| Вiтаю, дружа! |
| увайсьцi | зарэгiстравацца |
|
Не тое каб у абарону Трубяцкога (пофіг мне ён, хоць і Гедымінавіч), а тым болей Чынгіс-хана, але чыста дзеля справядлівасці: камунізм дайшоў да Азіі і выявіўся ва ўчынках Мао, Хо Шы Міна і асабліва крывава ў дзеяннях Пол Пота . Тут абавязкова трэба згадаць, што і Хо Шы Мін і Пол Пот атрымалі адукацыю (і, можна сказаць, харызму) у Свяшчэнным Інтэлектуальна-Эстэтычным горадзе Парыжы, як і, напрыклад, цэнтральнаафрыканскі імператар Бакаса. Без французскай закваскі, Вальтэра, дэ Сада і Ка, не было б усіх гэтых змагароў за шчыралюццкасць. Гэтая ідэя добра адлюстраваная ў знакамітым фільме “Прафесіянал”, дзе вобраз Мжала – зборны з усіх гэтых афраазіяцкіх адраджэнцаў. Усе гэтыя падзеі – працяг вялікай Французскай Рэвалюцыі, ад якой ува ўсім свеце пачалося Паўстанне Люццоў (паводле Артэгі-і-Гасэта), з яе вытанчаным садызмам (безумоўна, эратычным паводле сваёй прыроды). Я даўно падазраю, што французская амбасада (“амбасада маркіза дэ Сада”) невыпадкова ў нас абрала для рэзідэнцыі будынак на падмурку колішняга езуіцкага калегіюма. Сымбалізм, аднак. (“Раздавіця гадзіну!”). Я ўсё развіваю-ўдакладняю сюжэт для будучай Нацыянальнай Эпапеі. Прыкладна такі: таленавіты мастак-самавучка з якогась Рэчыцкага павету (дзеянне адбываецца пачынаючы ад 1880-х; канешне ж, ён збірае навакольны сялянскі фальклёр і сімпатызуе сапраўднаму, аўтэнтычнаму, незманкуртаванаму жыццю) імкліва прабіваецца ўгару і едзе нарэшце атрымліваць мастацкую адукацыю ў Парыж. (Накшталт Якава Кругера, але, бадай, славянін будзе больш пераканаўчым. Не каб абяліць семітаў ! Чыста дзеля большай верагоднасці – зрэшты, не за мной канчатковае слоўца). Тамака ён знаёміцца з усімі перадавымі хвормамі жыцця (уключаючы інтэлектуальнае) і атрымлівае ідэйную сталасць (гарт). Поўны новых ідэй, гэты вучань Бадлера, Рэмбо, Пруста і вышэйзгаданых пранцускіх інтэлектуалаў вяртаецца ў родны павет, на адрэзаную 9 месяцаў ад навакольнага свету балотную выспу і тамака стварае нешта накшталт земляробча-харызматычна-эратычнай камуны (ціпа Томаса Мюнцэра). Рэдкіх ураднікаў падкупляе, заезжага ксяндза топіць у багне і г.д. Палатно, далажу Вам, бацюхна, афігенна эпічнае можа атрымацца. Калажык з “Дзікага палявання”, “Люццоў на балоце”, “Вершалінскага раю”, “У пошуках страчанага часу”, “100 дзён Садому”, “І пасля многіх вёснаў памірае лебедзь”, “Края вады”, “Быдлячага двару” і г.д. Толькі эфектную канцоўку не магу пакуль прыдумаць. А бакавых ліній – безліч. Напрыклад, візыт маладога этнакультуроляга, якога наш Мастак вучыць таямніцам Каханьня (старажытнагрэцкія матывы). Непасрэдна экскурсы ў навакольную этнакультуралёгію (з неапаганска-неафашысцкімі матывамі. За кадрам гучыць World Music Liavonikha). Філязофскія экскурсы. Інтрыгі мясцовых езуітаў, якія хочуць выкрыць-знішчыць Маладую Сялянскую Рэспубліку. Схолія на тэмы балотнай прыроды. Мастацтва, ізноў жа - тэма вечная. А то Трубяцкі, Чынгіс-хан, Эўразійства Ня трэба ўсё на эўразійцаў валіць, у нас шычрых эўрапейцаў, ёсьцека і свае героі. А.Г."нават заснавальнік сучаснай літаратурнай рускай мовы Пушкін па бацьку эфіёп." Вучы гісторыю, выдавец "Всемирной истории". Я цяпер шкадую, што так сур'ёзна займаўся рускім пытаннем і змарнаваў час. Твае дзеці і ўнукі, Валодзя, які з-пад Гомля, будуць пазнаваць свет праз мае кнігі. Нідзе не дзенешся. Па дзеду, гэты малпавальнік Байрана і Міцкевіча Пушкін быў арапам, па бацькАМ Памылачку я выпраўлю. Такой бяды. Крарэктар ты наш тульскі Алесь, Парыж страціў сваю магутнасць, значнасць і веліч. Вядома, калі ўшчыльную займацца 19 стагоддзем, Парыж культурны цэнтар і ўсё такое іншае. Пры нагодзе вывешу сваё эсэ "Празрысты Парыж" з меркаваннямі пра сталіцу мастацтваў мінулых часоў. Вядома, чым болей варыянтаў мы напішам на "Дзікае паляванне караля Стаха" тым лепш. Толькі трэба браць Лондан або Нью Ёрк, больш актуальна. І калі ты ўважліва паглядзіш на "Паляванне ", дык убачыш там матывы "Сабакі Баскірвіляў" сэра Артура. І асноўнае, у дадзеным постынгу ты выступаеш гісторыкам-кансультантам нестворанага шэдэўра, а не літаратарам. Валодзя, які зь Менска(нічога, што фамільярна?), вучы гісторыю, кажу табе яшчэ раз. А.Г."Твае дзеці і ўнукі будуць пазнаваць свет праз мае кнігі. Нідзе не дзенешся" Шкада мне будзе, калі мае дзеці будуць чытаць гэтыя кнігі. Учора прагуляўся я па гораду, наведаў пару кнігарняў і пагартаў вашы кнігі, усе гэтыя "Всемирные истории" ў некалькіх выданьнях. Не спадабалася мне стэрыльная гісторыя. І Вароніных з Волкавымі пагартаў. Шкада мне вас з вашымі грашыма, падарожжамі й дзеткамі.Але, зрэшты, нічога новага. Усё той жа сюжэт вечны з продажам душы за пенёндзы. Гогалеўскі "Партрэт" нагадвае. Фінал вось толькі сумны Цяпер, я табе адкажу, Уладзімір Ёсць рэчы сапраўды небяспечныя, і ты сам да іх наблізіўся. Той, хто пераходзіць з царквы ў касцёл, горшы і за Чарткова з Дарыянам Грэям разам узятых. Мяне, як чалавека не рылігійнага, гэта абыходзіць, а цябе не. Усіх вашых Гогаляў-могаляў, Дастаеўскіх з эпілептычнымі бесамі, тульскіх ксянзоў і папоў з Паўночнай Асеціі я не люблю, і не баюся. З "Партрэта" на цябе пазірае твой страх, а не мой. А гісторыю я ведаю, люблю і вывучаю;праўда, гісторыю культуры, а не гісторыю вайны. У тым та й справа Ўладзімер, што й Гогаль і Дастаеўскі, яны не мае — твае. Нельга маліцца двум багам, ня ты першы спрабаваў і ў дамкі ўлезьці й рыбку зьесьці. Не атрымаецца. А з царквы ў касьцёл я не пераходзіў. Я проста зрабіў свой выбар. Дарэчы, я ўпершыню царкву пабачыў у слаўным горадзе Харкаве, калі мне ўжо сямнаццаць год было. Ты, як сапраўдны беларус, павянчаўся ў царкве, бо касцёла побач не было Пра дзве душы, двух багоў, анёлаў за плячыма і чарцей на печы, я магу распавядаць і распавядаць, бо люблю не толькі гісторыю з гісторыямі, але і казкі. Давай пакінем запалохванні. Дарослыя людзі, як ні зірні. Без казак жыццё сумнае, галоўнае не рабіць з казак быль, бо тады яно, існаванне нашае, робіцца невыносным. Не запалохваю я. І пра казкі згодны. Але я столькі год жыў на сваёй высьпе(але не на высьпе трупаў),чытаў вас і слухаў і ўсё больш і больш расчароўваўся.Расчараваўся(ня трэба было зачароўвацца?) Такія вось справы. Спадзяванні, расчараванні Гэта з кепскіх вершаў слоўцы, дарагі Валодзя. Аптымізм таксама жыве толькі на старонках дзяржаўных газет. Патэлефанавалі мне ўчора з аднаго такога выдання і спыталі: "Ці можна ганарыцца тым, што вы беларус? Чым вы ганарыцеся?" Песнямі, казкамі і краявідамі У іх, я спадзяюся, ты не расчараваўся. Ну а казачнікаў і песняроў у беларускіх краявідах, хапае і без нас. А герой шчырабеларускага народу Леў Сапега пераходзіў Я, дарэчы, як і Палівач, не перахрышчваўся - адразу у папізм пракляты. Раман Яноўскі вунь, здраднік караля Стаха - завязаў зносіны з самім папежам - страшны грэх, до' перачытаць дзікае паляванне. А што за дзіўны такі А.Г., быццам нехта за яго піша ? Бо відаць нескладана эмуляваць гэты стыль думкі ? Ну мяне, напэўна, у дзяцінстве хрысьцілі. Хутчэй за ўсё без папа — бо дзе яго ўзяць было? Перахрышчвацца ў любым выпадку няма патрэбы, так як праваслаўны хрост прызнаецца ў каталікоў, а каталіцкі ў праваслаўных. Як сказаў разумны чалавек, Расея – мейсца, дзе выпраўляюць карму. На ўсіх расейцах так ці інакш куча бруду з папярэдніх жыцьцяў – таму Расея ці не апошні шанец выправіцца (у чалавечай інкарнацыі, вядома). Нас гэта тычыцца ў роўнай ступені. Чым ня нац. ідэя?.. Пачаму А.Глобус ня піша пра мяне! У душы недзе, я таксама расеец з кунскамеры! Назавіся праўдзіва, і я напішу, калі ёсць пра што пісаць. Скунс-камэра Крас-сівае слова! Скунс-камэра для ханорыкаў Так можна назваць любы твор бумбамлітаўцаў. таленавіты мастак-самавучка з якогась Рэчыцкага павету (дзеянне адбываецца пачынаючы ад 1880-х; канешне ж, ён збірае навакольны сялянскі фальклёр і сімпатызуе сапраўднаму, аўтэнтычнаму, незманкуртаванаму жыццю) імкліва прабіваецца ўгару і едзе нарэшце атрымліваць мастацкую адукацыю ў Парыж. (Накшталт Якава Кругера, але, бадай, славянін будзе больш пераканаўчым. Не каб абяліць семітаў ! Чыста дзеля большай верагоднасці – зрэшты, не за мной канчатковае слоўца). Вось што падумалася Гэты Кругер, гэты Баркулаб фон Гарт зусім не выпадкова праявіўся і ў тваім допісе. Калі мы пачынаем прыхарошваць, шараваць-адмываць беларускага мужыка 19 стагоддзя, дык з-пад рыззя вылазіць Кругер, спачатку ён падобны да Пэна-Шагала-Кругера, пазней робіцца палякам Пшэбышэўскім, а напрыканцы Ёганам фон Бергам. Яго можна зноўку пераназваць Горскім, але арыйская сутнасць застанецца. Гэта для роздуму. Баюся, я не дагнаў Магчыма і ёсць схаваны сэнс, але я не бачу мо вока замыленае. Кругер, вядома, праявіўся невыпадкова, бо ён сапраўды прыкладна ў гэты час ездзіў у Парыж. А пазней доўгі час быў мэтрам беларускага жывапісу, як пазней Азгур - скульптуры. Але увогуле ў маім допісе шмат невыпадковага. Той жа Рэчыцкі павет - радзіма Мележа ды Доўнар-Запольскага. Калі б меў здольнасці белетрыста, напэўна ўзяўся б пісаць такі раман. 1880-1890-я мяне ўвогуле вельмі цікавяць. Я б вывернуў навыварат увесь пафас не толькі шчырабеларускі, але і гуманістычны, левацкі, усходнеславянскі, інтэлектуальна-эстэцка-снабісцкі. Сельскае "вобшчаства", ці грамада - вось аб'ект для даследавання, і як у яе ўліваецца харызматычна-этнакультуралягічны аналаг Хо Шы Міна, Бакасы, Пол Пота. У маім родным Лепельскім павеце пасля рэформы 1861 г. не з'явілася сялянаў-прыватнікаў. Яны засталіся ў калгасе, і фактычна нават сталыпінскія высілкі мала што тут змянілі. Сюжэт мне падаецца вельмі цікавым і плённым. Тым болльш - у Шчырарабеларусі ніколі не было сапраўднай гістарычнай прозы. Падробкі Караткевіча-Чаропкі-Іпатавай - знявага гістарычнай праўды. Таму як файна было б разыграць фантастычнае дзеянне ў рэалістычных дэкарацыях эпохі Аляксандра ІІІ ! Забыўся згадаць яшчэ адну крыніцу ненапісанага шэдэўра: "Палескія рабінзоны". Дарэчы, а ўнучка Кругера жыве ў Маскве. На здароўе ёй так сабе мастак яе дзядуля. Але жыццяздольны як котка. Ці як Павал Якубовіч. ІХНЫ СТЫЛЬ: " Инцидент произошел 19 января в Минске на городском съезде местной интеллигенции". МЕСТНОЙ гэта пра беларускую інтэлегенцыю газэта КоммерсантЪ Камэнтар такі (гэта для Палівача). У 1994 (здаецца) выдавец А. Г. Лукашэнкі Глёбус замовіў нейкім падшыванцам "Энцыкляпедыю сусьветнай гісторыі". Падшыванцы напісалі. Глёбус у сусьветнай гісторыі разьбіраецца крыху меньш, ніж я ў малекулярнай біялёгіі, і таму аднёс рукапіс кансультантам з АН Беларусі. Больш ляканічнай рэцэнзыі я ў сваім жыцьці ня бачыў. Чырвоны флямастэр. Перакрэсьлена ўсе. У сэньсе цалкам усе. І надпіс: "ПІСАЎ ДЭБІЛ!" Па гэтых кніжках Вашая Альжбэта, сп. Палівач, будзе вучыць сусьветную гісторыю. З павагай - ХЛУС Хлусу: пачытайце Попера і Акудовіча. Яны кажуць, што "праект Ісціна" памёр. Таму цяперака кожны мае сваё суверэннае права на сусветную гісторыю і іншыя "ісціны". Глёбус, Лукашэнка, Фаменка зразумелі гэта раней за іншых, хаяц кожны ў сваёй ступені і ў сваёй вобласці. А ўвогуле, гэта Новыя Пастмадэрнісцкія Люццы. Глядзіце, зайздросьце. Сп. Валянціну Акудовічу мне прасьцей перазваніць. Сп. Поперу, на жаль, перазваніць не магу. умара мабілы ня ведаю. Ф. Хлус Хлусу: тлумачу з першакрыніцы. exnihilo.by.ru/niama/czyzhewski.htm Прымірэньне зь ідэяй Дыялёгу – гэта маўклівае пагадненьне з тым, што Ісьціна немагчымая, а магчымы толькі Дыялёг, як анэмічнае сумоўе нікога ні з кім. (В. Акудовіч) Зрэшты, гэта і сам Попер мог бы напісаць. Такім чынам, прапануецца набор раўнапраўных Ісьцінаў (ці тэзісаў для Дыялёгу) А) жыдоў у канцлагерох палілі ў печах і труцілі газам Б) жыдоў у канцлагерох мылі парфумай Шанэль № 5 і рабілі ім мінэт (таньчылі менуэт) В) ніколі не было ані жыдоў ані канцлагероў І г.д. – бясконцая колькасць абсалютна раўнапраўных паліткарэктна-мультыкультурных меркаванняў. Так навучаюць нас Попер і Акудовіч (цікава, ці далучаецца да іх Бабкоў ?). Лёгіка, пабудаваная на гэтай філязофіі, называецца попер-лёгікай – у адрозненне ад Арыстоцелевай логікі, гэтак шанаванай у сарматаў, уключаючы Лайана Сапегу. Для Глёбуса. Мо прыдасца. Калі што спасылайся на мяне. Маскоўскія гісторыі. 1. Калісьці Глеб Успенскі, адзін з гаспадароў выдавецтва "Вагрыюс" і выдавец кніжкі "Ад першае асобы" (пра сарцірнага макрушніка Пуціна), павёз мяне знаёміць зь "першым аўтарам расейскага бэстсэлеру" Віктарам Дацэнкам (цяпер прадаў імя АСТ). У Доцыка на сьцяне вісіць "жалованная грамота на имя Великого Князя Российской Империи", надрукаваная на танным струйным прынтары (праўда, каляровым). Селі, выпілі. Праз гадзіну мачавік Дацэнкі ня вытрымаў, і ён пабёг шукаць месца, прыдатнага для мочавыпусканьня. Знайшоў уласная прыбіральня. Прыходзіць, міжволі гляджу рукі сухія. Пытаюся: "Віця, а чаму ты рукі ня мыеш пасьля прыбіральні?" Адказ: "А я ўсё адно ссаць пайду Што зноў рукі мыць?" 2. Калісьці Глеб Успенскі і Віктар Пелевін пасьля чарговай пляшкі гарэлкі ехалі дахаты. У р-не Дарагамілаўкі, дзе жыве Глеб, была мянтоўская "зачыстка". Карацей, таксоўку спынілі, Пелевіна і Ўспенскага выгналі з салёна і паклалі мордамі ў калюжыны (у Маскве гэта нармальна). Успенскі спрабаваў ціснуць на сумленьне мянта: "А ты Пелевіна чытаў?" Той "а хто гэта?" Успенскі "самы вялікі пісьменьнік Расеі!" Мент такога ня ведаў. Карацей, Успенскі (морда тым часам у калюжыне) распытаў мянта, якога пісьменьніка той чытаў у сваім жыцьці. Адказ досыць нечаканы: "Му-Му!" Вова, карцінкі з натуры, можаш у Глеба распытацца, пацьвердзіць. Скарыстай, дзе хочаш. І ўвогуле мо хопіць ваяваць? З павагай да Вас, Ул. Вяч. Адамчык Ф. Хлус Сп. Глёбус, цалкам сур'ёзна! Мы ж беларусы, нас замала, а Вам абавязаны значна (!!!) больш, ніж Вы мне. Навошта? Які сэнс? Бо ўсё гэта замоцна нагадвае стары анекдот пра кавбоя Джо і кавбоя Біля, якія абодва гаўна задарма наеліся У. І. Ахроменка. А то спрэзэнтую яшчэ колькі маскоўскіх гісторый. З ацэнкай Пелевіна цалкам згодны. Чапаеў і Джэнерэйшн Пі - найвялікшыя творы расейскай прозы пасля Гогаля. Пара ўжо і нам пераасэнсаваць Сакральнага Балотнага Люцца гэтаксама, як Пелевін пераасэнсаваў легендарнага камдзіва. Слава, я не ваюю, праўда, я спакойна пішу. Спрабую на Літары стварыць семінар. Некалі ў нас такі быў Мірык, Максім, Сьцяпан, Пеця Васілеўскі, Валодзя Сіўчыкаў, Ігар Цішын, Валодзя Гладкевіч, Валодзя Ісачанка Зьбіраліся, чыталі, пісалі, малявалі Тутака больш жорстка толькі з выгляду, насамрэч усё праходзіць даволі вяла, бо не закранаюцца сутнасныя рэчы і цалкам адсутнічае патаемнасьць. Што б я хацеў бачыць, са зробленага табой "Здані і пачвары" трэба выставіць, шмат хто не чытаў і ня чуў пра кнігу. Прынамсі, Аліса Бізяева ня чула. Дапісваньне "Гісторыі " гэтаксама на тваім сумленьні. Музыкі-сУчасьнікі твае героі: ханкі, лучанкі, захлеўныя Ёсьць спажыўцы нэтпрадукцыі, а ёсьць стваральнікі. Мы стваральнікі. Адам Глобус "Мы — стваральнікі" Вы ня толькі стваральнікі. Вы яшчэ і сваральнікі. Ці сварыльнікі? Як правільна?:) Сварыльнік. Гэта ў Дамавікамэрон:-)) Валодзя! "Жыд" ня толькі на маім сумленьні. Ёсьць яшчэ і суаўтар. А спакусіць яго працаваць Ну заняты чалавек! На АСТ ("Сучасны літаратар") піша. Вось і шаноўнаму сп. Раману я ўжо скардзіўся, як бы мне сп. М. Юра прыахвоціць да працы Мо якіх злодзеяў наняць, каб яны Юра скралі, у якую стадолу пасадзілі і прымусілі па-беларуску пісаць? Дарэчы такі сюжэт дэтэктыва можа атрымацца! (Толькі што прыдумаў, пакуль сказ дапісваў. Карацей. "Адзін суаўтар наймае бандзюкоў, якія скрадаюць другога суаўтара. Стадола, пакуты бяз піва, прыкаваны ланцугом да кампрутара А ў гэты самы час выдавец Не, лепш канкурэнты-выдаўцыю.") Я разумаю, што прымітыўнаю Але Слава, ці захаваліся "Здані і пачвары" ў электронным выглядзе? Максім заўсёды быў заняты і жыў пад лёзунгам "Мне так лягчэй!". Так і цяпер жыве, і я яго даўно ня бачыў. Ён вучыць маладых хлопцаў і дзяўчатак пісаць сцэнары. Яму гэта падабаецца. Пэўна, кіно для Максіма больш прывабнае за літрычу. Гляжу я і ўсё больш пераконываюся, што найбольш адданыя беларускай справе беларускія эмігранты. Час на ўсё знаходзяць і грошы зарабіць, і з гэтых грашэй на беларушчыну ахвяраваць, і ў вольны час яшчэ й грамдзкай ці культурніцкай працай займацца, зноў-жа на карысьць беларушчыны. А то, сцэнары, расейскія баявікі, а да беларускіх спраў і рукі не даходзяць. Так і хочацца як той, не раўнуючы, Сухаў сказаць: "Паўліны, гаворыш? Гм " Шаноўны сп. Глёбус! 1. Я разумею, нас з Юрам пасварыць сьвятая справа. Ну, і? Невялікая гісторыя. Калісьці ў 1988 г. Юр працаваў у СП (кабінэт 106). І ён, Жалеза плюс Міколка Сьцепаненка цягнулі з 3 паверха цяжкую шафу. Калі ўсім стала ясна, што шафа лясьнецца, Міколка ўцёк. Жалеза зьнік. Шафу на ўвесь паверх трымаў адзін інжынэр Юр. Бо ён ведаў: адмусьціць і усім гамбец. Я ця прашу толькі ня трэба мяне вінаваціць у лобові да прымітыўных мэтафараў! Было такое (1988 г). Але Мэтафараў многа. Як, скажам, Юр пры мне ("Бярозка") зрабіў з гаўна аднаго дробнага лавашніка ад літаратуры, свайго суаўтара і суседа Ён (Марціна Юра суаўтар) мне дагэтуль 25 р. вінен. За анашу, якую я яму купдяўз за свае грошы ("Дым над вадой"). Званіў яму заўчора, хачеў нагадаць. Скапны Трубку кінуў. Сам ведаеш, пра каго я. 2. Сцэнары і я пішу. Ну, і? На Маскву. Хіба я горш "брыгадная" Марынінай (сэрыялы?). Ты ж Юру грошай вінен, як ўзямля калгасу 3. Ладна, сварыцца ня будзьма. Бо апошняе слова ўсё адно будзе за мною. А я гэтага не хачу. Хай лепш, Вова, я табе буду вінаваты! За ўнітаз на Я. Маўра, напрыклад Калі і як (чым) аддаць? У. І. "Гляжу я і ўсё больш пераконываюся, што найбольш адданыя беларускай справе беларускія эмігранты" Cп. Рамане! Праз тыдзень (як скіну Вам артыкуль) валю на Ўкраіну. Надоўга (спадзяюся). Будзьма калегамі (па "эміграцыі"). З розьніцай у кілямэтрах ад Менска. Вас такое задаволіць? У. А. Прабачце. Яшчэ, сп. Рамане! Ну адданым-адданым буду! Як кажуць рускія прафэсыйныя крымільнікі "слово пацана, бля буду, зуб даю в натуре!" Я ж яшчэ не такія словы ведею Як кажуць у краіне, куды я зьбіраюся зэміграваць (каб стаць сапраўдным "эмігрантам" і "змагаром") "тоў-то ж"! Яшчэ раз перапрашаю. Такі я сёньня нэрвовы. Піва скончылася, а адзін фацэт з 1988 г. мне 25 рублеў (савецкіх) вінен! А мне закідаюць Ф. ХЛУС Каб не сварыцца. Ну апошняе, перад ттым, як па піва йсьці. "А то, сцэнары, расейскія баявікі, а да беларускіх спраў і рукі не даходзяць." Не хацеў. За і. Дэманструю. Гэта сп. Раман адарваны ад рэчаіснасьці. Ці я, які мушу стаць "эмігрантам" і "змагаром". Ці М. Юр, на якога шафа заўсёды валіцца (якую чамусьці толькі ён вінен трымаць, калі ўсе навокал цякаюць). Але. "108/32, 7 тисн. .Быков "Дожить до рассвета" 32,50 1+1 1+0 99-02212-0" www.eksmo.ru (плян на студзень 2003) Дзякуй, Вова ! Гэта не ілюстрыцыі. Гэта "Эксмо" (Шэрман+Юр+крыху я+Грыдасаў). Ну нясьціплы я, нясьціплы! Усё адно з эпіграцяю валю На радасьць усім. Хлусу: Пісаў я гэта, проста дзеля каб зачапіць, каб злосьць паявілася, каб прыклады мне прывялі. А з шафай прыклад, прабачце, няпераканаўчы. Мне ў свой час прыйшлося прыкрываць адыход нашай групы, - як толькі выкруціўся і ў жывых застаўся дагэтуль дзіўлюся, - дык каб я гэтага не зрабіў, дык усім-бы быў бы ня гіпатэтычны, а зусім канкрэтны "гамбец". Дык нагадвае гэта трыманьне шафым, ці не. Спрабва ня ў асобным учынку. На асобныя, нават шляхетныя ўчынкі, амаль кожны здольны. А я не пра ўчынак, я пра жыцьцё. Мы-ж, беларускія эмігранты, - віншую з уступам у клюб! - таксама павінны на жыцьцё зарабляць, сем'і карміць, дзяцей выхоўваць, але тыя з нас каму гэта сапраўды пячэ, знаходзяць час і на беларускія справы. Па сакрэту прызнаюся, што зьвёў свой сон да шасьці гадзінаў. Вось зараз гэты посьцінг дапішу й зноў за пераклад сяду. А калі Вы мяркуеце, што мы нейкія "жалезныя Феліксы", то памыляецеся. Пра іншых ня ведаю, але сам я - найбольшы гультай на сьвеце. Мне сябе нават есьці трэба прымушаць . Гэта "Эксмо" (Шэрман+Юр+крыху я+Грыдасаў). Ты так пра Быкава? Быкаў і бяз вашай зграі Быкаў. Кардонскаму: слухай, зрабі ласку, падкажы адрас (лепей за ўсё электронны) сп. Ірэны Каляда-Смірноў. Калі ведаеш. Манкурту: Паспрабую за выхадныя даведацца, бо зараз ня ведаю. Адаме, нават я, шэры мент, зразумеў, што справа аб тым, што пры ўсёй камэрцыйнасьці "Эксмо" удалося прапіхнуць туды кнігу Быкава. І мне чамусьці здаецца, што яе прапіхнулі менавіта група "Шэрман+Юр+крыху Хлус+Грыдасаў". Ці ты думаеш, што гэта сам Васіль Быкаў прабіваў? Імя гэта важная рэч, але аднаго яго бывае недастаткова. У рэшце і чаму я табе тлумачу тое, што ты й сам цудоўна ведаеш? 1. Я разумею, нас з Юрам пасварыць — сьвятая справа. Ну, і? Слава, Максім у мяне не працуе. Ён пра гэта табе не сказаў? Забыўся мусіць. Сварыць цябе ні з кім ня трэба, ты сам пасварышся. 2. Сцэнары і я пішу. Ну, і? На Маскву. Хіба я горш "брыгадная" Марынінай (сэрыялы?). Слава, ты горшы за Марыніну, як папсовы пісака, значна горшы. 3. я табе буду вінаваты! За ўнітаз на Я. Маўра, напрыклад… Калі і як (чым) аддаць? Унітазам, бо романы мне твае не патрэбны. 4. Ведаеш, рыжая морда, ты тутака давысьцёбваешся да таго, што і я пачну пра твае й максікавы подзьвігі пісаць. Першая гісторыя будзе пра тое, як вас (імёны я пакіну для гісторыі) адна цётка з хаты турыла. Ты ў лісьце мне натрыньдзеў, што пілі вы каву. Успомніў? А пілася гарэлка Другая гісторыя будзе пра Глеба і цукерку Трэцяя пра збор подпісаў і высоўваньне дэпутатак Пішу я нетаропка. Без істэрыкі. Выкладаю толькі правераную інфармацыю, адно, што ў мастацкай форме. гляжу я месяц ўжо на гэта можна нават думаць, што ты пісьменнік - толькі часам на вёске апошні трактарыст больш шляхетны чым гэтыя тэксты апошняга перыяду літары можна ўсё - і матам крыць, і "потрясать устоі" - калі ёсьць нейкая выхаванасьці, ці што, якую "не прапьешь". і няхай бы ўжо рэзалі страшную праўду - дык адное - "тяфканье" Тзкля, ці як вас там клічуць, гэты допіс з маразмамі кшталту: "часам на вёске", "потрясать устоі", якую "не прапьешь", адное - "тяфканье", горшы за расейскі мат, бо бяздарны стылістычна. Трасянкавая сьвядомасьць выклікае ў мяне гідлівасьць. А вы яшчэ вучыць лезеце. Вучыцелька знайшлася, сіні перац тра-та-та, белая памідорка тру-ту-ту! Давайце, рэжце праўду! Няма ў вас праўды, і ня будзе! І нажа нямашака, каб рэзаць. Ну? Што? Прыемна чытаць пра ўласную тупасьць? Абодва наезды - і Тэклі, і Камбайнёра, - абсалютна справядлівая, што да адрасатаў наездаў. Гэта як з жарт з камунізмам і капіталізмам. "Усё, што Вам казалі пра " Манкурту: Тэкля не наехала, а толькі выказала тое, што ўжо даўно накіпела, і ня толькі ў яе. Няўжо табе не надакучылі гэтае сталае высьвятленьне пісьменьнікамі адносінаў між сабой? А вось наезд Курта, гэта хамства. Асабліва калі ён накіраваны на жанчыну. Неяк і сапраўды, - я-ж сам зь вёскі, - пачынаеш думаць, што вясковы трактарыст больш шляхетны, бо на жанчыну руку не падыме. Тэкля мае рацыю ў сваёй крытыцы "пісьменніцкіх" разборак, але яе ўласную неадукаванасць гэта не апраўдвае. Курт Камбайнёр - гэта не я, дарэчы. Але ў гэтым вузкім сэнсе з ім салідарны. Эх, даўно я разумованепаўнавартасных ня цешыў. Розных Закардонскіх-задунайскіх сваёй увагаю абыходзіў. А яны ж сьляпцом лезуць да мяне з самымі добрымі намерамі, дапамагчы мне хочуць, шлях правільны паказаць імкнуцца Ну-ну, дэбілы мае выродлівыя, радасьці мае вечарова-віртуальныя, у труне я бачыў вашая парады. Чытайце "Мурзілку" ды "Іскацель", чытайце кніжкі для школьнікаў з абмежаванымі здольнасьцямі. Ну нядаў вам Божанька таленту і розумам абдзяліў, я памагчы не магу. Вы да чараўніка зьвярніцеся, ён вам мазгі з пілавіньня зробіць. Пудзілы вы мае агародныя, я вас вельмі люблю, толькі слухаць ня слухаю і пішу вам нячаста, бо бессэнсоўна вам пісаць. Тутака літаратары размаўляюць, творы свае абмяркоўваюць, праблемы вырашаюць. Тут кожны нармальны постынг мае па некалькі сэнсаў, па некалькі падтэкстаў. І раптам вы, простыя і шчырыя са словам "дай-дай". Пра гэта вам напішы і пра тое, і так вам распавядзі і гэтак. Усё вам ня ў нос, бо лыч у вас сьвінскі замест носу. А самае цікавае я напрыкацы пакінуў Гэты тэкст напісаны зусім не для вас, мае сулітарнікі разумовакволыя, а для іншага, толькі вам гэтага не зразумець, колькі б вы сваёй мазгаўнёю не варушылі. "Тутака літаратары размаўляюць, творы свае абмяркоўваюць, праблемы вырашаюць" Пардон, тут у Яно(ці яна?) апіська закралася. Трэба: "Тутака літаратары размаўляюць, ТВАРЫ свае абмяркоўваюць, праблемы вырашаюць". Яно: "Тутака літаратары размаўляюць, творы свае абмяркоўваюць, праблемы вырашаюць." Хацелася-б каб Яно прывяло хоць адзіны прыклад вырашанай праблемы, акрамя праблемы выпіць ды закусіць. Ну, напрыклад, праблему павялічэньня накладаў, праблему кнігараспаўсюджываньня, праблему Карацей чакаю на прыклады ад "разумоваздольнага" Яно. 2 Курт Камбайнёр .. і астатнім хамам РБ 1. канешне, я неадукаваная дзеля такіх размоў, можа ня ведаю столькі плёткаў, мо чаго яшчэ брак, але розуму хапала на тое, каб здагадацца які будзе адказ на мой месаг і ён мяне не здівіў. 2. гэта свары не тут, а паўсюль, адное і тое ж - плёткі, свары, снабізм, ёсьць адзіны шанец не нарвацца - не існаваць. 3. спыніць не магчыма, таму дзеля сабе я вырашыла адно - не удзельнічаць. 4. што я думаю - вам пофігу, што вы - мне таксама. свіняцтва гэта дастала. а калі вам прыемна - калі ласка. штодзённа я бачу дзеячаў беларускай культуры. ні адзін ні аб адным ніколі слова добрага не сказаў, але ж і не маўчаў ніхто ніколі. калі, каб спыніца ў сварах трэба лічыцца тупіцай - добра, пагаджаюся працягвайце калі ласка. 2Маnn Kurt можа ўсёж даруеце, я ўпершыню выкарыстоўваю бел. мову на літары. толькі нідзе ў сьвеце на якіх бы мовах я не спрабавала размаўляць мне не казалі - спачатку вывучы нашую мову - потым трындзі. і да ўсіх. я не вучу нікога (ніколі), і не пакрыдзілася. калі ў слухаўке чую бел. мову заўсёды ведаю - размова будзе цяжкая, калі дамовімся аб справах - справа будзе правальная, калі ўсё скончыцца - у розных кутках буду доўга чуць водгукі, вядома якія. на гэтым з форумам бел. літаратуры развітваюся, які будзе адказ (калі будзе :-)) - ведаю, і ведаю, што бруда гэтая будзе на выдатнейшай бел. мове), а каб мне надалей хапала моцы у гэтай краіне жыць і нешта рабіць - тут мяне больше ня будзе. блін. і не сваркі мяне хвалявалі, а тое, што нават з кантэкстамі і падтэкстамі - не ўсё можа быць на "форуме" - бо нейкія "окна" атрымліваюцца. Тэкле: Шкада мне, калі Вы нас пакінеце. Але я Вас разумею й таму затрымліваць не стану. Спадзяюся, што будзеце хоць зрэдку сюды заглядаць, ці мо на "Палічку". Мыла маё ведаеце, а калі будзеце нешта рабіць практычнае, то паведамце, можа і я далучуся. Тэкля: даруйце, калі пакрыўдзіў. Але ж я не абражаў, а толькі паўтарыў за іншым Куртам, што аргументацыя Вашая (калі ўзяць усе мінулыя постынгі разам) до' слабая, не вышэй за ўзровень жаночай эмацыянальнасці, і канкрэтных ведаў бракуе. Здаецца, лаянкі пры гэтым я не ўжываў. 2 Маnn Kurt спакойна, ведаю пра эмоцыі. гэтая мая звычайная лянота - лічу, што не ўсё патрабуе доказаў і аргументаў, бывае дастаткова выказваньня эмоцыі - тут усе разумныя :-)) і яшчэ ведаю добра - эмоцыі застануцца, а на доказы забудуцца, дый розум тут ужо не дапаможа. :-))))))) Што можа быць "вышэй за ўзровень жаночай эмацыйнысьці"? Веды? Лёгіка? Насамрэч ні веды, ні лёгіка ніколі не былі вышэй. А хто іх для сябе ставіў вышэй, заўсёды быў добраахвотным маргіналам. Тэкля, чаго так хвалявацца. Тут усе жывуць наступным чынам: навучу іншага навучуся сам. Ня ўсе і неадразу ўсьведамляюць гэты выдатны прынцып. Сапраўды, каб навучыцца самому, трэба вучыць іншых. Разумна? Дзівіць наступнае, большасьць літаранцаў вучыць мяне. Калі ж я раблю заўвагі, паказваю памылкі ці прапаную пісаць пра іншае і зьмяніць форму, гэта ўспрымаецца як абраза. Ні вы першая, хто пагражае пакінуць Літару. Дзіцячы сад: я заплюшчу вочы, і вас больш ня будзе. Былі, ёсьць і будзем. Будзем вучыць іншых, каб вучыцца самім. P.S. Пра крыўды і хамства скажу наступнае У злачынстве ёсьць ахвяра і злачынца. Ахвяра правакуе злачынцу. Без правакацыі, хай і несьвядомай, злачынства ня зьдзейсьніцца. Ахвяра заўсёды вінаватая ў злачынстве. Іншая рэч: колькасьць яе вінаватасьці і колькасьць вінаватасьці ўласна злачынцы. Не трэба правакаваць хама на хамства, а крыўдзіцеля на лаянку. Доўга жыве тое, што мы ненвідзім. Што можа быць "вышэй за ўзровень жаночай эмацыйнысьці"? - у пэўных абставінах нічога. Але калі ціпа інцяляктуальная дзяскусія, дык гэта ня зброя. у некаторых "інцяляктуалаў" па жыцьці ўсё толькі "ціпа", у тым ліку і яны самі. Унітазам, бо романы мне твае не патрэбны. Адразу перепрашаю за глёбусаўскае хабёльства. ЦЫТАТА. 4. Ведаеш, рыжая морда, ты тутака давысьцёбваешся да таго, што і я пачну пра твае й максікавы подзьвігі пісаць. Першая гісторыя будзе пра тое, як вас (імёны я пакіну для гісторыі) адна цётка з хаты турыла. Ты ў лісьце мне натрыньдзеў, што пілі вы каву. Успомніў? А пілася гарэлка… Другая гісторыя будзе пра Глеба і цукерку… Трэцяя пра збор подпісаў і высоўваньне дэпутатак… Пішу я нетаропка. Без істэрыкі. Выкладаю толькі правераную інфармацыю, адно, што ў мастацкай форме. Глёбус! Я хацеў з табой, ге-бешная сука і выдавец А. Г. Лукашэнкі, па-добраму. Ня хочаш. Ну ня выпадае. Ну і ладна. Папомні маё слова. Ты ніхто, і зваць цябе ніяк. Апошняе слова будзе за мной. Ты можаш тутай пісаць што заўгодна. Табе ўсё адно ніхто не дае веры, бо ўсе ведаюць, якое ты гаўно. Хочаш навэльку пра прафэсыйнага фатографа "ню". Бяляеву і прафэсыянага наркамана Пілота? А хочаш, морду наб'ю? Спакойна. Каб ты сваім брудным ге-бешным языком мяйго сына Глеба не кранаўся? А потым сфатаграфую плён біцьця, каб у "нэце" павесіць? Фотаздымкі дадуць "цалкам правераную інфармацыю", хаця я і не фатограф "ню". А мастацкую форму я гарантую. Ты ж мяне ведаеш А то яшчэ пра 50-я гады згадалася, газэта "За зьвяртаньне на Радзіму". Хто тамака працаваў, у КГБ-шнай газэце? Згадаў? Калі каму цікава, выпраўляю ў нац. бібліятэку, у архіў А калі хто лянуецца, маю колькі нумароў. Адкрыю галінку, будзьма абмяркоўваць Глёбус! Я хацеў з табой Ведаю, ты хацеў, а я не хацеў і не хачу. Я, Славачка, наперад ведаў, што з твайго хаценьня атрымаецца. Ну неўраўнаважаны ты ў нас, эмацыйны, нестрыманы. Таму стасункі нашыя абмяжоўваюцца размовамі ў нэце. Твае пагрозы, запазычаныя з уласнаробных романаў пра бандзюганаў і гэбістаў, мяне абыходзяць. Я не крыўдую. Трымайся. Усё правільна, Вова! Таму, калі я бачу, як ты шпацыруеш па Скарыны ля "Цантральнага", я адварочваюся. Ці на другі бок вуліцы пераходжу. Але новы унітаз я табе ўсё адно спрэзентую. А потым пра гэта навэльку напішу. Хлопцы, можа хопіць тут сябе так паводзіць? Калі ёсьць жаданьне высьвятліць адносіны, дык і высьвятляйце па тэлефону, дзе вас будзе ўсяго толькі трое: два дыскутанты й "таварыш маёр" Шаноўны сп. Рамане! А зь Глёбусам інакш нельга. Мізантроп. Ён калі пра каго блага не напіша лічыць, што дзень змарнаваны. Увогуле, беларускі літаратар гэта жудасная істота: самазакаханая, дробная, помсьлівая, схільная да пакасьцяў Да я і сам такі. Дарэчы, Вы ліст атрымалі? А ўвогуле, сапраўды, трэба з гэтай галінкі сыходзіць. Каб ня спрадзіць назоў "Расейская кунтскамэра" Спраўдзіў, Ігаравіч, і можаш сыходзіць. уважліва прачытала.. некалькі разоў намагалася кінуць гэтую справу, занадта ўжо сьмярдзюча было..ну ня любі ты расейскае..але ж апускацца да моські не магла паверыць, што гэта так гадзенька і дробненька а потым ужо і паміж сабой зчапіліся кундэлі с-кунскамэра.. случна.. Цікава, а чаму ў мяне няма жаданьня пра каго-небудзь благое пісаць? Фактуры хапае, таленту не, але й Глёбусавы сучасьнікі я-б да таленавітай літаратуры не аднёс. Дык чаму? Дам сябе пытаю, а адказа не знаходжу. Юстыне: Моська гэтым разам ты. Апускацца ня буду, дам выспятка пад азадак і далей пайду лёгкай хадою. І звер'ё, как брацьев нашых меншых, я нікагда не біл па галаве. Але. "108/32, 7 тисн. .Быков "Дожить до рассвета" 32,50 1+1 1+0 99-02212-0" www.eksmo.ru (плян на студзень 2003) Дзякуй, Вова ! Гэта не ілюстрыцыі. Гэта "Эксмо" (Шэрман+Юр+крыху я+Грыдасаў). Ну нясьціплы я, нясьціплы! Усё адно з эпіграцяю валю… На радасьць усім. напiсаў Hlus 08.02.2003, 01:07 На гэта я сказаў наступнае: . Гэта "Эксмо" (Шэрман+Юр+крыху я+Грыдасаў). Ты так пра Быкава? Быкаў і бяз вашай зграі Быкаў. напiсаў Адам Глобус 08.02.2003, 13:05 Сягоння высвятлілася, што Быкаў не даваў дазвол на выданне гэтае кнігі. Такі факт. Каментароў будзе шмат. Мяне гэты факт не здзівіў, але і прапусціць яго не магу. Ярафеяў і язык Як непрыемна прачытаць такое: “Безъязыкая – Абезмоўленая краіна. Беларусь уваходзіла у склад Расіі з 1796 года і што тычыцца мовы безнадзейна абрусела, толькі ў вёсках беларуская мова захавалася як пабытовая, хатняя. У гэтай традыцыйна сялянскай краіне не было ні арыстакратыіі, ні моцнага інтэлектуальнага кола, але яна спраўна працавала на палях. Як толькі пераедзеш руска-беларускую мяжу, палі ажываюць. Людзі займаюцца справаю. Капуста ў гародах. Вялізныя качаны ” Нібыта і дакладна, быццам бы і з натуры напісана, але Прагнае вока вечна галоднага расіяніна бачыць харч – вялізныя качаны капусты. Бачыць краіну хаблоў і халопаў, калгаснікаў і агароднікаў. Гэта толькі ў іх – рускіх і арыстакратыя і моцныя інтэлектуальныя кругі пад вачыма ад перасыпу і перапою. Гэта не яны заваёўвалі нашыя землі і вынішчалі нашых святароў і настаўнікаў, паэтаў і вучоных, а мы самі ўваходзілі ў расійскую турму народаў. І як гэта мова захавалася? Як гэта яны – рускія інтэлектуальныя кругі не дагледзілі, і наша мова ў 1991 зрабілася дзяржаўнай? Чамусці хочацца ўвесьці жорсткі візавы рэжым для такіх языкатых В. Ярафеевых. Бо далей ён яшчэ і на сталіцу нашу паспрабуе напляваць “Вялізарны Мінск сумны, шэры. Плавае ў савецкім хамстве. Мярзотны говар. Ва ўсіх такі выгляд, нібыта толькі што ўдарыліся аб ліхтарны слуп ” Ім – людзям з моцнага кола нібыта і можна грэбаваць намі, бо мы – мужыкі, а не арыстакраты. У яго татка дыпламат, але і ў мяне тата ў ААН засядаў. Так што наступным разам па дарозе з Расіі ў Еўропу Віцячка можа і па пысе атрымаць, ці мордай на ліхтарны слуп наскочыць у шэрым і непрыветным Менску. Лупілі тут Лімонава, Дугіна, Жырыноўскага, адлупяць і астатніх вялікарускіх арыстакратаў. І яшчэ, калі такі Віця Ярафеяў выходзіць пратэстааць супраць вайны ў Чачэніі, я не веру яму. Мушу верыць, бо выходзіла пратэставаць усяго чалавек 200 з усёй шматмільённай Масквы. Не Не веру. Маскаль заўсёды маскаль, нават у касмапалітычных апранахах, нават у стыльных тэкстуальных замалёўках, нават на фуршэце ў Парыжы з келіхам чырвонай, як сцягі пралетарскай эвалюцыі, віны. 'Ty gliadzi, jak tankist razgavarywsia! Nieshta vas, spadar nia tudy zaniesla. Globus, za shto tak rasiejcaw biednyh? Shto, zaraz uspomnim Ivana Groznaga i budziem lajacca, pejsy svaje popielam pasypac'? Vot, mawliaw, gady, zhyc' nie dajuc'! A kab shto niebudz' zrabic' u saprawdnasci nie! Tol'ki zhowc' u vas i zastalasia, inteligienty vy demagagagichnyja! Pliavuzgac' nia vialiki trud. A kab paprawliac' stanovishcha dyk patencyji ne hapaje.vos' shto dumaju ja, nievuk, muzhyk z' mienska biessmiarotnaga gorada! A kab shto niebudz' zrabic' u saprawdnasci Што зрабіць? Га? Ня ве-е-едаем, ня зна-а-аем, хоць і час? А каб, дык абы. У роце выраслі грыбы. Блюзнерым, Нязнайкамі падпісваемся? Ну-ну. Набокаў Набокаў – акультураная какетлівасць літ-лаліт-педафіліі. Стасаў Правіла пазначанае крытыкам Стасавым: “Быць патрэбным сябрам, калі сам не нарадзіўся стваральнікам”. У мяне выклікае сумневы, бо ў творцы-мастака і сябры творцы, я няздары, што лезуць і набіваюцца ў сябры толькі раздражняюць таленавітага чалавека сваімі глупствамі. Nukajcie, Adam, pyrskajcie sliunoj ad jarasci, alie vy daliej svajgo razdrazhniennia nie prasunulisia. Nie mozhacie nichoga realnaga suprac'pastavic' navat mnie, nivuku. Vy Padumajcie pra spravu, bo niaznajka vykazvaje dumki prostaga chalavieka. A vy, zdajecca zgubilisia u hmarah litaraturnaga alimpa. Prabachcie za grubasci, alie i sami napierad adkazvajcie jak treba! Глобус, які абвінавачвае: "Набокаў – акультураная какетлівасць літ-лаліт-педафіліі"? Глобус, які не прымае сэксу ў ягоных размаітых праявах? Ці Глобус гэта? Ярафеяў і змены “Цяпер Варшава так далёка ад нас уцякла, што палякі больш не лічаць сябе Ўсходняй Еўропай, яны — Сярэдняя Еўропа, — заўважае масквіч Віктар Ярафеяў і дададае пра нас, — а Ўсходняй сталі ўкраінцы ды беларусы”. Нарэшце, з боку, хай сабе толькі расейскага, тыя змены цяпер відаць. Гогаль і шэдэўр Калі нехта, кшталту Борхеса, кажа, што рускае мастацтва другаснае, бо не мае шэдэўраў жывапісу; мне згадваецца аповесць Гогаля “Партрэт”, мне ўяўляюцца жывыя вочы д'ябла намаляваныя на палатне, але я ўсё адно не абараняю расейскае мастацтва і не аспрэчваю тэзіс пра ягоную заўсёдную другаснасць. Баба Яга Руская Баба Яга нарадзілася ў Грузіі. У якім месцы? У Баржомі. Гэты шыпучы газ у вадзе, гэтая нібыта лекавая вадзічка поўная колкіх шарыкаў – прадукт яе чараўніцтва. Славянскія дзеткі баяцца кручканосую, лупавокую, чорна-сівавалосую старую Бабу. Дарослыя славяне гідзяцца, гледзячы на Ягу. Часам Бабу Ягу прымаюць за цыганку, але тое памылка, бо ў Ягі ёсць свой дамок на курынай лапе, а ў цыганак спрадвеку не было дамкоў, яны ў вечнай вандроўцы. Баба Яга вядзе аседлы вобраз жыцця, хоць і ўмее лётаць на памяле. Бурэнін і любоў Літкрытык Віктар Бурэнін так выказаўся пра расійскіх жанчын: “Я, зрэшты, люблю расійскую простасць і тупасць у нашых жанчынах. Тут нейкая сумесь пакорлівай наіўнасці ды самай подлай разбэшчанасці”. Тое, што характарыстыка праўдзівая, сумневаў няма, але як такое можна палюбіць? Як з такой подлай разбэшчанай жанчынаю жыць? Хіба па сляпому непераадольнаму каханню Розанаў і вера Розанаў верыў Ён верыў у неверагодныя рэчы. “Перыкл, ведаючы, што яго “прагоняць у выгнанне” ці могуць прагнаць, раптам пачаў бы “адкладаць у скарбонку на чорны дзень і на ўсялякі выпадак”. З цара менавіта выключаны “выпадак” і “чорны дзень”. Так Васіль Розанаў пераконвае сябе. Гэта дадае яму сілы. Яму дадае, а мне, які цудоўна ведае пра адкладзенае царамі на чорны дзень, толькі памнажае смутак. www.sb.by/scripts/show.page.new.cgi?alln Пераклад маёй нататкі з "Расейскай кунсткамеры" зрабіла Люда Рублеўская. Атаман Красноў і сцяг Заўсёды заварожвае змена сцягоў на флагштоках. Столькі эмоцый, столькі надзей і разчараванняў знітоўваецца з гэтай падзеяю. Здавалася б шматок анучы, а вось і не Таму асобы, што здатныя ўзняць новы сцяг – мужныя. Сярод такіх ёсць імя Пятра Краснова, які ў траўні 1918 году прысягнуў Богу і Дону, прыняў пернач-знак атаманскай улады. Сам ён пра просьбу казакаў запісаў наступнае: “Спадар атаман! У нас да вас просьба. Усяго войска, усіх казакаў Ад гэтага Лёс Дону вашае жыццё Не трэба чырвонага сцягу У крыві ён, сцяг гвалту Не трэба і бела-сіня-чырвонага Дабравольчаскага сцягу Яны нас пакінулі З кім яны ідуць?.. Ці ж з царом?.. Нам іх рэспублікі не трэба Прыдумайце свой сцяг казачы Ну, толькі, каб не чырвоны і не русскі.” “Праз тры дні над атаманскім палацам ціха “реял” сіне-жоўта-чырвоны сцяг і казакі хадзілі любавацца гульнёю ягоных фарбаў ” Лёс атамана Краснова жудасны. Менавіта за адстойванне незалежнасці Дону (Казацкай дзяржавы) яго – сямідзесяцісямігадовага старога – павесілі 17 студзеня 1947 году ў Маскве, у двары турмы Лефортава. Маркава і ўспаміны Як напісаць пра геніяльную перакладчыцу – Веру Маркаву? Прыходзіць такі вобраз Думка мусіць быць тонкая і вострая, нібыта сталёвая іголка аднаразовага шпрыца загнанага ва ўласную вену. Вобраз павінен уздзейнічаць адразу на ўсё цела, як дзейнічае наркотык выціснуты праз іголку ў кроў. Маркава і дух Перачытваючы зборнік лірыкі Веры Маркавай “Воблака”, спыніўся на такім радку: “Дух мой – быў не самною”. Які блізкі мне вобраз! Душа пакідае паланёнае цела, душа адплывае, аддаляецца, ляціць да Воблака, каб зліцца з ім, расплысціся ў сонечна-белым ззянні. Пакінутае цела знябожана чакае, просіць вярнуцца вольную душу. Яна вяртаецца. Рука выводдзіць на катаржна-клятчатым аркушы словы: “Дух мой – быў не самною”. Маркава і імёны багоў. У перакладзе Веры Маркавай чытаў Іхара Сайкаку. У кнізе “Гісторыя прыгодаў самотнай жанчыны”, у навеле “Таемная схованка старой” ёсць і такі вобраз: дзяўчына атрымлівае безліч любоўных лістоў, іх столькі, што няма дзе схаваць. Дзяўчына папрасіла маўклівых стражнікаў кінуць іх у агонь. “Але імёны багоў, напісаныя каб зацьвердзіць любоўныя клятвы, не пазнікалі ў полымі”. Дзяўчына раскідала абгалэлыя шматкі паперы з імёнамі багоў у садзе, каля храма. Безумоўна – рукапісы гараць, як гараць у варварскім полымі храмы. Прырода не ведае літасці. Але надзея застаецца, яна падмацоўваецца вераю. Вера прапісваецца ў вобраз: абгалэлыя шматкі паперы з імёнамі багоў у садзе, каля храма. Творчасць Веры Маркавай – раскіданныя ў садзе, каля сабора, папяровыя пялёсткі з імёнамі багоў. Маркава і трава Шмат разоў задумваўся над сваім пастаянным захапленнем японскай лірыкаю, над бясконцымі перачытваннямі тэкстаў перакладзеных з чужой і далёкай мне мовы. Літаратура ў Японіі квітнела ў палацах розных уладароў, але яна не культывавала вайсковае жыццё; наадварот, вайсковыя подзьвігі маляваліся ў ёй праявамі суцэльнай маркоты і безнадзейнасці. Такі вобраз стварыў і Басё: На старом поле битвы Летние травы Там, где исчезли герои, Как сновиденье. Так хоку гучыць у перакладзе Веры Маркавай. Прыблізна так яго можна запісаць кірыліцаю па-японску: нацу гуса я цувамоно домо но юмэ но ато У даслоўным пераказе на рускую мову Мойчы Ямагучы прапаноўвае наступнае: Травы лета! Вы следы снов воинов.(Другими словами: Воины спят. Они видят сон. От этих снов рождается трава. Версію Ямагучы я прывёў каб падкрэсліць розніцу ў перакладах, каб зноў пераканацца ў геніяльнасці Маркавай. Антымілітарызм класічнай японскай літаратуры прывабліваў мяне. У жыцці больш чым дастаткова смерці, каб множыць яе ў літаратуры ў форме вайсковых вычварэнстваў. Усіх герояў чакае трава забыцця, няма выняткаў, толькі вайскоўцы раней за астатніх знікнуць у хвалях травы. Маркава і Масковія Калі Вера Мікалаеўна разважала пра лёс Расіі і рускага народа, яна гаварыла пра Масковію, пра дзяржаву рускіх людзей. Раней ці пазней рускія мусяць вярнуцца ў сваю Радзіму, што ляжыць залатым кругам вакол Масквы, яны мусяць пабудаваць нармальную дзяржаву і жыць у згодзе з іншым светам. Так казала Маркава. Для рускіх нармальнае жыццё выглядае больш утапічным, чым ненармальнае з месіянствам і сусветнымі войнамі. Але мяне цешыла тое, што і ў Маскве знаходзіліся людзі здатныя прагаворваць ідэю стварэння Масковіі – цывілізаванай рускай дзяржавы. Маркава і цягнікі Школьнікам я любіў ездзіць у правінцыйныя кнігарні. Ішоў на вакзал, сядаў у электрычку, ехаў у якое Заслаўе, дзе непадалёк ад старажытнага храма стаяў глыбока ўрослы ў зямлю стары дамок. У ім мясцілася маленькая цемнаватая кнігарня. Рознафарматныя тамы тоўпіліся на паліцах абы як, без ладу і складу. Я знаходзіў вельмі рэдкія выданні, а запомнілася пакупка першай татавай кнігі “Свой чалавек”, каштавала яна 4 капейкі, купіў ажно пяць кніжак, усе што былі. Вельмі рамантычныя былі мае падарожжы ў правінцыю па кнігі. Падобны настрой апісаны Такубоку: Не знаю отчего, Я так мечтал На поездзе поехать. Вот – с поезда сошёл, И некуда идти. Пэўна Ісікава Такубоку ішоў таксама ў кнігарню. Прынамсі, мне так бачыцца, бо апошні радок прачытваецца хутчэй як, няма да каго пайсці. Значна пазней, у кніжцы, набытай у зусім іншай кнігарні, прачытаю, што дзяцінства Веры Маркавай прайшло пад грукат колаў, што вагон яе таты – інжынера-чыгуначніка прычаплялі да розных саставаў, потым яго адчаплялі на выбраным для працы месцы, і ён рабіўся для ўсёй сям'і Маркавых домам. Яшчэ пазней, Вера Мікалаеўна распавядзе мне, як у 1913 годе менскае “общество” ездзіла на татавым цягніку ў Заслаўе назіраць зацьменне сонца. Перад самым зацьменнем зрабілі фотаздымак. Яго мне і падарыла Маркава з кранальным подпісам: “В.Н. Маркова на стуле”. Маркава – Дабруша Дома Веру Маркаву назавалі Дабруша. “Дабруша ведае ўсе мовы свету.” – “Дабрушынька – сусветная энцыклапедыя.” – “Трэба ў Дабрушы спытаць. Быць няможа таго, каб яна ня ведала ” Дабруша і сапраўды чула нейкую агульную пра-мову. Яна нібыта стаяла на вяршыні Вавілонскай вежы, калі Бог зблытваў мовы, калі людзі пераставалі разумець адзін аднаго, а яна яшчэ разумела ўсіх, разумела і спрабавала дапамгчы паразумецца іншым. Рэдкі дар Дабрушы здзіўляў. Рускія святы У Маскве мне хочацца есці. Брудныя машыны едуць на праходжых. А я есці хачу. Як толькі аўтамабілі не давяць людзей? Пэўны, давяць. Хаваюся ў рэстарацыю “Ёлки-палки”. Нізкарослыя афіцыянткі з тваркамі паабсыпанымі рабаціннем перамяшаным з вуграмі. Пакамечаныя кашулі, пажмаканыя сарафаны. Нямытыя, сальныя валасы. Гледзячы на расейскіх палавых, прыдумляю кнігу “365 рускіх святаў на кожны дзень!”. Дзень Пушкіна, дзень Дастаеўскага, дзень Цара, дзень Абдумваючы рускія святы пераходжу ў іншую рэстарацыю. Чыста, акуратна, афіцыянтка мілавідная, толькі яе голыя рукі ўшчэнт паабдзіраныя кацінымі кіпцямі. Расхацелася мне есці. Гогаль і смерць Гогаль заўважыў, што расейцы дзіўны народзец, бо не хочуць паміраць сваёй смерцю. У рускіх ніколі не было павагі да сваёй смерці, таму і да жыцця ў іх няма нармальнага стаўляння. Пан, або прапаў! Парвуся, а зраблю! І ўсё на тое падобнае ў крыкліва-трапятлівых паводзінах. Рускія тэленавіны складаюцца з прападанняў і парыванняў, абвальванняў і падзенняў, крыкаў і трапятанняў. "На миру и смерть красна." А смерць, калі навідавоку чужая, не свая, брыдкая. Гэта беларусу-еўрапейцу яна непрымальная, а расеец-азіят толькі марыць пра прылюдную смерць. Андрэяў і Юда Светамастатнік Леанід Андрэяў апублікаваў у 1907 годзе аповесць “Юда Іскарыёт ды іншыя”, пра якую Леў Талстой выказаўся так: “Жахліва, брыдка, несапраўднасць і адсутнасць таленту. Галоўнае нашто?” Нібыта адказваючы Талстому, Антон Крайні (Зінаіда Гіпіюс) напісаў: “Што хацеў сказаць Андрэяў сваім “Юдам”, - я так і не зразумеў. ( ) Пераканаць нас, зрабіўшы Юду больш высакародным за іншых вучняў, што сучасныя яўрэі з Вільні высакароднейшыя за старажытных яўрэяў? Як сабе хочаце, іншага сэнсу для апавядання я не падбяру.” Я інакш прачытаў аповесць Андрэева, які ў вусны Юды Іскарыёта ўклаў такія словы: “Ах, балюча, вельмі балюча, СЫНОЧАК МОЙ, СЫНОЧАК, СЫНОЧАК. Балюча, вельмі балюча!..” Не ведаю наколькі свядома Леанід Андрэяў сумясціў вобразы Бога Бацькі і Юды ў адзін персанаж, але ён гэта стварыў. Калі першая цытата яшчэ пакідала сумневы, дык наступны фрагмент мяне пераканаў цалкам, што Юда ў Андрэява - Бог Бацька. Вось гэты тэкст: “ Калі Ісуса выводзілі ад Каіафы, ён (Юда – (Бог Бацька) зусім блізка сустрэў ягоны стамлёны пагляд і, неяк безадказна, некалькі разоў дабразычліва хітнуў галавою. - Я тут, СЫНОК, тут!” www.livejournal.com/users/rydel23/260999 "Нужно меньше пива пить!" Шаляпін і чаканне Чэхаў сумняваўся ў людскасці актораў. Расейскі крытык-рэвалюцыянер Шклоўскі запісаў наступнае: “Шаляпін казаў пра актораў: “Вось такі актор да мяне на спектаклі ходзіць. Вы думаеце, ён вучыцца прыходзіць, ён дзесяць гадоў чакае, пакуль я голас згублю.” Гэта ў нашых норавах.” У беларускіх актораў такой дзесяцігадовай зайздрасці, такіх зацятых нораваў, я не сустракаў, хоць людскасці і ў нашых артыстаў вялікі брак. Твараробнасць, хаванне за маскамі, спрыяе вынішчэнню з душы простага і чалавечага. Маркава і муж Не было такой размовы з Верай Мікалаеўнай, каб яна не згадала пра свайго любага мужа: “Муж чытаў Гётэ ў арыгінале, а я так і не палюбіла Гётэ. Муж лічыў Гётэ за найвялікшага з паэтаў. Томік вершаў Гётэ заўсёды быў пры ім. Апошнія гады свайго жыцця муж чытаў толькі адну кнігу – лірыку Гётэ па-нямецку. Я вельмі любіла мужа, але так і не зразумела такой атданасці паэттычнаму таленту Гётэ.” Аднаго разу гутарка зайшла пра Сталіна, пра мастакоў, якіе навыперадкі малявалі правадыра. Муж Веры Мікалаеўны быў выдатным малявальшчыкам і жывапісцам “Муж ні разу не намаляваў "яго". Было цяжка, вельмі цяжка, даводзілася пісаць роспісы ў калгасах, бо малюнкі і карціны ніхто не купляў. Але як цяжка нам не было, а муж ніразу не пагадзіўся маляваць "яго".” Вера Маркава так і не вымавіла слова “сталін”; пэўна, яно было для яе непрамаўляльнае. Маркава і паштоўкі У мяне захаваліся пяць віншавальных паштовак ад Веры Маркавай. Часам, я іх дастаю з капэртаў і перачытваю. “Дарагая Алена, зараз да мяне зайдзе Ваш брат, з нецярплівасцю чакаю фотаздымкі! Нарэшце знайшла паштоўкі з дакладнай адрэсаю ў Мінску: Магазінная вуліца, дом Паржэцкай. Ён стаяў у глыбіні двара, праваруч, калі тварам да Свіслачы і, вядома, загінуў. Абдымаю Вас і цалую. В. Маркава.” Вера Мікалаеўна памылілася наконт сваяцтва. Да яе заходзіў мой брат Міраслаў, каб перадаць Аленіны фотаздымкі і “Слоўнік беларускай мовы” І. І. Насовіча. Магазінная вуліца цяпер пераназваная ў Кірава. Дом, дзе нарадзілася і жыла Вера Маркава з 1907 па 1914 год стаяў на месцы дзе цяпер стаіць школа, што насупраць дзяржаўнай бібліятэкі імя Франьцішка Скарыны. Некалі, чамусці я ў гэтым перакананы, вуліцу Магазінную-Кірава пераназавуць у вуліцу Веры Маркавай. “12.ХІІ.91 г. Дарагая Аленачка! Пасылаю кітайскі веер “Сад хрызантэмаў” на шчасце. Пяшчотнае прывітанне Ядзеньке. Панове! Вам абодвум найлепшыя пажаданні здароўя, поспехаў, доблесці і радасці! Я вельмі кранутая Вашым заўсёдным апекаваннем мяне і радуюся, што кніга выйдзе ў Мінску. Я ўжо казала, што “Правда” атрымала ад мяне сухую адмову Няхай жыве Новая Сталіца! З любоўю да Вас В. Маркава.” Кітайскі веер “Сад хрызантэмаў” усяго толькі фотаздымак на паштоўцы. Кніга, пра якую піша Маркава называлася “10 вечароў”, зборнік японскіх народных казак укладзеных і пераказаных Верай Мікалаеўнай. Нажаль, я так і не змог яго надрукаваць. “Віншую з Вялікім святам Калядаў! Гасподзь хай ахоўвае ўсю вашую сям'ю, бацькоў, дзяцей і ўсіх блізкіх і любімых! 12 снеж. 1991 г. В. Маркава.” “Дарагім Алене, Уладзіміру, мілым дзецям і нават усяму любімаму Мінску жадаю міру, спакою і чалавечай ласкі! Мае вам найлепшыя пажаданні і блаславенні на парозе вашага новага жыцця. Вера Маркава 7 студзеня 1992 г.” Мы шмат гаварылі з Маркавай пра маладую дзяржаўнасць Беларусі. Пра крохкі парастак беларускай незалежнасці заціснуты паміж молатам і кавадлам, паміж Усходам і Захадам. “Дарагую Ядзеньку віншую з Нараджэннем Хрыстовым! Счасця, здароўя, любові, веры і радасці! Вера Маркава Масква 7-га студзеня 1992 г.” З усёй нашай сям'і найбольшая колькасць увагі і пяшчоты ад Веры Маркавай дасталася Ядзе. Быў нейкі спадзеў, што яна стане перакладчыцай, як і Маркава. Рускі цар Само словазлучэнне “рускі цар” выклікае ў мяне пачуццё гідлівасці. У дзяцінсве я захапляўся кніжкамі пра старажытную гісторыю. Дзесці ў іх і вычыталася згадка пра слабаразумнага рускага цара, здаецца нейкага з Паўлаў, які пальцам душыў на ваконнай шыбцы мух. І не важна, як клікалі таго рускага цара, бо душыць пальцамі мух мог і Іван-сабака, і першы Пётар, і трэці Павал Усе яны – рускія цары душылі людзей, як мух. Таму саладжавая азызласць твараў рускіх цароў нічога акрамя гідоты выклікаць і не можа ў нармальнага еўрапейца. Калі крамлёўскія халуі пачалі нібыта жартам называць царом першага прэзідэнта Расеі Ельцына, мне стала непрыемна глядзець рускае тэлебачанне, нібыта яно вось-вось пакажа, як на пакалечанай бяспалай руцэ прэзідэнта Барыса чарнеюць расціснутыя мухі. У дзень інаўгурацыі Пуціна запосьціў. Занатоўкі Глобуса пра Расію – абсалютная брыда. Напхаў сабе мух у нос i дыхае на поўныя “эўрапэйскія” грудзі. Ведаю аднаго беларускага пісьменьніка, у якога шыза с..ць ва ўласным пад'езьдзе, дзе сам на 2-м пaвеpсе жыве. Таксaма да Расеi прэтэнзыі мае, дарэчы. Занатоўкі Глобуса пра Расію – абсалютная брыда. Леў Талстой выказаўся так: “Жахліва, брыдка, несапраўднасць і адсутнасць таленту. Галоўнае нашто?” Ведаю аднаго беларускага пісьменьніка, у якога шыза с..ць ва ўласным пад'езьдзе, дзе сам на 2-м пaвеpсе жыве. Ты прозвішча свайго сцыкуна назаві. Сцыш? Ты ў нас тут насцаў і пайшоў? Ананімшчык гуяў "Ты прозвішча свайго сцыкуна назаві. Сцыш? Ты ў нас тут насцаў і пайшоў? Ананімшчык гуяў…" Пра ягоных чытачоў дбаю. Ды й ён сам пра свае сцулі ня піша для публікі. Я перакажу яму, што гэта цябе зацікавіла. Ну а ты працягвай сцaць на помнiкі. Kалі на “Полымя” патрапіш ізноў, то нават у гэроі супраціву залічаць, бо голдынг выдае. У Маскве нaсцаць, абгрызaны пазногаць заўважыць…, - таксама праявы беларycкага гэраізму. P.S. На хуй не пасылаю, бо нешта з напісанага Вамі мне пaдабалася. Не табе пра беларускі гераізм разважаць, Patrullero. Не табе расейскаму халую, пра Расею разважаць, Глобус. Ведаю аднаго беларускага пісьменьніка, у якога шыза с..ць ва ўласным пад'езьдзе, дзе сам на 2-м пaвеpсе жыве. напiсаў С C сссцыкун, як я разумею, гэта ты сцышся ў пад'ездах. Я па-сапраўднаму сцаць умею і люблю. Магу табе, Сссыыыыыы, насцаць у рот. Ты ж любіш, калі табе сцуць у вочы. Балдзееш ад бурштынавага дажджу. Залаты доджык твая слабасць, Сссцыыыыыыыыкунок. Прыходзь, і я пасцу на цябе проста так, з улікам старога знаёмства. P.S. Пакуль ты на маім форуме, я буду сцаць на цябе колькі пажадаю, а калі надакучыць, ссспушчу ваду ва ўнітазе разам з табою, сссцуль. P.S.S. Перадавай прывіт свайму сябруку сссеруну, такому сссьціпламу хлопцу, што баіцца папрасіцца ў прыбіральню і сера ў порткі. напiсаў С Акуляры надзень, Глобус і не блытай Patrullero і С. Я па-сапраўднаму сцаць умею і люблю Угу. Асабліва на помнікі. Я прыду напляваць на вашы магілы! Бацьку гэта скажы. і не блытай Patrullero і С. напiсаў D С - Сцяпан Уладзімір, Сцяпаненка Паўліна, Слава Ахроменка, Сярога Харэўскі, Славамір Адамовіч, Серабракоў Зьміцер?.. D - Дубавец Сяргей, Дзіма-Зьміцер Бартосік, Дзіма-Зьміцер Вішнёў, Дзіма-Зьміцер Колас?.. Хто каго блытае? Бацьку гэта скажы. напiсаў Е 09.05.2004, 14:56 Твайму? Можаш і майму. С - Сцяпан Уладзімір, Сцяпаненка Паўліна, Слава Ахроменка, Сярога Харэўскі, Славамір Адамовіч, Серабракоў Зьміцер?.. D - Дубавец Сяргей, Дзіма-Зьміцер Бартосік, Дзіма-Зьміцер Вішнёў, Дзіма-Зьміцер Колас?.. Пералічваеш, каго абасцаў? Адамовіч, Дубавец, Колас - вельмі паважаныя людзі, арыстакраты беларускасці. Цябе сярод іх няма і не будзе. Ніколі такіх ананімшчыкаў, як ты, не будзе сярод такіх, як мы. З якой пары арыстакраты на помнікі сцуць? Штосьці не прыпомню каб Дубавец такое рабіў ці Колас. Не прымазвайся да сумленных людзей. Ты сярод іх ніколі не будзеш. Арыстакрат Арыстакрат гуеў! Гы-гы. Воф, ці як цябе там у Туле клічуць, прымазваешся ты да мяне. Факт. Арыстакраты павалілі шмат помнікаў, што ўслаўлялі малапатрэбных людцаў. Яшчэ болей тых помнікаў яны паставілі. Яны могуць паваліць і паставіць. Хаблы могуць толькі паваліць. Ідзі, Валодзя, на свой форум і пішы, стварай ці хоць бы паспрабуй стварыць нешта завершанае, цэльнае, патрэбнае не толькі табе самому. Воф, ці як цябе там у Туле клічуць, прымазваешся ты да мяне Ды не, не прымазваюся. Выкарыстоўваю як прэзэрватыў. Выкарыстоўваю… як прэзэрватыў. Сапраўдныя католікі гандоны не выкарыстоўваюць, Воф. Значыцца, ты ў нас не католік. Ты - расейская сьвіння, што аціраецца каля храма збудаванага Ватыканам. Так і тут, на маім форуме, ты выконваеш сваю асноўную ролю расейскай сьвінні. Сапраўдныя католікі гандоны не выкарыстоўваюць Ты хочаш свазаць, што ты не сапраўдны гандон? Ты хочаш свазаць Табе, уёбку быкаватаму, ніколі не здагадацца чаго я хачу. Дурачок ты ў нас. Розум слабенькі ў цябе. Таленту нямашака. Зывеш ты ў расейскай глыбінцы. Нудзішся. Бабы твае расейскія цябе заяблі, што ты ў размовах вакол гандона круцішся? Расейская кунсткамера Пакой другі (Чарнавы накід) Ярафеяў і язык Як непрыемна прачытаць такое: “Безъязыкая… – Абезмоўленая краіна. Беларусь уваходзіла у склад Расіі з 1796 года і што тычыцца мовы безнадзейна абрусела, толькі ў вёсках беларуская мова захавалася як пабытовая, хатняя. У гэтай традыцыйна сялянскай краіне не было ні арыстакратыіі, ні моцнага інтэлектуальнага кола, але яна спраўна працавала на палях. Як толькі пераедзеш руска-беларускую мяжу, палі ажываюць. Людзі займаюцца справаю. Капуста ў гародах. Вялізныя качаны…” Нібыта і дакладна, быццам бы і з натуры напісана, але… Прагнае вока вечна галоднага расіяніна бачыць харч – вялізныя качаны капусты. Бачыць краіну хаблоў і халопаў, калгаснікаў і агароднікаў. Гэта толькі ў іх – рускіх і арыстакратыя і моцныя інтэлектуальныя кругі пад вачыма ад перасыпу і перапою. Гэта не яны заваёўвалі нашыя землі і вынішчалі нашых святароў і настаўнікаў, паэтаў і вучоных, а мы самі ўваходзілі ў расійскую турму народаў. І як гэта мова захавалася? Як гэта яны – рускія інтэлектуальныя кругі не дагледзілі, і наша мова ў 1991 зрабілася дзяржаўнай? Чамусці хочацца ўвесьці жорсткі візавы рэжым для такіх языкатых В. Ярафеевых. Бо далей ён яшчэ і на сталіцу нашу паспрабуе напляваць… “Вялізарны Мінск сумны, шэры. Плавае ў савецкім хамстве. Мярзотны говар. Ва ўсіх такі выгляд, нібыта толькі што ўдарыліся аб ліхтарны слуп…” Ім – людзям з моцнага кола нібыта і можна грэбаваць намі, бо мы – мужыкі, а не арыстакраты. У яго татка дыпламат, але і ў мяне тата ў ААН засядаў. Так што наступным разам па дарозе з Расіі ў Еўропу Віцячка можа і па пысе атрымаць, ці мордай на ліхтарны слуп наскочыць у шэрым і непрыветным Менску. Лупілі тут Лімонава, Дугіна, Жырыноўскага, адлупяць і астатніх вялікарускіх арыстакратаў. І яшчэ, калі такі Віця Ярафеяў выходзіць пратэстааць супраць вайны ў Чачэніі, я не веру яму. Мушу верыць, бо выходзіла пратэставаць усяго чалавек 200 з усёй шматмільённай Масквы. Не… Не веру. Маскаль заўсёды маскаль, нават у касмапалітычных апранахах, нават у стыльных тэкстуальных замалёўках, нават на фуршэце ў Парыжы з келіхам чырвонай, як сцягі пралетарскай эвалюцыі, віны. Набокаў Набокаў – акультураная какетлівасць літ-лаліт-педафіліі. Стасаў Правіла пазначанае крытыкам Стасавым: “Быць патрэбным сябрам, калі сам не нарадзіўся стваральнікам”. У мяне выклікае сумневы, бо ў творцы-мастака і сябры творцы, я няздары, што лезуць і набіваюцца ў сябры толькі раздражняюць таленавітага чалавека сваімі глупствамі. Ярафеяў і змены “Цяпер Варшава так далёка ад нас уцякла, што палякі больш не лічаць сябе Ўсходняй Еўропай, яны — Сярэдняя Еўропа, — заўважае масквіч Віктар Ярафеяў і дададае пра нас, — а Ўсходняй сталі ўкраінцы ды беларусы”. Нарэшце, з боку, хай сабе толькі расейскага, тыя змены цяпер відаць. Гогаль і шэдэўр Калі нехта, кшталту Борхеса, кажа, што рускае мастацтва другаснае, бо не мае шэдэўраў жывапісу; мне згадваецца аповесць Гогаля “Партрэт”, мне ўяўляюцца жывыя вочы д'ябла намаляваныя на палатне, але я ўсё адно не абараняю расейскае мастацтва і не аспрэчваю тэзіс пра ягоную заўсёдную другаснасць. Баба Яга Руская Баба Яга нарадзілася ў Грузіі. У якім месцы? У Баржомі. Гэты шыпучы газ у вадзе, гэтая нібыта лекавая вадзічка поўная колкіх шарыкаў – прадукт яе чараўніцтва. Славянскія дзеткі баяцца кручканосую, лупавокую, чорна-сівавалосую старую Бабу. Дарослыя славяне гідзяцца, гледзячы на Ягу. Часам Бабу Ягу прымаюць за цыганку, але тое памылка, бо ў Ягі ёсць свой дамок на курынай лапе, а ў цыганак спрадвеку не было дамкоў, яны ў вечнай вандроўцы. Баба Яга вядзе аседлы вобраз жыцця, хоць і ўмее лётаць на памяле. Бурэнін і любоў Літкрытык Віктар Бурэнін так выказаўся пра расійскіх жанчын: “Я, зрэшты, люблю расійскую простасць і тупасць у нашых жанчынах. Тут нейкая сумесь пакорлівай наіўнасці ды самай подлай разбэшчанасці”. Тое, што характарыстыка праўдзівая, сумневаў няма, але як такое можна палюбіць? Як з такой подлай разбэшчанай жанчынаю жыць? Хіба па сляпому непераадольнаму каханню… Розанаў і вера Розанаў верыў… Ён верыў у неверагодныя рэчы. “Перыкл, ведаючы, што яго “прагоняць у выгнанне” ці могуць прагнаць, раптам пачаў бы “адкладаць у скарбонку на чорны дзень і на ўсялякі выпадак”. З цара менавіта выключаны “выпадак” і “чорны дзень”. Так Васіль Розанаў пераконвае сябе. Гэта дадае яму сілы. Яму дадае, а мне, які цудоўна ведае пра адкладзенае царамі на чорны дзень, толькі памнажае смутак. Атаман Красноў і сцяг Заўсёды заварожвае змена сцягоў на флагштоках. Столькі эмоцый, столькі надзей і разчараванняў знітоўваецца з гэтай падзеяю. Здавалася б шматок анучы, а вось і не… Таму асобы, што здатныя ўзняць новы сцяг – мужныя. Сярод такіх ёсць імя Пятра Краснова, які ў траўні 1918 году прысягнуў Богу і Дону, прыняў пернач-знак атаманскай улады. Сам ён пра просьбу казакаў запісаў наступнае: “Спадар атаман! У нас да вас просьба. Усяго войска, усіх казакаў… Ад гэтага… Лёс Дону… вашае жыццё… Не трэба чырвонага сцягу… У крыві ён, сцяг гвалту… Не трэба і бела-сіня-чырвонага Дабравольчаскага сцягу… Яны нас пакінулі… З кім яны ідуць?.. Ці ж з царом?.. Нам іх рэспублікі не трэба… Прыдумайце свой сцяг казачы… Ну, толькі, каб не чырвоны і не русскі.” “Праз тры дні над атаманскім палацам ціха “реял” сіне-жоўта-чырвоны сцяг і казакі хадзілі любавацца гульнёю ягоных фарбаў…” Лёс атамана Краснова жудасны. Менавіта за адстойванне незалежнасці Дону (Казацкай дзяржавы) яго – сямідзесяцісямігадовага старога – павесілі 17 студзеня 1947 году ў Маскве, у двары турмы Лефортава. Рускія святы У Маскве мне хочацца есці. Брудныя машыны едуць на праходжых. А я есці хачу. Як толькі аўтамабілі не давяць людзей? Пэўны, давяць. Хаваюся ў рэстарацыю “Ёлки-палки”. Нізкарослыя афіцыянткі з тваркамі паабсыпанымі рабаціннем перамяшаным з вуграмі. Пакамечаныя кашулі, пажмаканыя сарафаны. Нямытыя, сальныя валасы. Гледзячы на расейскіх палавых, прыдумляю кнігу “365 рускіх святаў на кожны дзень!”. Дзень Пушкіна, дзень Дастаеўскага, дзень Цара, дзень… Абдумваючы рускія святы пераходжу ў іншую рэстарацыю. Чыста, акуратна, афіцыянтка мілавідная, толькі яе голыя рукі ўшчэнт паабдзіраныя кацінымі кіпцямі. Расхацелася мне есці. Гогаль і смерць Гогаль заўважыў, што расейцы дзіўны народзец, бо не хочуць паміраць сваёй смерцю. У рускіх ніколі не было павагі да сваёй смерці, таму і да жыцця ў іх няма нармальнага стаўляння. Пан, або прапаў! Парвуся, а зраблю! І ўсё на тое падобнае ў крыкліва-трапятлівых паводзінах. Рускія тэленавіны складаюцца з прападанняў і парыванняў, абвальванняў і падзенняў, крыкаў і трапятанняў. "На миру и смерть красна." А смерць, калі навідавоку — чужая, не свая, брыдкая. Гэта беларусу-еўрапейцу яна непрымальная, а расеец-азіят толькі марыць пра прылюдную смерць. Андрэяў і Юда Светамастатнік Леанід Андрэяў апублікаваў у 1907 годзе аповесць “Юда Іскарыёт ды іншыя”, пра якую Леў Талстой выказаўся так: “Жахліва, брыдка, несапраўднасць і адсутнасць таленту. Галоўнае нашто?” Нібыта адказваючы Талстому, Антон Крайні (Зінаіда Гіпіюс) напісаў: “Што хацеў сказаць Андрэяў сваім “Юдам”, - я так і не зразумеў. (…) Пераканаць нас, зрабіўшы Юду больш высакародным за іншых вучняў, што сучасныя яўрэі з Вільні высакароднейшыя за старажытных яўрэяў? Як сабе хочаце, іншага сэнсу для апавядання я не падбяру.” Я інакш прачытаў аповесць Андрэева, які ў вусны Юды Іскарыёта ўклаў такія словы: “Ах, балюча, вельмі балюча, СЫНОЧАК МОЙ, СЫНОЧАК, СЫНОЧАК. Балюча, вельмі балюча!..” Не ведаю наколькі свядома Леанід Андрэяў сумясціў вобразы Бога Бацькі і Юды ў адзін персанаж, але ён гэта стварыў. Калі першая цытата яшчэ пакідала сумневы, дык наступны фрагмент мяне пераканаў цалкам, што Юда ў Андрэява - Бог Бацька. Вось гэты тэкст: “…Калі Ісуса выводзілі ад Каіафы, ён (Юда – (Бог Бацька) зусім блізка сустрэў ягоны стамлёны пагляд і, неяк безадказна, некалькі разоў дабразычліва хітнуў галавою. - Я тут, СЫНОК, тут!” Шаляпін і чаканне Чэхаў сумняваўся ў людскасці актораў. Расейскі крытык-рэвалюцыянер Шклоўскі запісаў наступнае: “Шаляпін казаў пра актораў: “Вось такі актор да мяне на спектаклі ходзіць. Вы думаеце, ён вучыцца прыходзіць, ён дзесяць гадоў чакае, пакуль я голас згублю.” Гэта ў нашых норавах.” У беларускіх актораў такой дзесяцігадовай зайздрасці, такіх зацятых нораваў, я не сустракаў, хоць людскасці і ў нашых артыстаў вялікі брак. Твараробнасць, хаванне за маскамі, спрыяе вынішчэнню з душы простага і чалавечага. Рускі цар Само словазлучэнне “рускі цар” выклікае ў мяне пачуццё гідлівасці. У дзяцінсве я захапляўся кніжкамі пра старажытную гісторыю. Дзесці ў іх і вычыталася згадка пра слабаразумнага рускага цара, здаецца нейкага з Паўлаў, які пальцам душыў на ваконнай шыбцы мух. І не важна, як клікалі таго рускага цара, бо душыць пальцамі мух мог і Іван-сабака, і першы Пётар, і трэці Павал… Усе яны – рускія цары душылі людзей, як мух. Таму саладжавая азызласць твараў рускіх цароў нічога акрамя гідоты выклікаць і не можа ў нармальнага еўрапейца. Калі крамлёўскія халуі пачалі нібыта жартам называць царом першага прэзідэнта Расеі Ельцына, мне стала непрыемна глядзець рускае тэлебачанне, нібыта яно вось-вось пакажа, як на пакалечанай бяспалай руцэ прэзідэнта Барыса чарнеюць расціснутыя мухі. Расейская кунсткамера Пакой другі Андрэяў і Юда Светамастатнік Леанід Андрэяў апублікаваў у 1907 годзе аповесць “Юда Іскарыёт ды іншыя”, пра якую Леў Талстой выказаўся так: “Жахліва, брыдка, несапраўднасць і адсутнасць таленту. Галоўнае нашто?” Нібыта адказваючы Талстому, Антон Крайні (Зінаіда Гіпіюс) напісаў: “Што хацеў сказаць Андрэяў сваім “Юдам”, - я так і не зразумеў. (…) Пераканаць нас, зрабіўшы Юду больш высакародным за іншых вучняў, што сучасныя яўрэі з Вільні высакароднейшыя за старажытных яўрэяў? Як сабе хочаце, іншага сэнсу для апавядання я не падбяру.” Я інакш прачытаў аповесць Андрэева, які ў вусны Юды Іскарыёта ўклаў такія словы: “Ах, балюча, вельмі балюча, СЫНОЧАК МОЙ, СЫНОЧАК, СЫНОЧАК. Балюча, вельмі балюча!..” Не ведаю наколькі свядома Леанід Андрэяў сумясціў вобразы Бога Бацькі і Юды ў адзін персанаж, але ён гэта стварыў. Калі першая цытата яшчэ пакідала сумневы, дык наступны фрагмент мяне пераканаў цалкам, што Юда ў Андрэява - Бог Бацька. Вось гэты тэкст: “…Калі Ісуса выводзілі ад Каіафы, ён (Юда – (Бог Бацька) зусім блізка сустрэў ягоны стамлёны пагляд і, неяк безадказна, некалькі разоў дабразычліва хітнуў галавою. Баба Яга Руская Баба Яга нарадзілася ў Грузіі. У якім месцы? У Баржомі. Гэты шыпучы газ у вадзе, гэтая нібыта лекавая вадзічка поўная колкіх шарыкаў – прадукт яе чараўніцтва. Славянскія дзеткі баяцца кручканосую, лупавокую, чорна-сівавалосую старую Бабу. Дарослыя славяне гідзяцца, гледзячы на Ягу. Часам Бабу Ягу прымаюць за цыганку, але тое памылка, бо ў Ягі ёсць свой дамок на курынай лапе, а ў цыганак спрадвеку не было дамкоў, яны ў вечнай вандроўцы. Баба Яга вядзе аседлы вобраз жыцця, хоць і ўмее лётаць на памяле. Бурэнін і любоў Літкрытык Віктар Бурэнін так выказаўся пра расійскіх жанчын: “Я, зрэшты, люблю расійскую простасць і тупасць у нашых жанчынах. Тут нейкая сумесь пакорлівай наіўнасці ды самай подлай разбэшчанасці”. Тое, што характарыстыка праўдзівая, сумневаў няма, але як такое можна палюбіць? Як з такой подлай разбэшчанай жанчынаю жыць? Хіба па сляпому непераадольнаму каханню… Гогаль і смерць Гогаль заўважыў, што расейцы дзіўны народзец, бо не хочуць паміраць сваёй смерцю. У рускіх ніколі не было павагі да сваёй смерці, таму і да жыцця ў іх няма нармальнага стаўляння. Пан, або прапаў! Парвуся, а зраблю! І ўсё на тое падобнае ў крыкліва-трапятлівых паводзінах. Рускія тэленавіны складаюцца з прападанняў і парыванняў, абвальванняў і падзенняў, крыкаў і трапятанняў. "На миру и смерть красна." А смерць, калі навідавоку — чужая, не свая, брыдкая. Гэта беларусу-еўрапейцу яна непрымальная, а расеец-азіят толькі марыць пра прылюдную смерць. Гогаль і шэдэўр Калі нехта, кшталту Борхеса, кажа, што рускае мастацтва другаснае, бо не мае шэдэўраў жывапісу; мне згадваецца аповесць Гогаля “Партрэт”, мне ўяўляюцца жывыя вочы д'ябла намаляваныя на палатне, але я ўсё адно не абараняю расейскае мастацтва і не аспрэчваю тэзіс пра ягоную заўсёдную другаснасць. Красноў і сцяг Заўсёды заварожвае змена сцягоў на флагштоках. Столькі эмоцый, столькі надзей і разчараванняў знітоўваецца з гэтай падзеяю. Здавалася б шматок анучы, а вось і не… Таму асобы, што здатныя ўзняць новы сцяг – мужныя. Сярод такіх ёсць імя Пятра Краснова, які ў траўні 1918 году прысягнуў Богу і Дону, прыняў пернач-знак атаманскай улады. Сам ён пра просьбу казакаў запісаў наступнае: “Спадар атаман! У нас да вас просьба. Усяго войска, усіх казакаў… Ад гэтага… Лёс Дону… вашае жыццё… Не трэба чырвонага сцягу… У крыві ён, сцяг гвалту… Не трэба і бела-сіня-чырвонага Дабравольчаскага сцягу… Яны нас пакінулі… З кім яны ідуць?.. Ці ж з царом?.. Нам іх рэспублікі не трэба… Прыдумайце свой сцяг казачы… Ну, толькі, каб не чырвоны і не русскі.” “Праз тры дні над атаманскім палацам ціха “реял” сіне-жоўта-чырвоны сцяг і казакі хадзілі любавацца гульнёю ягоных фарбаў…” Лёс атамана Краснова жудасны. Менавіта за адстойванне незалежнасці Дону (Казацкай дзяржавы) яго – сямідзесяцісямігадовага старога – павесілі 17 студзеня 1947 году ў Маскве, у двары турмы Лефортава. Набокаў Набокаў – акультураная какетлівасць літ-лаліт-педафіліі. Розанаў і вера Розанаў верыў… Ён верыў у неверагодныя рэчы. “Перыкл, ведаючы, што яго “прагоняць у выгнанне” ці могуць прагнаць, раптам пачаў бы “адкладаць у скарбонку на чорны дзень і на ўсялякі выпадак”. З цара менавіта выключаны “выпадак” і “чорны дзень”. Так Васіль Розанаў пераконвае сябе. Гэта дадае яму сілы. Яму дадае, а мне, які цудоўна ведае пра адкладзенае царамі на чорны дзень, толькі памнажае смутак. Рускія святы У Маскве мне хочацца есці. Брудныя машыны едуць на праходжых. А я есці хачу. Як толькі аўтамабілі не давяць людзей? Пэўны, давяць. Хаваюся ў рэстарацыю “Ёлки-палки”. Нізкарослыя афіцыянткі з тваркамі паабсыпанымі рабаціннем перамяшаным з вуграмі. Пакамечаныя кашулі, пажмаканыя сарафаны. Нямытыя, сальныя валасы. Гледзячы на расейскіх палавых, прыдумляю кнігу “365 рускіх святаў на кожны дзень!”. Дзень Пушкіна, дзень Дастаеўскага, дзень Цара, дзень… Абдумваючы рускія святы пераходжу ў іншую рэстарацыю. Чыста, акуратна, афіцыянтка мілавідная, толькі яе голыя рукі ўшчэнт паабдзіраныя кацінымі кіпцямі. Расхацелася мне есці. Рускі цар Само словазлучэнне “рускі цар” выклікае ў мяне пачуццё гідлівасці. У дзяцінсве я захапляўся кніжкамі пра старажытную гісторыю. Дзесці ў іх і вычыталася згадка пра слабаразумнага рускага цара, здаецца нейкага з Паўлаў, які пальцам душыў на ваконнай шыбцы мух. І не важна, як клікалі таго рускага цара, бо душыць пальцамі мух мог і Іван-сабака, і першы Пётар, і трэці Павал… Усе яны – рускія цары душылі людзей, як мух. Таму саладжавая азызласць твараў рускіх цароў нічога акрамя гідоты выклікаць і не можа ў нармальнага еўрапейца. Калі крамлёўскія халуі пачалі нібыта жартам называць царом першага прэзідэнта Расеі Ельцына, мне стала непрыемна глядзець рускае тэлебачанне, нібыта яно вось-вось пакажа, як на пакалечанай бяспалай руцэ прэзідэнта Барыса чарнеюць расціснутыя мухі. Шаляпін і чаканне Чэхаў сумняваўся ў людскасці актораў. Расейскі крытык-рэвалюцыянер Шклоўскі запісаў наступнае: “Шаляпін казаў пра актораў: “Вось такі актор да мяне на спектаклі ходзіць. Вы думаеце, ён вучыцца прыходзіць, ён дзесяць гадоў чакае, пакуль я голас згублю.” Гэта ў нашых норавах.” У беларускіх актораў такой дзесяцігадовай зайздрасці, такіх зацятых нораваў, я не сустракаў, хоць людскасці і ў нашых артыстаў вялікі брак. Твараробнасць, хаванне за маскамі, спрыяе вынішчэнню з душы простага і чалавечага. Стасаў Правіла пазначанае крытыкам Стасавым: “Быць патрэбным сябрам, калі сам не нарадзіўся стваральнікам”. У мяне выклікае сумневы, бо ў творцы-мастака і сябры творцы, я няздары, што лезуць і набіваюцца ў сябры толькі раздражняюць таленавітага чалавека сваімі глупствамі. Ярафеяў і язык Як непрыемна прачытаць такое: “Безъязыкая… – Абезмоўленая краіна. Беларусь уваходзіла у склад Расіі з 1796 года і што тычыцца мовы безнадзейна абрусела, толькі ў вёсках беларуская мова захавалася як пабытовая, хатняя. У гэтай традыцыйна сялянскай краіне не было ні арыстакратыіі, ні моцнага інтэлектуальнага кола, але яна спраўна працавала на палях. Як толькі пераедзеш руска-беларускую мяжу, палі ажываюць. Людзі займаюцца справаю. Капуста ў гародах. Вялізныя качаны…” Нібыта і дакладна, быццам бы і з натуры напісана, але… Прагнае вока вечна галоднага расіяніна бачыць харч – вялізныя качаны капусты. Бачыць краіну хаблоў і халопаў, калгаснікаў і агароднікаў. Гэта толькі ў іх – рускіх і арыстакратыя і моцныя інтэлектуальныя кругі пад вачыма ад перасыпу і перапою. Гэта не яны заваёўвалі нашыя землі і вынішчалі нашых святароў і настаўнікаў, паэтаў і вучоных, а мы самі ўваходзілі ў расійскую турму народаў. І як гэта мова захавалася? Як гэта яны – рускія інтэлектуальныя кругі не дагледзілі, і наша мова ў 1991 зрабілася дзяржаўнай? Чамусці хочацца ўвесьці жорсткі візавы рэжым для такіх языкатых В. Ярафеевых. Бо далей ён яшчэ і на сталіцу нашу паспрабуе напляваць… “Вялізарны Мінск сумны, шэры. Плавае ў савецкім хамстве. Мярзотны говар. Ва ўсіх такі выгляд, нібыта толькі што ўдарыліся аб ліхтарны слуп…” Ім – людзям з моцнага кола нібыта і можна грэбаваць намі, бо мы – мужыкі, а не арыстакраты. У яго татка дыпламат, але і ў мяне тата ў ААН засядаў. Так што наступным разам па дарозе з Расіі ў Еўропу Віцячка можа і па пысе атрымаць, ці мордай на ліхтарны слуп наскочыць у шэрым і непрыветным Менску. Лупілі тут Лімонава, Дугіна, Жырыноўскага, адлупяць і астатніх вялікарускіх арыстакратаў. І яшчэ, калі такі Віця Ярафеяў выходзіць пратэстааць супраць вайны ў Чачэніі, я не веру яму. Мушу верыць, бо выходзіла пратэставаць усяго чалавек 200 з усёй шматмільённай Масквы. Не… Не веру. Маскаль заўсёды маскаль, нават у касмапалітычных апранахах, нават у стыльных тэкстуальных замалёўках, нават на фуршэце ў Парыжы з келіхам чырвонай, як сцягі пралетарскай эвалюцыі, віны. Ярафеяў і змены “Цяпер Варшава так далёка ад нас уцякла, што палякі больш не лічаць сябе Ўсходняй Еўропай, яны — Сярэдняя Еўропа, — заўважае масквіч Віктар Ярафеяў і дададае пра нас, — а Ўсходняй сталі ўкраінцы ды беларусы”. Нарэшце, з боку, хай сабе толькі расейскага, тыя змены цяпер відаць. ВЕРА Словы пра Веру Маркаву Дух Перачытваючы зборнік лірыкі Веры Маркавай “Воблака”, спыніўся на такім радку: “Дух мой – быў не самною”. Які блізкі мне вобраз! Душа пакідае паланёнае цела, душа адплывае, аддаляецца, ляціць да Воблака, каб зліцца з ім, расплысціся ў сонечна-белым ззянні. Пакінутае цела знябожана чакае, просіць вярнуцца вольную душу. Яна вяртаецца. Рука выводдзіць на катаржна-клятчатым аркушы словы: “Дух мой – быў не самною”. Імёны багоў. У перакладзе Веры Маркавай чытаў Іхара Сайкаку. У кнізе “Гісторыя прыгодаў самотнай жанчыны”, у навеле “Таемная схованка старой” ёсць і такі вобраз: дзяўчына атрымлівае безліч любоўных лістоў, іх столькі, што няма дзе схаваць. Дзяўчына папрасіла маўклівых стражнікаў кінуць іх у агонь. “Але імёны багоў, напісаныя каб зацьвердзіць любоўныя клятвы, не пазнікалі ў полымі”. Дзяўчына раскідала абгалэлыя шматкі паперы з імёнамі багоў у садзе, каля храма. Безумоўна – рукапісы гараць, як гараць у варварскім полымі храмы. Прырода не ведае літасці. Але надзея застаецца, яна падмацоўваецца вераю. Вера прапісваецца ў вобраз: абгалэлыя шматкі паперы з імёнамі багоў у садзе, каля храма. Творчасць Веры Маркавай – раскіданныя ў садзе, каля сабора, папяровыя пялёсткі з імёнамі багоў. Трава Шмат разоў задумваўся над сваім пастаянным захапленнем японскай лірыкаю, над бясконцымі перачытваннямі тэкстаў перакладзеных з чужой і далёкай мне мовы. Літаратура ў Японіі квітнела ў палацах розных уладароў, але яна не культывавала вайсковае жыццё; наадварот, вайсковыя подзьвігі маляваліся ў ёй праявамі суцэльнай маркоты і безнадзейнасці. Такі вобраз стварыў і Басё: На старом поле битвы Летние травы Там, где исчезли герои, Как сновиденье. Так хоку гучыць у перакладзе Веры Маркавай. Прыблізна так яго можна запісаць кірыліцаю па-японску: нацу гуса я цувамоно домо но юмэ но ато У даслоўным пераказе на рускую мову Мойчы Ямагучы прапаноўвае наступнае: Травы лета! Вы следы снов воинов.(Другими словами: Воины спят. Они видят сон. От этих снов рождается трава. Версію Ямагучы я прывёў каб падкрэсліць розніцу ў перакладах, каб зноў пераканацца ў геніяльнасці Маркавай. Антымілітарызм класічнай японскай літаратуры прывабліваў мяне. У жыцці больш чым дастаткова смерці, каб множыць яе ў літаратуры ў форме вайсковых вычварэнстваў. Усіх герояў чакае трава забыцця, няма выняткаў, толькі вайскоўцы раней за астатніх знікнуць у хвалях травы. Масковія Калі Вера Мікалаеўна разважала пра лёс Расіі і рускага народа, яна гаварыла пра Масковію, пра дзяржаву рускіх людзей. Раней ці пазней рускія мусяць вярнуцца ў сваю Радзіму, што ляжыць залатым кругам вакол Масквы, яны мусяць пабудаваць нармальную дзяржаву і жыць у згодзе з іншым светам. Так казала Маркава. Для рускіх нармальнае жыццё выглядае больш утапічным, чым ненармальнае з месіянствам і сусветнымі войнамі. Але мяне цешыла тое, што і ў Маскве знаходзіліся людзі здатныя прагаворваць ідэю стварэння Масковіі – цывілізаванай рускай дзяржавы. Цягнікі Школьнікам я любіў ездзіць у правінцыйныя кнігарні. Ішоў на вакзал, сядаў у электрычку, ехаў у якое Заслаўе, дзе непадалёк ад старажытнага храма стаяў глыбока ўрослы ў зямлю стары дамок. У ім мясцілася маленькая цемнаватая кнігарня. Рознафарматныя тамы тоўпіліся на паліцах абы як, без ладу і складу. Я знаходзіў вельмі рэдкія выданні, а запомнілася пакупка першай татавай кнігі “Свой чалавек”, каштавала яна 4 капейкі, купіў ажно пяць кніжак, усе што былі. Вельмі рамантычныя былі мае падарожжы ў правінцыю па кнігі. Падобны настрой апісаны Такубоку: Не знаю отчего, Я так мечтал На поездзе поехать. Вот – с поезда сошёл, И некуда идти. Пэўна Ісікава Такубоку ішоў таксама ў кнігарню. Прынамсі, мне так бачыцца, бо апошні радок прачытваецца хутчэй як, няма да каго пайсці. Значна пазней, у кніжцы, набытай у зусім іншай кнігарні, прачытаю, што дзяцінства Веры Маркавай прайшло пад грукат колаў, што вагон яе таты – інжынера-чыгуначніка прычаплялі да розных саставаў, потым яго адчаплялі на выбраным для працы месцы, і ён рабіўся для ўсёй сям'і Маркавых домам. Яшчэ пазней, Вера Мікалаеўна распавядзе мне, як у 1913 годе менскае “общество” ездзіла на татавым цягніку ў Заслаўе назіраць зацьменне сонца. Перад самым зацьменнем зрабілі фотаздымак. Яго мне і падарыла Маркава з кранальным подпісам: “В.Н. Маркова на стуле”. Дабруша Дома Веру Маркаву назавалі Дабруша. “Дабруша ведае ўсе мовы свету.” – “Дабрушынька – сусветная энцыклапедыя.” – “Трэба ў Дабрушы спытаць. Быць няможа таго, каб яна ня ведала…” Дабруша і сапраўды чула нейкую агульную пра-мову. Яна нібыта стаяла на вяршыні Вавілонскай вежы, калі Бог зблытваў мовы, калі людзі пераставалі разумець адзін аднаго, а яна яшчэ разумела ўсіх, разумела і спрабавала дапамгчы паразумецца іншым. Рэдкі дар Дабрушы здзіўляў Муж Не было такой размовы з Верай Мікалаеўнай, каб яна не згадала пра свайго любага мужа: “Муж чытаў Гётэ ў арыгінале, а я так і не палюбіла Гётэ. Муж лічыў Гётэ за найвялікшага з паэтаў. Томік вершаў Гётэ заўсёды быў пры ім. Апошнія гады свайго жыцця муж чытаў толькі адну кнігу – лірыку Гётэ па-нямецку. Я вельмі любіла мужа, але так і не зразумела такой атданасці паэттычнаму таленту Гётэ.” Аднаго разу гутарка зайшла пра Сталіна, пра мастакоў, якіе навыперадкі малявалі правадыра. Муж Веры Мікалаеўны быў выдатным малявальшчыкам і жывапісцам… “Муж ні разу не намаляваў "яго". Было цяжка, вельмі цяжка, даводзілася пісаць роспісы ў калгасах, бо малюнкі і карціны ніхто не купляў. Але як цяжка нам не было, а муж ніразу не пагадзіўся маляваць "яго".” Вера Маркава так і не вымавіла слова “сталін”; пэўна, яно было для яе непрамаўляльнае. Паштоўкі У мяне захаваліся пяць віншавальных паштовак ад Веры Маркавай. Часам, я іх дастаю з капэртаў і перачытваю. “Дарагая Алена, зараз да мяне зайдзе Ваш брат, з нецярплівасцю чакаю фотаздымкі! Нарэшце знайшла паштоўкі з дакладнай адрэсаю ў Мінску: Магазінная вуліца, дом Паржэцкай. Ён стаяў у глыбіні двара, праваруч, калі тварам да Свіслачы і, вядома, загінуў. Абдымаю Вас і цалую. В. Маркава.” Вера Мікалаеўна памылілася наконт сваяцтва. Да яе заходзіў мой брат Міраслаў, каб перадаць Аленіны фотаздымкі і “Слоўнік беларускай мовы” І. І. Насовіча. Магазінная вуліца цяпер пераназваная ў Кірава. Дом, дзе нарадзілася і жыла Вера Маркава з 1907 па 1914 год стаяў на месцы дзе цяпер стаіць школа, што насупраць дзяржаўнай бібліятэкі імя Франьцішка Скарыны. Некалі, чамусці я ў гэтым перакананы, вуліцу Магазінную-Кірава пераназавуць у вуліцу Веры Маркавай. “12.ХІІ.91 г. Дарагая Аленачка! Пасылаю кітайскі веер “Сад хрызантэмаў” на шчасце. Пяшчотнае прывітанне Ядзеньке. Панове! Вам абодвум найлепшыя пажаданні здароўя, поспехаў, доблесці і радасці! Я вельмі кранутая Вашым заўсёдным апекаваннем мяне і радуюся, што кніга выйдзе ў Мінску. Я ўжо казала, што “Правда” атрымала ад мяне сухую адмову… Няхай жыве Новая Сталіца! З любоўю да Вас В. Маркава.” Кітайскі веер “Сад хрызантэмаў” усяго толькі фотаздымак на паштоўцы. Кніга, пра якую піша Маркава называлася “10 вечароў”, зборнік японскіх народных казак укладзеных і пераказаных Верай Мікалаеўнай. Нажаль, я так і не змог яго надрукаваць. “Віншую з Вялікім святам Калядаў! Гасподзь хай ахоўвае ўсю вашую сям'ю, бацькоў, дзяцей і ўсіх блізкіх і любімых! 12 снеж. 1991 г. В. Маркава.” “Дарагім Алене, Уладзіміру, мілым дзецям і нават усяму любімаму Мінску жадаю міру, спакою і чалавечай ласкі! Мае вам найлепшыя пажаданні і блаславенні на парозе вашага новага жыцця. Вера Маркава 7 студзеня 1992 г.” Мы шмат гаварылі з Маркавай пра маладую дзяржаўнасць Беларусі. Пра крохкі парастак беларускай незалежнасці заціснуты паміж молатам і кавадлам, паміж Усходам і Захадам. “Дарагую Ядзеньку віншую з Нараджэннем Хрыстовым! Счасця, здароўя, любові, веры і радасці! Вера Маркава Масква 7-га студзеня 1992 г.” З усёй нашай сям'і найбольшая колькасць увагі і пяшчоты ад Веры Маркавай дасталася Ядзе. Быў нейкі спадзеў, што яна стане перакладчыцай, як і Маркава. Зывеш ты ў расейскай глыбінцы.Бабы твае расейскія цябе заяблі Зыву. А цябе твая расейская баба не заябла? Ты як да яе ласкава зьвяртаесься? "Мая расейская сьвіньня"? Што, Вова, крыўдна? Будзеш сучы сын ведаць, як гэта, калі цябе крыўдзяць. Пакедава, талент. Воф, ты туебень тульскі, і здохнеш ты ў сваёй бруднай Туле, і напішуць на шыльдачцы "ВЛАДИМИР,,, *** Поэты ходили друг к другу в гости. Молотком забивали друг в друга гвозди. Поэты давно лежат на погосте, А гвозди ходят друг к другу в гости. 1963 Верш Веры Маркавай *** Поўня на беразе тым… Кінула мне канец ручніка. Я пачала абмотваць ручніком Чорныя абгарэлыя пні, Чорныя абгарэлыя галовы… Мне не хапіла поўні. 1964 г. Верш Веры Маркавай *** Вось тут, На беразе ракі, Стаялі чараты ў баярскіх шапках… Там, дзе сухое рэчышча цяпер, Рака спакою. 1974 г. Верш Веры Маркавай *** Адны з нас былі кроквамі — Надзейнымі бязмоўнымі бярвеннямі. Другія — Клапатлівыя шыбы — Пырскалі сонцам, Звінелі ад ветру. Гэты быў павутою ў кутку, Той, наадварот, венікам гаспадыні: Каламутнае воблака пылу ўздымаў Ды вядзьмарку насіў, калі загадаюць. А я — я была пячны комін. Дом згарэў, а комін застаўся. 1949-1975 Верш Веры Маркавай *** Вецер з-за рэчкі, Нібыта голас падлетка, Зрываецца на высокую ноту. Гляджу: Невысокі чарот Зноў да маёй шчакі дацягнуўся, І на вільготным мяккім пяску Нага пакінула дзіцячы след. Ён вечны, Як след на поўні. 1976 г. Верш Веры Маркавай *** Зацягнутае плеўкай птушынае вока — Неба вясны, Неба надзеі. І я паціху ўстаўлю Галінку з белай кудзеляй У зямлю — вялікае гняздо. 1977 г. Верш Веры Маркавай *** Жылі-былі Маленькія гліняныя чалавечкі. Выхваляліся: “Мы — сапраўдныя”. А ім адказвалі: “Вы — недабіткі!” Тарарах — у скрыню да смецця. Але нежывыя не ведаюць маны. Маленькія гліняныя чалавечкі — Адамавы сыны. 1979 г. Адаме Ты ў палеміцы пачынаеш траціць густ, а гэта найгоршая небясьпека для пісьменьніка. Густ, мараль, норма для мяне пусты гук. Гэтыя паняцці даўно страцілі свой першапачатковы сэнс. Стыль кампазіцыйны парадак, дзеянне супраціў аморфнасці і выразная непаўторнасць вось, што мяне хвалюе тут і цяпер. book-keeper | 13.05.2004 | 10:14 Message deleted by спадар Палівач, абразы наведнікаў на форуме не дапускаюцца, абраза - не аргумэнт. www.nn.by/index.pl?type=gb Ты можаш прымаць ці не прымаць аб'ектывісцкія катэгорыі кшталту "маралі" ці "нормы", але густ рэч нашмат больш суб'ектыўная. "Стыль — кампазіцыйны парадак, дзеянне — супраціў аморфнасці і выразная непаўторнасць" - гэта і ёсьці твае ўласныя крытэры густу, якія ты сам выставіў і на якія па ідэі мусіў бы і арыентавацца. Але ж з лаянкай сваёй сам жа да іх не дацягваеш. А па простаму, што цябе грызе знутры? Кожны мае нагоды быць незадаволеным і буркатлівым, але ў цябе гэта зашкальвае выставіў не дацягваеш гэта зашкальвае… Адносна чаго, настаўнік? Густ - выдатнае працоўнае слова, калі ў падтэксце, калі ж яно выплывае на паверхню і ператвараецца у надпіс на шыльдзе, яму гамон. Безгустоўнасць!!! Так кожнае старое крычыць на новае. Мат - безгустоўнасць. Наркамаўка - безгустоўнасць. БССР - безгустоўнасць. БТ, ОНТ, СТВ, ППРБ, СБ - безгустоўнасць. А якая безгустоўнасць РФ? У маёй расейскай кунсткамеры толькі густоўныя экспанаты, толькі элітная выбарка, а за сценамі расейскай культуры творыцца чорт ведае што ў гэтай с самай РФ. У мяне аб'ект безгустоўны, таму і форма адпаведная. Тут зь іншым праблема Воф, ты — туебень тульскі, і здохнеш ты ў сваёй бруднай Туле, і напішуць на шыльдачцы "ВЛАДИМИР,,, напiсаў Адам Глобус Туебень - ты Вова. Шкада, што табе мала хто пра гэта кажа, відаць у гаўно баяцца ўлезьці. Я ня тульскі, я баўсунскі. Баўсунцам нарадзіўся, баўсунцам і памру, дзе б ні жыў. І на шыльдзе маёй будзе напісана "Уладзімір" - ты пра гэта не турбуйся. Па-беларуску будзе напісана, як напісана па-беларуску на магільнай шыльдзе майго сына на тульскім кладаўе. Пішу такія інтымныя рэчы толькі для таго, каб ты ўсьвядоміў сваю паскуднасьць. І дзяцей сваіх я зачаў па каханьню, а не па п'яні, з-за дзіравага кандому ці каб у Аўган ня трапіць(разумееш да чаго я?). І жаніўся па каханьні, а не так, як некаторыя(каб у войска ня йсьці).Таму і не грызе мяне чарвяк, як некаторых. І брудная Тула пры маім удзеле становіцца больш цывілізаванай, а ты толькі і можаш, што помнікі абсцыкаць, ды Сьвіслач забруджваць. Шкадую толькі, што ўвязаўся ў лаянку з такім гандонам, як ты, бо і на мяне цяпер твой паскудны дух трапіў.Але нічога, няхай людзі пачытаюць і паглядзяць на "арыстакрата". Збаў Беларусь, Божа, ад такіх арыстакратаў. Прашу прабачэньня ў чытачоў Літары, за тое што ўвязаўся ў лаянку. Шкадую. Владимир Вячеславович, а что это у вас про меня ничего не написано? Про Ельцина есть. Но его теперь каждый норовит лягнуть. А про меня напишите? Что, сцыте? Правильно. А то возьму ваши золотые яйцы и по самое некуда, того. Прашу прабачэньня ў чытачоў Літары Каму трэба твае выбачэнні-прабачэнні? А вось тваё пераўвасабленне ў свінню адбываецца на вачах. Вось так, Вофчык. Значыцца былі схільнасці да пераўтварэння. Як кожны плябей ты апелюеш да цара, да прэзідэнта, да свайго Пункціна. Раб - раб, патрыцый - патрыцый. Расейская кунсткамера – брыда. І палеміка Глoбуса – брыда. Расейская кунсткамера – брыда. І палеміка Глoбуса – брыда. напiсаў Patrullero І ты ў ёй, у гэтай брыдкай камеры, адно экспанат. Вершы Веры Маркавай *** Бывыйце, нетры, Звяры, бывайце, І трыснягом апераныя рэчкі, І рыбіны, што ў панцыры героя! Бывайце, Капыты-малатабойцы І некранутыя рукою Ружовыя смочкі маліны 1964 *** Бачу: Ваўкадавам злоўлены, ты ў далёкіх снягах ляжыш. Чую: На іанійскі лад ты настроіў кіфару сваю. Голас, Апалонаў голас у яўрэйскіх сумных вуснах. Голад, Голад святла і слова ты ўва мне наталіў. 1964 *** Жыццё – Шэры салдацкі ворс На запыленым пустазеллі. Жыццё – Маланка, дождж, Бляск, цемра, танная свечка І толькі адным яно не было. Жыццём яно ніколі і не было. 1970 *** Кінулася ў дзяцінства, Раскінула рукі крыжам, Але грымнулася на гладкі лёд. Як? Ні расколіны, ні паводкі? Ніводнай палонкі? Вярнулася, нібы прачнулася. Гляджу, На маёй далоні Маленечкі баравічок, Капюшон яшчэ сцягнуты пад падбароддзем. 1974 *** Мяркую, Ёсць і для вершаў Элезівум Не ў нашай, чалавечай, Але ў боскай памяці. Там жывуць яны, Пакуль мы згараем. Уначы Мы дахаем іхнім святлом. Ведаю, Ёсць для вершаў геена У чорнай ненатольнай памяці. Там Яны мігацяць, нібыта гнілякі Пазбаўленыя святла, І падаюцца святлом, Бо горшай пакуты Не ведае нават Дзевятае кола. 1977 Рускі бруд Кожны нярускі, трапіўшы ў Расею, спрабуе прыбіраць рускі бруд. Ён прыбірае і прыбірае, мые, чысціць, падмятае, шаруе, паліруе, лакіруе і чуе бясконцае “ты што, нярускі?”. Стаміўшыся не столькі ад прыборкі колькі ад некарэктнага пытання, ён кідае прыбіраць і больш не чуе “ты што, нярускі?”, і нібыта становіцца простым рускім чалавекам, які жыць не можа без “вялікага” рускага бруду. Рэклама “Калі ў вас кепская фігура, паганыя валасы і перхаць, дзяўчаткі, прыходзце да нас! У нас цёмна і мы п’яныя!” — рэклама на рускім радыё. На беларускім радыё такой рэкламы няма, бо яна нахуй непатрэбная. Лермантаў і жаба Калі б можна было звесці ўсю японскую лірыку да аднаго верша, я б пакінуў хайку Басё: Стары стаў. Скокнула жабка. Усплёск у цішы. Японія далёка-далёка, а таму і лёгка згарнуць яе лірыку да аднаго верша. Расея бліжэй за Японію, таму і цяжэй знайсці адзін-адзіны найлепшы рускі верш. Нават вызначыць найлепшага рускага паэта мне складана… Можа гэта Ясенін з белай бярозаю пад вакном? Можа Пушкін з марозам, сонцам і цудоўным днём? Можа Лермантаў з белым самотным ветразям у блакітным марскім тумане? Нехта з іх… А гэтае лермантаўскае: І хто-та камень палажыл В ево працянутую руку… Непараўнальны вобраз жабрака. Люблю Лермантава. І не самотны я ў гэтай любові. Лермантаў, безумоўна, любімы паэт Расеі. Усё, што знітавана з Лермантавым, мяне цікавіць. Мне цікава, чаму паэт на дуэлі стрэліў у неба. Паэт страляе ў неба! Які сімвал! Які вобраз! Забойца Лермантава — Мартынаў страляў не толькі ў свайго заўсёднага злоязыкага крыўдзіцеля, ён страляў у дэмана, страляў у паэта, які паўстаў супраць Бога. А застрэліў Мартынаў не дэмана і не богаборцу, ён забіў любімага паэта Расійскай імперыі, генія забіў. Містычная драма. Інакш не скажаш. У Беларусі няма паэтаў, якія загінулі на дуэлі. Рамантычныя дуэлі адыйшлі ў нябыт, да з’яўлення вялікіх беларускіх паэтаў. У нашых паэтаў іншыя лёсы, не менш драматычныя, але іншыя. І не вядома з якіх прычынаў, музейныя супрацоўнікі імкнуцца перакрыжаваць лёсы беларускіх і расейскіх паэтаў. Мне не зразумела. Ну не разумею я, нашто ў музеі Максіма Багдановіча выстаўляецца зялёная керамічная жаба, якая нібыта належыла Лермантаву. Можа я не дастаткова добра ведаю спадчыну расейскага дэманолага, але не памятаю, каб ён дзе ўсхваляў жабу. Паэтызацыя вобраза жабы неяк не стасуецца з лермантаўскім светам. Ды, я ўпэўнены, што ніякіх дакументаў жаба, выстаўленая ў музеі, не мае. Трэба, як мінімун два дакументы: першы — сведчанне, што Лермантаў меў керамічную жабу (Ну хоць бы які пісьмовы ўспамін сучасніка Міхаіла Юр’евіча.), другое — дакумент, які б засведчваў, што гэтая жаба якраз тая самая, што была ў Лермантава. Можна не сумнявацца, такіх дакументаў ў музейнікаў няма. У лепшым варыянце: ёсць запіс сямейнай легенды Багдановічаў пра жабу Лермантава. У такім разе, трэба каб экскурсаводы казалі не пра жабу Лермантава, а пра сямейную легенду сям’і Багдановічаў. Ёсць розніца! А то выходзіць, як з тым лермантаўскім жабраком: І хто-та жабу палажыл В ево працянутую руку… 2005. ОКсана і ўсе грошы Маскальская белетрыстка ОКсана Робскі ў раманцы пра сціплую чароўнасць новай расейскай буржуазіі — CA$UAL (паўсядзённае) кажа: “Масква, як звычайна, працавала так, нібыта хацела зарабіць усе грошы адразу. На ўсіх мыйках — чарга. На дарогах — заторы”. Усё правільна, калі паасобку. На маскоўскіх дарогах сташэнныя пробкі, бо адсутнічае элементарная культура кіравання. На мыйках для машын даўжэзныя чэргі, бо мыяк замала. Масква хоча зарабіць усе грошы адразу, як той казачны Ямеля хацеў адным загадам цудадзейнага шчупака перайначыць свет на свой капыл, і гэта праўда. Толькі ўсё разам выглядае суцэльным глупствам, як для мяне. А для расейскамоўных чытачоў вельмі прывабны раманчык збацала ОКсана. А інакш, як растлумачыць стотысячны попыт на CA$UAL. P.S. ОКсана, як разумею, жанчына не багатая, не буржуйка, бо новыя рускія буржуі ведаюць гадзіннікі IWC і не будуць пісаць “ гадзіннік JVC”, як піша літработніца Робскі. lab.org.ua/article/554/ Казакоў і сны Стыліст і лірык у прозе — Юры Казакоў напісаў колькі ўзорных апавяданняў, сярод якіх вылучаецца “У сне я горка плакаў”. Перачытваючы зборнік, Казакова я захацеў прачытаць апавяданне “У сне я мала выпіў”, але такога твора ў кнізе не было, хоць усё напісанае кансерваторскім кантрабасістам Казаковым можна назваць “У сне я мала выпіў”, гэта ж так па-руску. Дастаеўскі і антынапаліён Антыгерой з кнігі Дастаеўскага “Злачынства і пакаранне” марыў стаць Напаліёнам. Шызоіднае жаданне. Але ў Дастаеўскага, які пісаў раман (твор на раманскай мове) не было выйсця, або рабіць раманскага героя, або застацца ў русацяпскай правінцыі з бязногімі мурамцамі ды вечна п’янымі сусанінамі. Антынапаліён Раскольнікаў лепей за рэгіянальнага супермена, прынамсі, ён больш запатрабаваны на сусветным літаратурным рынку. Калі ў часы Дастаеўскага большасць літаратурных герояў былі Напаліёнамі і антынапаліёнамі, дык у 20 стагоддзі яны сталі Гітлерамі і антыгітлерамі. 21 стагоддзе вырадзіла новую пачвару — Бена Ладана. Яго “мочаць у сарцірах”, за ім палююць у афганскіх гарах і на вуліцах Лондана… Хімерычная Гадзіла ў выглядзе Ладана вырвалася з віртуальнай цемры 21 стагоддзя і стала антыпрэзідэнтам ЗША. Вось такія казкі 1001 і адной ночы 21 стагоддзя нам і расказваюць сУчасныя дастаеўскія. Глoбус чарговую пopцыю бел-чырвона-белых ванітаў выхляпнуў. Ліпаўскі і целы “Чым больш неспецыялізаваная частка цела, чым меней падобная яна да працоўнага механізма, тым мацней адчуваецца яе ўласнае жыццё. Таму жаночае цела страшнейшае за мужчынскае; ногі страшнейшыя за рукі, асабліва гэта відаць на пальцах ног”. Развагі мадэрніста Леаніда Ліпаўскага, на першы погляд, выглядаюць поўным абсурдам. Можа я пакінуў бы гэтыя назіранні без усялякіх заўваг, каб не адно здарэнне на чужым вяселлі. Пілася гарэлка. Гаварыліся тосты. Маладым жадалася ўсяго ўсялякага. Звычайныя рэчы. І тут, я заўважыў: нявеста сядзіць босая. Новыя чаравічкі нацерлі ногі, — яна і разулася. Дзесяць кароценькіх пальчыкаў глядзелі на мяне. Яны клікалі ў спакусу. Я пагладзіў голыя пальцы чужой нявесты. Пальчыкі ўзрадаваліся, а галава зрабіла выгляд, што нічога дзіўнага не здарылася. Нічога і не здарылася, бо жаночыя пальцы, сапраўды, жылі ўласным жыццём. Дзе сканчаецца Расея? Спярша была показка. І показка была пра абвестку на расейскай мяжы: “У сувязі з тым, што памежнікі маюць абмежаваную колькасць патронаў, папераджальны стрэл у паветра не будзе рабіцца!!!” Показка была б весялейшая, каб расейцы ведалі пра межы свае. Але расейскія ўяўленні пра межы Расеі вельмі цмяныя і заблытаныя. Можна сказаць проста: расейцы не ведаюць межаў сваіх. Са школы яны памятаюць пра княства Маскоўскае, з якога было прасечана вакенца ў Еўропу, памятаюць войны з Напаліёнам і Гітлерам, нават памятаюць Сталіна з СССР. Межы таго СССР ад Курылаў да Карпатаў, расейцы крыху ўяўляюць, толькі гэткім каламутным уяўленнем іх веды пра межы Расеі і абмяжоўваюцца. Пасля спрадвечных расейскіх пытанняў “Што рабіць?” у 19 стагоддзі і “Што рабіць з трупам?” у 20 стагоддзі наспела новае рускае пытанні “Дзе сканчаецца Расея?”. Усе ведаюць, як нечакана і знянацку выпадае ў Расеі снег, як неабгрунтавана і паскудна разліваюцца вясною расейскія рэчкі, так і межы Расеі немаведама дзе пачынаюцца і сканчаюцца. Расейцы шчыра дзівяцца, калі чуюць, што Абхазія гэта не Расея, што Карэлія — мае межы, як Татарстан і Тыва. Расейцы паспрабавалі ўтвараць нейкія панавыдумляныя акругі, але навыдумлянае кепска накладаецца на рэальнае. Тады, расейцы вырашылі правесці “мазгавы штурм” на тэму расейскай мяжы. Я тактоўна адмовіўся ад удзелу ў ”штурме”, бо, як зразумеў, яны не гатовыя атаясаміць межы сучаснай РФ з межамі Расеі. Гаварыць з імі пра гепатытычную еўрапейскую Масковію зусім не выпадае, пакуль яны хварэюць на хімерычнае еўразійства, у якім мусульманства з праваслаўем мусяць зліцца ў нейкіх любоўных, не раўнуючы гомасэксуальных, абдымках. Такім чынам, атрымліваецца, што анэгдатычны расейскі памежнік можа страліць без папярэджання ў любой кропцы зямной кулі. А жартоўны тост Уладзіміра Арлова “Вып’ем за Расею ў яе этнічных межах!”, нажаль, мае горкі смак. Дастаеўскі і ворагі Здавалася б, Дастаеўскі мог скласці доўгі спіс ворагаў сваёй Расеі, але ён напісаў у дзённіку такі сказ: “У Расеі няма больш ворагаў і не будзе, акрамя славянаў”. Прароча сказаў, бо асноўныя прыніжэнні і здзекі ад Расеі цярпелі менавіта славянскія народы. Русіфікатарства і каланізацыя, што праводзіла Расея, найбольш жорстка і паслядоўна чыніліся на славянскіх землях, якія імперыя нахабна называла “спрадвечна рускімі”, адпаведна і найбольшы супраціў Расея атрымлівала, атрымлівае і атрымае менавіта ад братоў славянаў. Дастаеўскі і гнюснасць Аўтар рамана “Д’яблы” (“Бесы”) так сказаў пра аўтара паэмы “Дэман”: “Лермантаў гнюсны.”. P.S. Тут і падумалася, а каго з нашых літаратараў можна назваць “гнюсным”? Перабіраў-перабіраў і не знайшоў, бо, калі гнюсны — не пісьменнік, а як пісьменнік — не паскудны, ці не дастаткова паскудны, каб побач зь ягоным прозьвішчам напісаць толькі адно слова “гнюсны”. Але я не пакідаю надзеі знайсці сярод беларускіх літаратараў гнюснага. Сп.2005 Нават каді перад тваім прозвішчам напісаць слова "гнюсны", з Лермантавым цябе ніхто не пераблытае. каді каді сюды, PSучы сын, блытаннік наш белы і пухнаты. Сваіх думак няма, дык ты да чужога лезеш? Ідзі на сваю галінку і ляпі там конікаў з лайна. Забалоцкі і кроў Літаратар Сінельнікаў, пішучы пра маладосць паэта-обэрыута Мікалая Забалоцкага, згадвае такія словы: “Вы ніколі не снедалі крывёю? — нечакана спытаў ён. — А вось мне, уявіце сабе, даводзілася. Бацька вадзіў мяне на бойню. Калі рэзалі барана, падстаўляў шлянку і даваў мне выпіць яшчэ гарачай крыві. Ён лічыў гэта карысным для здароў’я. І сапраўды, на здароўе я не скарджуся. А паэт павінен быць здаровы.” Удава Забалоцкага паспрабавала змікшыраваць крыважэрны ўспамін, яна сцвярджала, што Забалоцкі прыдумаў піццё барановай крыві, каб вытлумачыць ярка-ружовы колер на ўласным твары. Замест затушоўвання ярка-крывавага ўспаміна атрымалася падкрэсліванне. Мне ж згадаўся падобны эпізод з жыцця ў мястэчку Койданава, дзе на першых снягах калолі кабаноў. Былі сярод койданаўцаў і такія, што пілі цёплую свіную кроў. Салілі і пілі. Мяне тое моцна хвалявала. Сляпуча-блакітны снег пад сонцам. Залатое цела абсмаленага і абмытага кабана. Кроў у конаўцы. Мужчынскі рот з перапэцканымі крывёю зубамі. Зубы ў крыві ўражваюць. Авечак у Койданаве не трымалі, і таму я не бачыў каб хто піў кроў з барана. Зрэшты, у піцці на сняданак барановай крыві, як і ў піцці малака кабылы, ёсць нешта расейска-азіяцкае і чужое для беларусаў. Сьвінячыя й людзкія вушы. У вёсках дзеці грызьлі сьвежаадрэзаныя сьвінячыя вушы - сырцом. І я грызла. Вельмі храбусткія. Але пакуль сьвіньню калолі, я накрывала ўласныя вушы падушкамі. Кроў пілі з сольлю. Мабыць, паганы смак. Блок і работа Каго ніколі не разумеў з расейскіх пэтаў, дык гэта Аляксандра Блока. Ні ягоная запозненая рэваюцыйнасць, ні альбомна-любоўная ружовасць, ні інтэлігенскі патрыятызм мяне зусім не хвалявалі. Нават чужые захапленні Блокам мяне дзівілі. Адно, што чытаў з цікавасцю, гэта Блокаўскую злосную крытыку. Ад усёй паэтычнай спадчыны Івана Буніна Блок прапаноўваў пакінуць адзін верш “Хрыстос”. Дзякуй яму і за гэта, бо Бунінаўскі “Хрыстос” варты завучвання і цытавання. Але тут я працытую Блока: Друг другу мы тайно враждебны, Завистливы, глухи, чужды. Но как же и жить и работать, Не зная извечной вражды? Шчырае пытанне. Чыста расейскае пытанне. Пасля такіх слоў, робіцца зразумелым чаму расейцы вайну называюць “работой”, а жыццё без вайны ім падаецца нікчэмным і нецікавым. Расейцаў цікавіла і цікавіць “спрадвечная варожасць” і бясконцая вайна за “спрадвечна расейскія” землі. Зацікавіла мяне постаць графа Муравьевa: Некоторые его методы выглядели диковинно, если не сказать - диковато. Для борьбы с проституцией Муравьев распорядился выдавать женщин легкого поведения замуж за штрафников. Свадьбы проходили так: солдаты и женщины выстраивались по росту друг против друга, затем каждый солдат подходил к стоящей перед ним девке и вел в церковь. После венчания и празднич- ного стола новобрачные проводили первую брачную ночь в общей казарме. Затем их отправляли на Амур. Как ни странно, большинство браков оказалось крепкими. Получив бесплатно по одной лошади, лес на строительство дома, сохи, бороны, молодожены обзаводились хозяйством, детьми. Такие меры оказались понятны и даже привлекательны. Прослышав о справедливом начальнике, к Муравьеву стали приезжать буряты, тунгусы, якуты с жалобами на притеснения от своих родовых и русских начальников. Решение их проблем генерал-лейтенант поручил молодому чиновнику особых поручений Бернгарду Струве, который стал защищать их интересы и в корне изменил отношение к инородцам. Посетив улусные школы, Муравьев распорядился ввести в них преподавание русского языка. Это стало эпохой в просвещении инородцев. Обладая чутьем на таланты, он пригласил к себе выпускника Казанского университета Доржи Банзарова, первого бурятского ученого. В свите генерал-губернатора оказался и крещеный бурят Епифан Сычевский, знаток китайского языка, который стал переводчиком при заключении Айгунского договора (1858). Особое внимание Муравьев уделял религии - тесно сотрудничал с архиепископами, помогал им строить церкви, способствовал утверждению царем нового Положения о буддийском духовенстве, по которому хамбо-лама утверждался Высочайшей грамотой. Поначалу он настороженно отно- сился к шаманству. Однако увидев, что инородцы все дела - от охоты до пахоты - проводят с шаманскими молебнами, стал и сам принимать шаманские напутствия перед своими путешествиями, "За амурское дело, - говорил он, - готов молиться Будде, Христу, Магомету и шаманским духам". Хармс і Эстэр Прыйсці ў расейскую літаратуру і не зачапіцца за Данііла Хармса проста не магчыма. Доўгае цела Хармса ляжыць адразу за дзвярыма, што вядуць рас.літ. Ты заходзіш і не бачыш Хармса (Холмса – Даню Ювачова), бачыш Пушкіна з Гогалям ды Талстога з Дастаеўскім, кіруешся да іх, а чапляешся за Хармса, чапляешся і падаеш, ляжыш і чытаеш. Чытаеш ну хоць бы такое: “На 30 верасня 1925 г. (…) Божа, я хацеў сягоння minet, а тут смерць любові. Божа, будзь з намі, не забывайся пра нас, мая мілая дзяўчынка Эстэр прапала для мяне, цяпер я гэта ведаю. (…) Божа, твая воля. Не, я хачу або minet сягоння, або ўсё скончана з Эстэр.” Перабіраючы старую карэспандэнцыю, знайшоў ліст Веры Маркавай ад 21.05.1988. Я даслаў ёй сваю першую кнігу вершаў “Парк”, і яна адказала мне такімі словамі: “Дорогие Лена и Володя! Спасибо за чудесный подарок: первую книгу поэта, но, Володя, увлекайтесь, чем хотите, а не бросайте писать стихи. Это ведь «поручение», его надо выполнить. Счастья Вам обоим и Ядвиге! А я как живу: Кроплі чарніла Упалі на чысты стол – Зорнае неба. Мир мой еще сузился, завела болезнь глаз, как старухам полагается, не смотрю телевизор, мало читаю, и работа застряла, а теперь сроки строгие. Опоздаешь на день, пропала работа. Осталась музыка. Правда, Пушкин сказал: «…из наслаждений жизни одной любви музыка уступает, но и любовь мелодия». По ночам, как бывает в старости, все сильней вспоминается детство, память продлило время… Пушкин писал, что в старости «мы ближе к началу своему». Пока живы старожилы, жив еще старый Минск. Мне все кажется, что в нем – при всех уродствах старого быта – было больше очарования, больше человеческого, живого, подвижного… Природа была более первозданна и, следовательно, более пластична и жизнеспособна. Но это ощущение трудно передать в словах. Москва обезображена предельно – уже на моих глазах. Надеюсь, молодые (поколение Ядвиги) будут лучше нас хранить красоту и прелесть искусства, и следовать зову жизни, а не перегонять ее в тигеле. Целую Вас всех! Поэта поздравляю особо. Буду читать и разбирать со словарем. Это радостно! Адаму Глобусу в ответ на “Сьвіслач-рэчка” Пишу на другом языке, но тебе он кровно-родной, Меня пеленавшая белою пеною Свислочь: «Здесь омут!» – и за руку ты вела стороной. Прибрежные ивы русалочьей пряжей повисли… Мудрец сказал: «Не входят дважды в воду одну», А я говорю: «Единожды – и на веки!» Увижу Неву: холодный ужас вдохну, А реки поуже – они как подземные штреки. Над вымыслом жизнь посмеется: «Отныне и впредь Тебе назначаю чужие моря и саванны…» Но, люди, не мог же вправду мой город сгореть? На Магазинной улице домик мой деревянный? Детство в старом Минске В те годы было мне знакомо Служение небесных сил. На небе ангел – сторож дома – Звезду зажег и погасил. Как в сказочной опочивальне, Я сплю Щекой на кулачке – Меж молотом и наковальней. А немец – булочник в муке.” У ніжнім кутку аркуша ёсць яшчэ надпіс: “Прошу прощения, что намазала…” Гэта ня той Маркавай сын грау у "Боньде"? Не, Юра, Ваня Маркаў - сын выдатнага скульптара і сам скульптар добры, прафесійны. У Веры Маркавай дзяцей сваіх не было. Антыквар на “Рачным вакзале” Каля маскоўскай станцыі метро “Рачны вакзал” пабачыў я вулічнага антыквара. Ён пакурваў, тупаючы пад дробным снегам. На грудзях у яго красавалася шыльда з надпісам “Антыквар. Набываю: ордэны, медалі, абразы, гадзіннікі, каронкі, крыжы”. Ад выгляду набывальшчыка зубных каронак стала гідка. Толькі маскоўскі збіальнік і набывальнік старызны можа залічыць зубныя каронкі ў антыкварыят. І не столькі мяне абурае крымінальная сутнасць пазазаконнага набыцця і продажы каштоўных металаў, колькі сама прысутнасць на бруднай вуліцы падаставаных з рота каронак. Рускасць У кожным беларусе сядзіць рус, у беларускасці ёсць і рускасць, і гэта не найлепшае, што маюць беларусы і Беларусь. Трэба выціскаць гэтую рускасць, замяняць яе еўрапескасцю, цывілізаванасцю і выхаванасцю. Мара, ідэя і дзіва Пакуль на інфармацыйных палях ідзе халодная бойка паміж амерыканскімі марамі і рускімі ідэямі, Еўропа набывае сабе прыхільнікаў. Прынамсі, так адбываецца ў Беларусі. Еўра, еўрарамонт, еўрастандарт, еўрапейцы, еўразвяз – словы, што ўсё часцей чуе беларускае вуха. Амерыка так і застаецца з мараю, а Расея з ідэямі, Еўропа набывае рэальную значнасць. Амерыканскія і расейскія прапагандысты ў Беларусі займаюцца выключна крытыкай беларускіх рэаліяў, бо ўпэўнны ў прывабнасці сваіх ідэй і мараў, яны не заўважылі, як пабляклі іх мары і састарэлі ідэі. Яны губляюць сваіх гледачоў, слухачоў, чытачоў і прыхільнікаў. Будаўнікі беларускай дзяржаўнасці ўсё больш і больш захапляюцца еўрапейскасцю і мадэлямі, што прапаноўвае для жыцця Еўразвяз. Кітайскае дзіва, зноў жа, спрыяе еўрапеізацыі Беларусі, з-за сваёй падкрэсленай азіяцэнтрычнасці. Бязвухі ў метро Спускаюся на экскалатары ў глыбокім маскоўскім метро. На суседняй дарожцы спускаецца чалавек без вуха. Ад вуха ў мужчыны засталася адна мочка. Нават вушная адтуліна зарасла ружова-жоўтай скуркаю. Гледзячы на бязвухага, я адчуў усю патрэбнасць уласных вушэй, з іх казялкамі і супрацьказялкамі. Бязвухі заўважыў мой цікаўны позірк, давялося адвярнуцца. Назва Учытваюся ў назву Льва Талстога “Вайна і мір”, і разумею, што можна прыдумаць і зрабіць вайну, а прыдумаць мір нельга. Незалежнасьць і “независимость” Сяргей Дубавец, Вільня справа ў тым, што апошнія 200 гадоў лёзунг беларускай незалежнасьці мае сэнс толькі як незалежнасьці ад Расеі. Бо што б там ні казала афіцыйная прапаганда пра захопніцкія пляны Амэрыкі, НАТО, Эўразьвязу, Польшчы, Літвы – ніхто з гэтых суб’ектаў, у адрозьненьне ад Расеі, ня мае на мэце перарабіць нас пад сябе, забраць наша і накінуць замест гэтага сваё: мову, гістарычную сьвядомасьць, песьню www.svaboda.org/articlesprograms/vostray Польшча і Літва проста не маюць магчымасці перарабіць нас пад сябе. А калі мелі, дык і перараблялі. Чаму мы павінны арыентавацца на некага: на Літву, Расею, Польшчу? Гісторык. твая праўда. Шаламаў і паэзія У адным з лістоў Варлам Шаламаў выказаў жудаснае меркаванне пра паэзію: “Калі Вы хочаце займацца вершамі сур’ёзна, штодзённа (усё роўна, у якасці аматара або прафесіянала, паўпрафесіянала, “хабіста” ці даследчыка), Вам трэба добра ведаць, адчуць напоўніцу, а не толькі прадумаць, што вершы – гэта падарунак Д’ябла, а не Бога, што той, Іншы, пра якога піша Блок у сваіх нататках пра “Дванаццаць”, ён і ёсць наш гаспадар. Зусім не Хрыстос, зусім. Вы будзеце знаходзіцца у надзейных руках Антыхрыста. Антыхрыст жа і дыктаваў Біблію, і Каран, і Новы запавет. Антыхрыст жа і абяцаў падарункі на небе, творчае задавальнне на Зямлі…” Ад такіх сцвярджэнняў на спіне шэрхне скура і мярцьвеюць вусны. Гаварыць, спрачацца з Шаламавым не хочацца. Варлам Шаламаў – літаратар, які прайшоў пекла, самае сапраўднае пекла рускіх турмаў і савецкіх канцэнтрацыйных лагероў. Можаш паверыць: Шаламаў бачыў дзеянні д’ябла і ягоных памагатых на свае вочы. Пасля словаў Шаламава застаецца адно суцяшэнне – прызнаць Прыроду большай за Бога і д’ябла, і лічыць паэзію праяваю непадзельнай Прыроды. І яшчэ… Апантаных паэтаў не варта называць узорнымі. А радкі, накшталт верша Забалоцкага “ Я не шукаў гармоніі ў прыродзе”, не прымаць блізка да сэрца. Лазар і эратызм Назаві любімую кнігу? Безліч разоў чую такое пытанне. І сам у сябе шмат разоў перапытваю пра любімую кніжку. Вось прыдумаўся і такі адказ… Мая любімая кніга “Стары Хатабыч” Лазара Лагіна. Чаму? Арабскі джын Хатабыч, каб здзейсніць дзіва, вырывае з барады волас, загадвае жаданне і кажа чароўныя словы: “Трах, цібідох-цібідох! Вух, цібідох-цібідох!” Вельмі эратычна атрымліваецца гэтае “трах, цібідох-цібідох”. Ясенін і Сыс Пра гнюсныя паводзіны Ясеніна панапісвана шмат. І кожнага разу ўсё адно здзіўляешся, калі сучаснікі рускага паэтычнага генія апісваюць ягоныя непамысныя выхадкі. Юры Алеша, чый род паходзіць з каталіцкіх земляў Беларусі, так апісаў сустрэчу з Ясеніным: “Я жыў у адной кватэры з Ільфам. Раптам, позна ўвечары прыходзіць Катаяў і яшчэ некалькі чалавек, сярод якіх і Ясенін. Ён быў у смокінгу, лакіраваных чаравіках, але пашматаны, – відаць, пасьля бойкі з кімсці. З ім быў нейкі малады чалавек, над якім ён здзекваўся, нават, здымаў лакіраваны чаравік, біў гэтага чалавека па твары. – Ты мне гідкі з тваім каталіцызмам! – увесь час паўтараў ён. – Гідкі з тваім каталіцызмам. Цяжка сабе ўявіць, што адчуваў католік і паляк Алеша, які жыў адзін у краіне выклятай ягонымі роднымі бацькамі. Як цяжка яму было ў сваім дзённіку праз некалькі сказаў напісаць: “што Ясеіна ўсе любяць”. У беларускай сучаснасці падобнымі гнюснасцямі праславіўся Сыс. Беларускі паэтычны геній таксама хадзіў па чужых кватэрах з нейкімі хлопчыкамі, якім прапаноўваў есці сала дастанае са свайго роту, прымушащ цалаваць красоўкі і слухаць бясконцыя паўторы прыказкі ўласнай вытворчасці: “Я хуею з гэтых рускіх!” І дзіва дзіўнае – Сыса ўсе любілі, і ён пра тое ведаў і не прамінаў нагадаць: “Усё адно, вы мяне любіце!” Твар На рускай галаве ўласна твар займае зусім маленькую частку. Галава ёсць, а твара амаль няма. Нават няёмка робіцца за такую рускую галаву. Шубін У расейцаў ёсць такі скульптар Шубін, аўтар бюстаў розных мярзотнікаў і мярзотніц, кшталту Кацярыны II. Напісаць пра Шубіна мяне прымушае адно невялічкае адкрыццё. Шубін быў здатны ператварыць камень у пяльмень. З каштоўнага і высакароднага мармура ён вырабляў склізкія, блякла-блакітныя пяльмені з вушкамі і кірпатымі носікамі. Гледзячы на бюсты, выштукаваныя Шубіным, не можаш не здзівіцца падабенству расейскай царскай эліты да халодных пяльменяў. Арол У расейскага дзвухгаловага арла і ў срацы дзве дзіркі. Нажы У Маскве заўсёды, між іншым, шукаю нешта незвычайнае. Вось і сягоння, стоячы ў дарожным кораку на Ленінградскай шашы, пабачыў шыльду “Нажы-падарункі”. Кожны беларус ведае, што нажы дарыць неьга, а ў сучаснага расейца нож – лепшы падарунак . Напэўна. Запіс гэты я зрабіў ужо ў самалёце, калі камандзір карабля сказаў, што вылет затрымаецца з-за “скопления самолетов на вылет”. Ё маё! У іх цяпер коракі па ўсёй Маскве, нават на ўзлётнай паласе. Чэхаў і свінства “Рускі чалавек – вялікая свіння”. Ёсць у Антона Чэхава такі сказ. Думаю, што вызначэнне “вялікая” можна прыбраць, але пакіну права выбіраць азначэнні для свайго народу за русім доктарам. Далей Чэхаў тлумачыць пра тое свінства: “Калі спытаць, чаму ён не есць мяса і рыбы, дык ён пачне апраўдвацца адсутнасцю прывозу, шляхоў зносін і д.п., а гарэлка паміж іншым ёсць у самых глухіх вёсках у колькасці, якой заўгодна”. Чэхаў напісаў пра рускае свінства, калі праязджаў Байкал, едучы на Сахалін. За сто гадоў мала што змянілася, а цяпер яшчэ і гарэлка зрабілася “палёнай” і вызначэнне “вялікая” непатрэбным. 2005. Грышкавец і “нібыта” На расейскім тэатральным небасхіле загарэлася чарговая зорка – Грышкавец. Ён распавядае лірыка-камічныя гісторыі пра сябе маленькага, пра чалавечка ў горадку N. Гарадок той можна абазваць Грышкасранскам. Чаму? Тож бо сам Грышкавец ходзіць, нібыта ў порткі наклаўшы. Ён і стаіць, і сядзіць, і аблізваецца нібыта ўсраўшыся. Кажу “нібыта”, бо праглядаў спектаклі Грышкаўца на DVD. У тэатар глядзець на чарговую зорку не пайду, а раптам ён ходзіць па сцэне, абрабіўшыся па-сапраўднаму. P. S. Грышкавец і сам кажа, што ягоны пах людзям не падабаецца, і даводзіцца парфумам аблівацца. Толькі, за адэкалонам гной не схаваеш. Павел Абрамовіч Я пакуль ня бачыў спэктакляў Грышкаўца. Затое я чытаў амаль усе ягоныя тэксты. З апошняга — апавяданьне пра чалавека, які пахаваў сваю сабаку, і аповесьць "Рэкі". Грышкавец увасабляе тып чалавека, які сёньня амаль зьнік. І ў жыцьці, і ў літаратуры. Рамантык Грышкавец саступіў месца цыніку Глобусу, каб было зразумела, што я маю на ўвазе. Грышкавец не саромеецца праўдзіва апавядаць пра асабістае. У ім няма нічога камерцыйнага, нездаровага, няма позы і жаданьня спадабацца, патрапіць нам. Ён аўтар "Дзяніскіных апавяданьняў" для трыццацігадовых, калі вы разумееце, што я хачу сказаць. Паміж ім, як аўтарам, і чытачамі ўсталёўваецца амаль інтымная сувязь. Многія з маіх знаёмых пазнаюць сябе ў творах Грышкаўца. Яго назіраньні, уражаньні і думкі дужа тыповыя. І як гэта напісана! А Глобус кажа, што Грышкавец абасраўся — і толькі. Гэта Глобус абасраўся даць беларусам нармальную літаратуру. Як сказала С. Д. (Глобус яе ведае), "у нейкі момант мы зразумелі, што перарасьлі Глобуса". Дык вось з Грышкаўцом чытач расьце. Памятаю, як я глядзеў нейкую перадачу "сямейнага" кшталту па БТ. Яна была пра сям'ю Глобуса. За пустым сталом (у цэнтры стаяла толькі міска з яблыкамі, якіх ніхто ня браў) сядзелі сам Глобус, яго жонка і дачка. Яны выглядалі чужымі адзін аднаму. Карэспандэнт у іх пытаецца пра сям'ю, пра ўзаемадачыненьні і г.д., а яны сядзяць за пустым сталом, як нежывыя. Нібыта сям'я "Я пакуль ня бачыў спэктакляў Грышкаўца " Як ты, Паўлік, заманаў сваёй недасведчанасцю. Ну не бачыў ты спектакляў, дык схадзі і паглядзі Зрэшты, калі ты і паглядзіш, дык усё адно напішаш такое: "Памятаю, як я глядзеў нейкую " Аляксей Талстой і нядзеля Граф Талстой, якога злыязыкі Бунін называў Алёшка, так напісаў пра нядзелю ў сваім рамане “Гіпербалоід інжынера Гарына”: “Людзі маленькія – прадаўцы з прадавачкамі, чыноўнікі ды служачыя – забаўляліся хто як мог у гэты дзень. Людзі вялікія, дзелавыя, салідныя сядзелі ў дамах каля камінаў. Нядзеля была днём чэрні, атдадзеным ёй на шкамутанне і раздзіранне”. Дзівіць не тое, што граф так напісаў, а тое, што ён гэта друкаваў, выдаваў і перавыдаваў мільённымі накладамі ў СССР. І ніхто савецкага графа за гэта не крытакаваў. Чаму? А таму, што чырвоныя паны ставіліся да савецкага народа так, як і рускі граф Талстой, грэбліва. І яны атдавалі народу нядзелю на раздзіранне і шкамутанне. Прочитал до буквы Д. Сам я беларус, но и русских видывал немало. Люд простой, неприклонный и несчастный, а посему и великий. и слишком толерантный, поэтому вы, уважаемый писатель, еще сидите в своей уютной хате, водите попеременно жалом, дабы ветерок теплый почувствовать. p.s. Сейчас в русской литературе упадок. так бывает, ведь все хоть чего-то стоящее планирует хаотично. синусоида затянулась, но, я надеюсь, хотя и не уверен, будет подъем, стремительный подъем. будет на чем воспитываться нашим детям. psps/ белорусскую литературу еще в школе не приемлил, разве что Шемякин хоть чего-то стоит. так считаю не только я, но и большинство нашей страны, ведь то, что бездарно, канет в нибытие, как не навязывай ведь ничто стоящее не может развиваться ровно. pspsps: автор мудак. Глёбус мудак Вы павiнны ўвайсьцi ў сыстэму або зарэгiстравацца (калi шчэ не зрабiлi гэтага), каб мець магчымасьць пiсаць камэнтары або навiны. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|