|
|
| Вiтаю, дружа! |  |
|
| увайсьцi | зарэгiстравацца |
|
|
| | Ганна Серада, “чалавек вандроўны” Андрэй Хадановіч, 6 лiстапада 2002У горадзе Львове на дзіва шмат добрых паэтаў. Яшчэ больш там добрых паэтак. Украінскія калегі нават ужываюць спэцыяльны тэрмін “львоўская жаночая паэзія”. Тэрмін прадугледжвае грунтоўную філялягічную абазнанасьць і ў добрым сэнсе слова традыцыйнасьць, набор звычайных для сусьветнай паэзіі матываў і клясычны спосаб вершаскладаньня. Амаль нічога зь пералічанага не датычыць Ганны Серады. Яна іншая – як у сваіх “вершаваных паводзінах”, так і ў бачаньні сьвету. Людзі, якія добра ведаюць Ганну Сераду, кажуць, што яна глядзіць на сьвет зь іншага боку. Тое, што можна ўбачыць з такога гледзішча, добра люструецца ў ганьніных малюнках, лістах, якія так нагадваюць вершы прозаю, і ўласна вершах. Яе кніга – “Homo viator” – “Чалавек вандроўны” – і выглядае не зусім кнігаю вершаў. На няцотных старонках чытаеш вершаваную лірыку, на цотных – таксама лірыку, але ўжо ў лістах, і паўсюль – цікавыя малюнкі выхаванкі Львоўскай Акадэміі Мастацтваў. Ганна – даруйце шкалярскі пэдантызм – паэтка некалькіх тэмаў. І першым прыходзіць да галавы Львоў, горад, якога ў яе вершах так шмат, што ён ужо ня толькі пачатак і канец усіх жыцьцёвых каардынат, але й адзіны магчымы спосаб існаваньня: Калі б нехта спытаў, Чым хачу я быць (адным словам), І падумаць хвілінку даў, Я адразу сказала б: Львовам. Другі любімы канёк аўтаркі – развагі пра творчасьць і творцу. Ганна як ніхто іншы адчувае ўсякую фальш, усякі штамп, усякую ненатуральнасьць. Нават паводзіны вар’ятаў выглядаюць у яе вачах непераканаўча. Што ўжо казаць пра паэзію зь яе ўтаноўкаю на гранічную шчырасьць? Верш – гэта амаль як: – Верыш? А ўсё, што больш (традыцыйная рыторыка, запазычаныя ў кніжках пачуцьці, нават такая аздоба, як рыфма), зусім па-біблійнаму, – ад злога. Ганна Серада мае візітоўку, якой можна пазайздросьціць. На візітоўцы напісана: “Анна Кірпан (яе сапраўднае прозьвішча), чалавек”. Хочацца дадаць, рэдкі гатунак homo sapiens – homo viator. Ганна Серада … Ні да чаго не прывязаная ні да якіх сыстэм каардынат ні да якіх сонечных сыстэм сплываю ў часе й вібрую ў прасторы у Львове на чацьвертым паверсе ў халодным пакоі інтэрната … Ня дай вам Бог пісаць вершы альбо пакутаваць на нейкую скурную хваробу … Я, што выкляла словы НАТХНЕНЬНЕ ПАРЫЎ РАССТАНЬНЕ зьнемагаю безь цябе ў горадзе, працятым сумам, бязглузьдзіцаю і тралейбуснымі дратамі. … У нашай крыві хвалюецца спрадвечны акіян, што памятае прылівы й адлівы і пытаецца пра месяц. Што мяне так цягне на дахі і ў сутарэньні? … ты мужчына – ужо мінуў іншыя – прыйдуць заўтра (не патрабую нікога цяпер) пупавіны нованароджаных словаў перагрызаю сама … Дрэвы азяблыя й мокрыя Ікаюць, чыхаюць, трымцяць, бо халодна. Мне абрыдла ўсё, апроч гэтага горада, Што сабою штодня мяне лекуе. Паводле рэцэпта – так і трэба, Кожнага дня – зранку, у абед і ўвечар – порцыю Львова. … Калі чытаю вам вершы – быццам бы распранаюся перад лекарам. … Я не хачу быць паэтам Я не хачу быць мастаком І нават мадэльерам Лепей я буду квашанаю капустай Столькі праблем адпадае аўтаматычна Асабліва гэтая – ісьці альбо не на пары Ці гэтая – якія апранаць калготкі Ці гэтая – колькі цукру ў гарбату класьці Ну не жыцьцё, а проста шчасьце Ляжыш сабе і ня хочацца нават, для прыкладу, пайсьці ў душ… Ляжыш сабе ціхусенька разам з драбкамі часныку ды морквы Мэдытацыя такая… СТОП! А морква хто? Хто морква? Можа, ты? … Стаюся гадзіньнікам. Адлічваю час. Розум захрас загруз завяз. Перапляліся хвіліны. Я – храномэтр: Час адзначаю плынны. … Я вельмі хутка старэю: Штодня – на дзень, Штомесяца – на месяц, Дванаццатага чэрвеня – на год. Часам гэтае адчуваньне прыглушаецца Добрым спэктаклем у тэатры, Прыемнай размоваю з кімсьці, Але цалкам не сьціраецца. … пасярод ночы як пасярод кветкі трэба гаварыць вельмі ціха … Угодкі сьмерці таполі і неба пустое і бледнае мы сядзім знадворку і ўглядаемся ў вокны даўно не нашага дома а ў доме раптам падаюць рэчы і крышацца абразы угодкі сьмерці таполі дарога да болю пустая без апалага лісьця ў лістападзе … з падсьвядомасьці як водаправодчык зь люка выбіраюся шторанку на асфальт шкада што мяне ніхто незнарок не замкне знадворку … Добра бавіцца вэрлібрам, як лянівы хтось, як я – пішаш, і ня знаеш мукі, калі рыфма не ідзе. Ты развалісься ў фатэлі, а нагамі – у камін, і, напіўшыся какавы, забамберыш верш круты. Рыфму ж паспрабуй прыдумай! Тут алоўкі тры згрызеш, абкусаеш вусны й пальцы і палезеш на сьцяну. Я настойліва вам раю (хіба хто зусім пэдант): не рыфмуйце вашы вершы ў цяжкія для ўсіх часы! … У цягніку ў невыгодным крэсьле скруціўся й заснуў маленькі калека тое крэсла было якраз па ім. … вар’яцтва – рэдкае дзіва: шмат у каго яно выходзіць надта фальшыва, быццам у дрэнным кіно. А мне звар’яцець бы чыста. І шчыра й – не для людзей. Прыватна так, прамяніста хадзіць, як вечны юдэй. … Я маю акно, што, уласна, не выконвае сваёй спрадвечнай функцыі – а выглядае на сапраўднае. што зь ім, неслухмяным, рабіць? з акном, пад якім не сьпяваюць сэрэнад, з акном, у якое ня кідаюць запісак, зь якога я ніколі ня скіну лесьвіцу… я ўся ў роспачы: гэта ж акно, празь якое мяне ніколі ня выкрадуць! І што з таго, што яно празрыстае і там за ім матляюцца дрэвы – гэта можна ўбачыць і на дварэ… замураваць хіба, ці што?! каб ведала… Прадмова і пераклад з украінскай Андрэя Хадановіча паводле: Анна Середа. Homo viator. Івано-Франківськ, 1998.  чытаць 3 камэнтары, вэрсiя для друку | |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
