэрнізм альбо казаць банальнасьці: “Як і кожная сапраўдная кніга, “Апошнія вершы” Леаніда Галубовіча выклікае думкі ня толькі аб асаблівасьцях таленту паэта, але і аб сутнасьці самой паэзіі, чарговы раз ставячы пытаньне пра яе месца і ролю ў сучасным сьвеце”. Гэта сьведчыць, што Кісьліцына — жывы чалавек, які перажывае творчыя ўзьлёты й падзеньні. Яе артыкулы маюць характэрныя для крытыкі адзнакі руціннасьці, канвэернасьці. Нарэшце, супярэчлівасьці. І дарэмна ананім за подпісам “Тыпізаваны Бэндэ” на сайце “litara.net” патрабуе ад яе “адзінай сістэмы крытэрыяў”. У кнізе, якая пабудаваная з артыкулаў-цаглінак, што “абпальваліся” ў розныя гады, ab initio ня можа быць адзінага падыходу да зьменьлівага жыцьця, супярэчлівай творчасьці суайчыньнікаў-літаратараў.
Кісьліцына любіць ствараць літаратурныя міты (артыкулы “Раіса Баравікова як сэкс-сымбаль беларускай літаратуры”, “Іван Шамякін — апостал мадэрнізму”). Але колькі ні ўчытвайся ў бэлетрыстыку Шамякіна, акром “добрага” і “дрэннага” сакратароў райкаму дый іншых камуністых зь іх думкамі і жыцьцём навідавоку, дарэмна шукаць там мадэрновасьці, патаемных намёкаў і алюзій, як заклікае да таго крытык. А наконт сэксу… Нашая літаратура апошнімі гадамі значна памаладзела, папрыгажэла і пагарачэла. Цнатлівасьць, прыстойнасьць і традыцыйныя сэксуальныя пазыцыі цяпер шукайма ў туркменскім слоўным мастацтве.
Гэта кніга перадусім створана жанчынай. Маладая, пазбаўленая комплексаў, яна называе рэчы сваімі імёнамі. Яна жадае, каб беларускія літаратары-мужчыны пачалі прагнуць экшэна ў рэальным жыцьці, выразна заявілі аб сваёй полавай прыналежнасьці. Яшчэ Кісьліцына спрабуе зразумець, чаму ў беларускай літаратуры багата разумных і таленавітых пісьменьніц, але “хранічна адсутнічае больш-менш цікавая любоўная гісторыя”. Погляд на беларускую літаратуру праз гендэрную “прызму” дужа эфектыўны: ён пазбаўляе крытыку адарванасьці ад жыцьця, культуры паводзін у літаратуры надае цывілізаваны выгляд, а адносіны ў трохкутніку “пісьменьнік — крытык — чытач” робіць больш інтымнымі.
Надрукавана са скарачэньнямі
ў “Нашай Ніве”, № 20-2003
 дадаць камэнтар, вэрсiя для друку | |
| |
