| Вiтаю, дружа! |
| увайсьцi | зарэгiстравацца |
|
Гульня ў клясыкі Максіму Шчуру Нарэшце. Мне здаецца, Ваш тэкст ідзе паралельна таму, што перадумваецца сёньня ў Менску. Адзінае, што вынікі гэтых перадумваньняў застаюцца (акрамя Акудовіча) па-за медыямі з-за зразумелых усім прычынаў. Некалькі заўвагаў/пытаньняў. Пакуль толькі першае. 1. "Эліта" і яе спробы "зачысткі" культурнай прасторы. Мне здаецца варта падкрэсьліць, што тыя "эліты", пра якія Вы гаворыце, рэпрэзэнтуюць не "беларускую культуру", а медыя-клясу (імаголягаў, паліттэхнолягаў), клясу, якая павольна паўстае на руінах "інтэлігенцыі" позьнесавецкага перыяду, і, што больш істотна, на руінах "творцаў незалежнай культуры" першага постсавецкага дзесяцігодзьдзя. Медыя-кляса рэальна імкнецца заняць мейсца "інтэлігенцыі" (уладароў сьвядомасьці) і дзеля гэтага зацікаўленая ў кантролі над "культурай" як адной з крыніцаў самалегітымацыі (гаворачы мовай сацыялёгіі), у вызначэньні таго, што для "шырокіх масаў" будзе лічыцца культурай. Менавіта таму мейсца "творцаў" у інфармацыйнай прасторы (незалежна ад генерацыі, арыентацыі, культуры), усё больш і больш займаюць "публічныя асобы", на ролю якіх рэкрутуюцца звычайна "вядомыя" асобы з белсавецкіх пісьменьнікаў. Гэтыя асобы перыядычна "надзьмуваюцца" перад кожнай мабілізацыйнай кампаніяй і гэтак жа сама зьдзьмуваюцца і кладуцца ў скрыню пасьля яе. Функцыя медыя-клясы ў постсавецкім грамадзтве - кантроль над сьвядомасьцю масаў і незалежныя творцы культуры ўяўляюцца ёй "дробнымі канкурэнтамі". Таму гісторыя культуры апошніх 4-5 год можа быць напісаная як гісторыя "зьнішчэньня" (сьвядомага ці не) незалежнай беларускай культуры, зьнішчэньня не "рэжымам", - а "незалежнымі" медыямі і дэмакратычнымі паліттэхнолягамі. Максім, крыху блытана ты выклаў сваё разуменьня найноўшай культурніцкай сытуацыі. Культура ня ёсьць нешта безаблічнае і аднароднае. (І што такое народная культура? Фальклёр? Досьціпы дзеда на прызьбе?) Няма ніводнай нацыянальнай культуры без геарархіі. Іншая справа, што тая геарархія павінна паўстаць без прымусу і гвалту, без ідэалягічных трафарэтаў, і кланаваньня. А гэта можа адбыцца толькі пры адсутнасьці манапалізму ў культуры і наяўнасьці незалежных літаратурных суб'ектаў. Бо ня можа Разанаў быць роўным з Пісарыкам. Ня можа быць жывой культуры, без яе апосталаў, без аўтарытэтаў, бяз гонару нацыі. Згодны, цяперашнія "нашаніўцы" ніякія ані геарархі, ані цэнтравыя ідэёлягі. Ня вытрымалі іспыт. Бо яны таксама думалі, што культура-літаратура-народ-чытачы - гэта нешта абстрактнае і безаблічнае, і ўсё гэта можа нарасьці як мяса на косткі. Ніяк яны не маглі даўмецца, што гэты Алесь з Полацку і ёсьць той культурай, тым яе носьбітам, да якога яны мусілі зьвяртацца - заваёваць давер, аўтарытэт, любоў. А не павучаць яго як шчанюка: як браць сьлед і на каго брахаць. А на галоўнае пытаньне сёньняшняга дня ты нават не паспрабаваў знайсьці адказ. Пытаньне наступнае: Як беларускай культуры стацца незалежнай ад дзяржавы? Ё-маё, як даўно не бачыла слоў марксізм-ленінізм, Брацк, таварыш Сталін Яшчэ некаму патрэбныя Ну няўжо ніяк без іх не абысціся ў гаворцы пра новую літаратуру? Як добра, што культура жыве без Шчураў-Мураў, бо пустазвонства нейкае, імітаванне мыслярства. Максіму Шчуру А культурніцкія эліты сёньня ў кожнага свае. Можа для цябе гэта тыя людзі, якія навідавоку і някепска жыцьцёва ўладкаваныя. А для мяне - гэта тыя пісьменьнікі, якія разьехалі па родных вёсках (Дамашэвіч, Брыль, Місько etc), - каб быць падалей ад гэтага тлуму і сабачых зьвягаў, каб не згубіць культуру ў самім сабе. Гэта Папека, які гадуе пчол і піша вершы. Гэта Вашко, які расьціць на сваіх мастоўскіх сотках бульбу, прадае і за атрыманыя грошы выдае цудоўныя кнігі. І ня просіцца на радыё "Свабоду" і ня лезе ў холдынг. І шмат хто іншы. Такіх людзей у Беларусі процьма. Эліты ў культуры - гэта маральныя аўтарытэты. Абяры сабе аўтарытэты сам. ММ-4 Ня варта ўваходзіць з хамаватымі заўвагамі ў адкрытыя размовы. ММ-4 Культура абыйдзецца без усіх, і без Разанава, і без Брыля, і без Шамякіна, і без Аркуша, і ня мае значаньня, як пра іх пісаць, з марксізмам-ленінізмам, ці з дыскурсам — усё адно абыйдзецца й пражыве. Іншая справа, што ў Шчура ёсьць і добрыя вершы, і цікавыя артыкулы, і патрэбныя пераклады. А вось што за ММм такое.. Аркушу. Ці варта ставіць побач "Свабоду" з холдынгам? Сам-жа быў на "Балтыйскіх хвалях". А вызначэньне культурніцкай эліты ну проста ленінская мара: зранку — пахаць, увечары вершы складаць. Сварка - таксама дыскурс Аркушу Пра НН. Мне здаецца, праблема ня ў тым, што яны не "гіерархі" і не "ідэёлягі". Гэта якраз нармальна. Праблема ў тым, што яны не журналісты. Бо сапраўднаму журналісту ўсё "цікава", ён імкнецца данесьці жыцьцё як яно ёсьць. А сёньняшняя каманда НН сама "усё ведае". І пра літаратуру, і пра палітыку, і пра філязофію, і пра культуру. Лепш за ўсіх астатніх. Усе астатнія ім НЕЦІКАВЫЯ. Тут напэўна працуе нейкі комплекс "пакрыўджанасьці" ці недаацэненасьці. "Аркуш: Якім чынам паўстане новая беларуская літаратурная гіерархія? Дубавец: Па-мойму, дастаткова было б некалькіх "круглых сталоў" нашых акадэмікаў, якія не разгубіліся ў часе " /Калосьсе, 2001,№ 9/ Літаратурная іерархія, пастаўшая ў выніку змовы? Аркуш і Дубавец для мяне аўтарытэты і бяз круглых сталоў. Не хацелася б, каб яны зрабіліся паханамі. Эліта- гэта тыя, каму пыжыкавая шапка і шматтомны збор выбранага на юбілеі? Патас іерархабудаваньня- разьмеркаваньне "пыжыкавых шапак". Вашко сам яе зарабляе, нехта хоча атрымаць з рук акадэмікаў. Заўжды былі інстытуты, маючыя на мэце кантраляваць культурны працэс. Але ў лепшым выпадку, яны могуць толькі прызнаць тое, што існуе дэ-факта, нарадзіць новага Дубаўца, Аркуша ці Вашка яны ня здолеюць. Эліта- гэта тыя, хто адказваюць і пытаюцца ў рэжыме рэальнага часу. Як Талстой, да каго ішлі з усёй Расеі. Ведаю, Аркушу ўвесь час тэлефануюць, пытаюцца, і сам ён неабыякавы да людзей- ён таксама пытаецца. Мо пытацца ня менш істотна, чым адказваць. Гэта таксама функцыя эліты. Я спрошчваю, зразумела. Лявону Юрэвічу Ты не зразумеў. Я меў на ўвазе, што яны не прыбіваюцца ні да аднаго берага, сымбалем якога я абраў радыё "Свабода", ні да другога - холдынга. "Балтыйскія хвалі" - гэты быў амаль прыватны праект, зусім не "Свабода". І чаму вы зводзіце размову пра эліты да пыжыкавых галаўных убораў. Ня будзе іх ужо. Машэрава няма, дык няма й каму тыя футравыя вянкі разьмяркоўваць. Зусім не абавязкова, калі ты маральны аўтарытэт, дык маеш з таго вазок грошай і рызьзя. Часам зусім наадварот. Згадаем Геніюш. Ці была і ці ёсьць яна нашым геарархам? Вядома. А ці мела яна якія-кольвечы даброцьці? Лягерны бушлат, свае вершы ды вера ў Бацькаўшчыну. Патасна гучыць? Насамрэч нічога патаснага тут няма, бо не была тая вера для паказухі, грантаў і рэпартажаў на "Свабоду". Жыцьцё паказвае, што беларусы любяць не за выкшталцоную эстэтыку і віртуозны стыль, а за годнасьць і нязломнасьць. Бо мы яшчэ ў XIX стагодзьдзі. Цяжа ўявіць, каб у сёньняшняй Польшчы хавалі ў бажніцы сэрца другога Шапэна. Мы, выглядае, на гэткі ўчынак яшчэ здольныя. Я думаю, гэта ня ёсьць нашай заганай. Аднаго не магу ўцяміць Калі АРХЭ такое паганае, папсовае," эле-вогавае", то навошта сам Шчур туды свае эсэ пхае? Так, задзёрлі НН- энаўскія хлопцы трохі нос, вырашылі што самадастатковыя, але Яны мне не менш дарагія, чым каманда Фрагментаў, ці Калоссяў. Я не бачу істотных адрозненняў паміж артыкуламі Дынько, Булгакава, Шчура. А жанр вядомы "как нам обустроить Россию". А во проста забойная навіна. ПЭН-цэнтар даслаў сёньня мылам запрашэньне на Агульны сход, які адбудзецца 2 верасьня. Замест Мальдзіса прапануюць абраць віцэ-прэзыдэнтам ПЭН-цэнтра Каго вы думаеце? "Рада разгледзела шэраг прапаноў і прапануе для разгляду на Сходзе кандыдатуру перакладчыка і публіцыста Андрэя Дынько на адпаведную пасаду. Ён быў выкладчыкам Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага універсітэта, з 1998 г. - дырэктар часопіса "Arche", з 1999 г. - рэдактар, пасьля галоўны рэдактар (з 2000) газеты "Наша Ніва"; валодае французскай і італьянскай мовамі". Так што ты, Максім, дарма так раскрытыкаваўся. Ігару Бабкову Высьвятляецца, меў рацыю я. Бо Дынька запрашаюць не ў якіясь там сакратары, а ў намесьнікі Быкава. А гэта ці не самы высокі Алімп. А ты кажаш журналісты. 2Ганна Я не бачу істотных адрозненняў паміж артыкуламі Дынько, Булгакава, Шчура. А жанр вядомы — "как нам обустроить Россию". Адрозьненьні ёсьць, але на ўзроўні вышыні палётаў кракадзілаў. Але жанар я б вызначыў, як "прышла і гавару". Алесю Аркушу Мяне менш за ўсё цікавяць праблемы асобаў. Больш за тое, на ўзрозні асобаў я шчыра жадаю посьпеху і кар,ернага росту ўсім. Мяне цікавяць тэндэнцыі ў культуры. Пра Пэн Цэнтар. Ім патрэбны хлопчык-мэнэджэр, яки будзе рэальна працаваць "пад іх", а не асоба са сваім бачаньнем справы. Пад такую задачу яны й запрашаюць Дынько. І ў гэтым памыляюцца. Лепш Дынько, чым пустата і імітацыя дзейнасьці, якая дагэтуль была. Адзінае, што трывожыць, дык гэта "спосабы" зьняцьця Мальдзіса. Бо здымаюць яго таму, што прыехаў нейкі "дзядзя" (ці цёця) ад спонсараў, и сказаў што Мальдзіс "няправільны" і пад яго грошай не дадуць. І гордыя незалежныя "шасьцідзясятнікі" радасна кінуліся выконваць "намёк". Ну й чым гэта адрозьніваецца ад мэтаду "холдзінга"? Неяк брыдка ўсё гэта. Чамусьці мне заўсёды выпадае роля ці то апалягета Дынко, ці то абаронцы. Патлумачце, калі ласка, чаму ягоная кандыдатура на ролю віцэ-прэзыдэнта благая? Ці ня гэта й ёсьць стварэньнем той гіерархіі, новай, пра якую піша заўсёды ды марыць Алесь? Постаці Арлова, Мудрова — яны былі-б больш прыдатныя ды ўхваленыя тутачкі? Алесю, што такое за яно, гіерархія? Ня надта абазнаны я з эўрапэйскімі літаратурамі, але ня ведаю падобнай у амэрыканскай, канадыйскай. Якая іхная роля? Кіраваць? Выступаць судзьдзямі на форумах ды па вылучэньню прэмій? Інакш гаворачы, проста ранейшы цар быў благі, але цар — яно добра? Бабкоў мае зуб на Булгакава, а адыгрываецца на ўсёй НН. З году ў год. Як той Дыяген: залез у бочку і калупае ў дупе. Юрэвічу Гіерархія - гэта ідэя Дубаўца. Што гэта такое, я не зусім разумею. Мне бліжэй ідэя творыва, "творчых зонаў" культуры, дзе адбываецца стварэньне новага, і "зонаў нармалізацыі", дзе гэта новае "застывае" і "адкладаецца ў культуру". У гэтым сэнсе тэксты Шчура - "гарачыя". Больш за тое, мне здаецца, што зь імі ў беларускай культуры паўстае цалкам новая прастора прастора "левай" (у эўрапейским сэнсе) культурнай крытыкі. А гіерархія - гэта тое, чым займаецца Ганна Кісліцына спробы ўпарадкаваньня таго хаосу культуры, у якім мы жывем. Бабкоў, пішы вершы, прозу, публіцыстыку, філязофскія трактаты, што хочаш, толькі ня лезь ты да НН. Бо прыляцім і забяром з сабой. Агенту Малдэру Ведаеце, я больш за ісё не люблю таго хамаватага плебейства пад нікам, якое Вы сабе дазваляеце. На жаль, гэткае плебейства ў пэўнай генерацыі стала амаль нормай. Той жа Шчур вельмі крытычна выказваецца аб "тутэйшых", Фрагмэнтах і аба мне асабіста. Але пасьля такой крытыкі лягчэй дыхаць. А калі "з году ў год" цэлая каманда працуе ў дачыненьні да Фрагмэнтаў па прынцыпу "альбо кепска альбо нічога", кантралюючы пры гэтым цалкам "публічную прастору" Бабкоў лае, караван (НН) ідзе. Бабкоў, ты пішаш з памылкамі. Не хвалюйся так, і табе помнік будзе. А можа нават і тры. Ігар, на гэтыя анапсеўды рэагаваць сэнсу няма (згадваецца, Усама, іншая прымаўка: сабака брэша, вецер носіць). Нам бы самім паразумецца — унь якая kавалькада "літаратараў" у Пэрсаналіях. Чаму змоўк Аркуш? Мне сумна. Можа, яму памяняць правайдэра? Ігар Бабкоў, я перачытваў твайго "Адама Клакоцкага " некалькі разоў. А ўсе гэтыя ЛУкашыкі, відаць, толькі на вокладку паглядзелі і пайшлі далей Муракамі чытаць. Ты верыш ім? Усяму гэтаму "катафалку" літаратараў? Алесю, Ты не крыўдуй, але ў Тваіх развагах пра гіерархію, у стаўленьні да НН ці "Свабоды" (запіс ад 9.13 сьведчыць на тое, што гранты, паказуху й "Свабоду" ставіш у адзіны шэраг) гаворыць, на маю думку, крыўда — на незаўважанасьць, неацэненасьць, што ня ўсе Цябе як таго Талстога слухаюць (Меsідz, напэўна, хацеў добрае слова сказаць, але параўнаньне — горшae за зьдзек). Але нельга проста абвясьціць творы, прыкладам, Мудрова культавымі — і каб так сталася. Цішыня ў эфіры Дарэчы, у каго з вас, белпісьменьнікі, здаровыя ныркі? Нам тэрмінова вопыты трэба ставіць. На хер, на хер, на хер усё, я пайшоў чытаць Басё. Вялы форум, вялыя, потныя мужчыны ніяк не высьвятляць, у каго член таўсьцей А я-б Сыса пачытаў — гавораць, нарэшце новы зборнік выдрукаваны ў Менску.Таксама клясык. LY, ты аніяк не патрапіш "у жылу". Твае думкі – нібыта асколкі бутэлькі, што ўпусьціў алкаголік. Табе горача? У нас цудоўныя лядоўні. Хто ведае, Дзевачка ў гольфах прывабная? Мгм.. А зялёныя чалавечкі ды агенты — тое "жыла"? Неяк магу ўжо абыходзіцца без абразаў і мацюкоў. LY: Які зьдзек,- добрая ўсьмешка:)) "Тутэйшыя"- вельмі дасьціпныя і тонкія людзі датуль, покуль гаворка ня зойдзе пра іх генэрацыю. Ідэя іерархіі- нішто іншае, як спроба канчатковай разборкі ў асяродзьдзі гэтага пакаленьня. Такі форум загінуў. Пачытаў - а тут поўны аф-топік. Між тым сам артыкул Шчура варты сур'ёзнага абмеркаваньня. Цікава, напрыклад, што можа адказаць Дынько на крытычныя заўвагі ў адрас Arche? Прашу спадарства мець на ўвазе, што артыкул даволі стары, амаль двухгадовае даўніны. Чаму ён не "пабачыў сьвет" ранейпытаньне да таго ж Архэ. Калісьці і я быў у іх паверыў, але потым быў моцна расчараваны, таму шмат у гэтым артыкуле асабістай крыўды "падманутага чытача". Максу: Прачытаў я Ваш артыкул вельмі ўважліва й нават некалькі разоў. З чымсьці згадзіўся, асабліва спачатку артыкулу, але вось з выснавамі Вашымі не пагадзіўся. Ня бывае вольнай ад ідэалёгіі культуры. Проста культура не павінна адлюстроўваць толькі адну ідэалёгію, якая-б яна ня была. Я - нацыяналіст. Пры гэтым самы вузкалобы й тупы з прысутных тут высакалобых інтэлектуалаў. Пры гэтым, калі Вы пачытаеце ўважліва мае посьцінгі, я "наяжджаю" на пісьменьнікаў менавіта з-за адсутнасьці ў іх нацыяналістычнага пачуцьця. Што маю на ўвазе? А тое, што не адчуваюць яны патрэб сваей нацыі ці, - калі Вам так больш падабаецца, - народу. Пра эліту Вы трапна заўважылі, тут я згодны. Але вось з тым, што яна, - згодна з Вашай думкай, - нацыяналістычная, не пагаджуся. І хто нас тады рассудзіць? Рамане, на адным форуме нехта Анцалот абвінаваціў мяне ў памкненьні да залішняга пурызму, да "празьмернай" беларускасьцітое, маўляў, паходзіць з майго комплексу непаўнавартасьці. І ёсьць тут пэўная рацыя: я схільны ўспрымацьсучасную "беларускасьць" нашага народа як недастатковую, непаўнавартую. Часам здаецца, і духу тае беларускасьці ў народзе ўжо нямацалкам яна замясьцілася саўковасьцяй і маскальшчынай. Аднак гэта не зусім так: у сутнасьці сваёй наш народ як быў так і застаўся тым самым народам, што быў заўжды. Нікуды ён за сваёй так званай "элітай" ня йдзеяк і раней нікуды ня йшоў. Гэта, бадай, найлепшая прыкмета ягонай беларускасьці. У чым тут справа? "Эліта" нашая лічыць: народ да яе "ня высьпеў", "несьвядомы" ён, "неадроджаны", і іншыя цэдлікі на яго лепіць. А можа справа ў самой эліце? На маю думку, нават не ў эліце, а ў самой беларускай ідэі, ідэі беларускасьці й Беларусі. Яна, як выглядае, нашаму народу недастаткова зразумелая. Чаму? Мабыць, ёсьць у ёй пэўныя нестасункі, не адпавядае яна рэчаіснасьці й народнаму характару (таму я й называю нацыяналізм "тупым", хаця больш нэйтральна было б назваць яго "сьляпым"). Тым ня менш, нашая інтэлігэнцыя гэтага як быццам не заўважае, а ўвесь час імкнецца беларускую ідэю нашым людзям навязаць чамусьці ў ейнай найбольш радыкальнай форме, якую я называю нацыяналізмам. Ваш нацыяналізм, Рамане, я цалкам падзяляю й разумею яго: гэта тая самая "закамплексаваная" нацыяналістычнасьць, уласьцівая і мненезадаволенасьць сёньняшнім станам нашай старажытнай культуры. Аднак я лічу, што гэтую культуру ўратуе не эліта, а вяртаньне ёй енага агульнанароднага, нацыянальнага характару, якога яна сёньня, на жаль, ня мае. Большасьць беларускіх нацыяналістаў лічыць: народ павінен "абудзіцца", "пакаяцца" й г.д. Я лічу якраз наадварот: эліта павінна нарэшце павярнуцца тварам да народа. Таму я выступаю супраць беларускага нацыяналізму й ягонай агрэсыўнай палітыкі ў дачыненьні да ўласнага народа. Тая ж НН можа быць павернутай да народа ў мове, але ня ў ладзе мысьлення. Наш народ можа быць просты, але хамства й прастэчарэчы розныя. Я супраць, каб хамства, спрошчанасьць і павярхоўнасьць мысьленьня былі сынонімамі беларускасьці. Хто ведае, можа тое, што я ўспрымаю як хамства камусьці здаецца цалкам нармалёвай зьявай. Аднак нашая "эліта", я лічу, павінна яшчэ заваяваць у нашага народа нейкую павагу, перш чым яго сароміць і папікаць у "несьвядомасьці". А то як у тым анэкдоце пра міністэрства культуры. :-)) Што да часопісу Архэ: мне не падабаецца ягоная канцэпцыя (нумартэма), не падабаецца выбар і фармулёўка тэм, не падабаецца ўкладаньне нумароў, не падабаецца узровень апублікаваных там беларускіх аўтараў. Таксама не падабаецца ягоная прэтэнцыёзнасьць на голым месцы й рэдукаванасьць на кола адных і тых самых аўтараў. Як люстэрка стану беларускай думкі гэтыя два выданьні не выклікаюць у мяне вялікага захаплення. Крытыкуючы гэтыя выданьні, я не імкнуся нікога павучаць (тым больш што ня веру, што там асабліва прыслухоўваюцца да крытыкі), а выказваю сваё чытацкае стаўленьне да вынікаў працы людзейсама ж па сабе гэтая праца вартая павагі, як усялякая праца. Шчуру: Эліта, народ, Беларусь Вы, спадар Шчур, заблыталіся ў трох соснах. Вы да каго апелюеце? Да эліты? Да рэдакцыі НН? Да пралетараў і калгаснікаў? Да Алісы і Ганны? Да Бабкова і Аркуша? Да Макса Фрыша? Архэ і НН кепскія? Што добрае? Пакажыце светлы шлях, і мы выйдзем шчыльнымі радамі на шырокую дарогу. Крытыка без прыкладаў ахайванне. І не хавайцеся за народ, гэта апошні прытулак дэмагога хаванне за народ. Шчуру Максім, Вас нібы заклініла на "эліце", "народзе" і "беларускасьці". Пры гэтым Вы ні халеры не разумееце ў кантэксьце (і таму ўсе вашыя канкрэтныя закіды выглядаюць неадпаведна, недарэчы і ў нязгодзе з рэальнасьцю"). Ды й тэкстаў - "літаратуру прадмету" Вы робіце выгляд, што не чыталі. Вам бы пару тыдняў па Менску пахадзіць, піва (альбо кавы) папіць ды зь людзьмі (на сэмінарах, сустрэчах) падыскутаваць. Бо постынгамі нічога не растлумачыш. "Ваш нацыяналізм, Рамане, я цалкам падзяляю й разумею яго: гэта тая самая "закамплексаваная" нацыяналістычнасьць, уласьцівая і мне—незадаволенасьць сёньняшнім станам нашай старажытнай культуры." А тут у Менску наадварот. Усе "расслабіліся" - ніхто не закамплексаваны. І таму Раман успрымаецца глупа заклапочаным неіснуючымі праблемамі. "Аднак я лічу, што гэтую культуру ўратуе не эліта, а вяртаньне ёй енага агульнанароднага, нацыянальнага характару, якога яна сёньня, на жаль, ня мае." Ня верыцца пасьля гэтага сказа, што Вы сапраўды чыталі Артэгу і Бэньяміна, ня кажучы пра Андэрсона з уяўленымі супольнасьцямі і іншых "нацыяналістаў". "Большасьць беларускіх нацыяналістаў лічыць: народ павінен "абудзіцца", "пакаяцца" й г.д. " Ужо гадоў 5 няма такіх дурняў. Вы ж не пра бабуляк на мітынгу? "Я лічу якраз наадварот: эліта павінна нарэшце павярнуцца тварам да народа." Якая эліта? Палітыкі? Медыя-кляса? І да якога народа? "Таму я выступаю супраць беларускага нацыяналізму й ягонай агрэсыўнай палітыкі ў дачыненьні да ўласнага народа." З Прагі можна і супроць эскімосаў выступаць. Асабліва калі не спасылацца на "Без нас" Акудовіча і яшчэ 20 інтэрвію, размоваў, дыялёгаў, дакладаў, якія той надрукаваў за апошні год. І не крыўдзіцеся, - прыедзеце ў Менск, можна будзе пагаварыць сур'ёзна. Перадусім, ні да каго я не "апэлюю"бо ні да чаго не заклікаю: я проста дзялюся сваймі думкамі з тымі, каму яны могуць быць цікавыя. Па-другое, я нікога ня хаю й не кажу, што Архэ й НН "кепскія" (пакрыўдзілі мяне, маленькага), а даю прыклады таго, што мне канкрэтна не падабаецца: каб напісаць папярэднюю заўвагу, мне было не шкада часу, не пашкадуйце ж і вы часу яе прачытаць. Скажу толькі: дзякуй богу, што ёсьць Архэбо ёсьць жа яшчэ Фрагмэнты, Аркуш, Нігіль, Партызан. Было б горш, калі б Архэ было адно. Па-трэцяе, няма мне рацыі хавацца ні за чыю сьпіну: я выказваю прыватнае меркаваньне (дзякуй богу што ёсьць такая насамрэч унікальная магчымасьць дзякуючы гэтаму сайту), калі заўгоднамеркаваньне "маленькага" беларускага чалавека, зь якіх гэты народ, хочаце вы гэтага альбо не, складаецца. Гэтае меркаваньне не павінна кожнаму быць цікавае, тым больш вам, прадстаўніку элітыаднак бачыце, знайшліся і ў мяне аднадумцы. Мала таго, мой выступ выклікаў у асяродзьдзі нашай інтэлігэнцыі нават нейкую дыскусію, што можа быць мне як аўтару найлепшай узнагародай. Магу зразумець вашае абурэньне: робіш тут на беларускую справу, а тут такое. Адылі ж я сказаў, што паважаю вашую працу. Я таксама раблю сваю. Аднак бяз крытыкі ніякая праца не абыйдзеццатолькі пра нябожчыкаў кажуць альбо добра, альбо нічога. Ня думаю, што "заблытаўся ў трох соснах": гэта лёгка сказаць, але ня так лёгка абгрунтаваць. Каб падсумаваць: лічу, што на беларускім рынку ідэяў склалася крыху нездаровая сытуацыя: няроўныя ўмовы канкурэнцыі паміж выданьнямі й аўтарамі, нізкі попыт з боку чытачоў, нізкі палітычны ўплыў беларускай думкі. Гэта ня можа спрыяць разьвіцьцю беларускай ідэі. Адна з прычынаў гэтага: зашмат грызьні, асабістых амбіцыяў, няўменьня ахвяраваць сваймі інтарэсамі дзеля агульнай справы. Беларускай інтэлігэнцыі няма. Тое, што мы называем "элітай"гэта беларускамоўная меншасьць з запозьненымі й неабгрунтаванымі прэтэньзіямі на нейкую кіруючую ролю. У існаваньні "ручной", штучна створанай, дэкаратыўнай "беларускай" культуры "пры назе" ўсемагутнай дзяржавы альбо яшчэ чыёй няма сёньня ніякай патрэбы: усё адно такое існаваньне доўга не працягнецца. Калі беларуская культура ня будзе цікавая й патрэбная беларускім людзям, яна ня будзе цікавая ані патрэбная нікому, як гэта сумна ні гучыць. Я думаю, вам гэта самому вядоматолькі погляды на дасягненьне вынікаў у гэтым кірунку ў нас з вамі розныя, але думаю, што ў гэтым няма бяды: гэта наадварот добра. Хай кожны робіць сваю справу. Маёй мэтай не было стварыць Архэ ці яшчэ каму нейкую антырэклямунаадварот, я веру, што крытыка павінна спрыяць паляпшэньню якасьці гэтых выданьняў. Такое маё меркаваньнез задавальненьнем выслухаю вашае. дзікабрыст, млін, народаволец. дзякуй богу, такіх рэлюцынераў з кажным днём усё менш. правільна вова кажа - да народу апэляваць - гэта дэмагогія. увогуле, пашто ўсё гэта? які народ? што табе ад яго трэба? левацкія сіцылісты, млін. ды не цікавяцца яны табой. і ты ім нецікавы. стогн беларускі. пральна ігар кажа - у менску да ўсяго спакойна ставяцца. ты можа радзіва свабоды пераслухаў? лепш ужо рамштайн ці мэталіку. і то менш надрыву і агрэсіі будзе. Вітаю, Ігар. Лічба 5 год дакладная: калі я зьяжджаў, "такіх дуранёў", як вы кажаце, было яшчэ поўна. Упэўнены, што за гэты час павінна было (у рэшце рэшт!) штосьці зьмяніццатаму думкі гэтыя мае могуць быць неактуальнымі, і я гэтаму рады: артыкул, насамрэч, стары, напісаны каля двух год таму. Мала таго, ён вельмі спрошчана й схэматычна, "звонку" падае рэчаіснасьць, якая вам вядомая зьсярэдзіны. Але Менск, я думаю, усё-ткіня ўся Беларусь. Няма сумневаў, што ўсялякая культура можа існаваць сама па сабе й дзеля сябе, у "закансэрваваным" выглядзе. Мяне цікавіць іншае: грамадзкая роля культуры, ейны аўтарытэт. Ці можа расьці расьліна без каранёў, ці можа жыць культура бяз сувязі з рэчаіснасьцю, альбо мае быць рэчаіснасьцю сама па сабе? Мяне не цікавіць барацьба элітаў, іхнае "духоўнае жыцьцё", разьвіцьцё "парадыгмаў, дыскурсаў" і іншыя галюцынацыі: мяне цікавіць, ці здольная й ці ахвочая нашая творчая інтэлігенцыя рэальна памагчы сваім суграмадзянам сваім надзвычайным розумам у сёньняшняй палітычнай сітуацыі. З гэтым для мяне зьвязанае пытаньне будучыні й маральнага аблічча беларускай культуры. Для вас гэта, безумоўнапустыя й абстрактныя словы, якія ня маюць нічога агульнага са знаёмай вам рэчаіснасьцю. Буду канкрэтны: мяне цікавіць, чаму часопіс Архэ не знайшоў патрэбным надрукаваць, прынамсі ў форме ліста да рэдакцыі, мой водгук на пасьлявыбарчы артыкул Булгакава, у якім я спрабаваў давесьці памылковасьць ягонага аналізу паразы дэмакратычных сілаў, і чаму ніхто іншы ніяк не адрэагаваў на ягоны аналіз. Я без праблем пагаджуся з вамі, што наогул займаюся не сваёй справай, і цудоўна, што ў нас ёсьць Акудовіч. Зрэшты, насамрэч, лепей пачытаць Бэньяміна, каб пабачыць усю тупіковасьць сёньняшняй (учорашняй?) культурна-палітычнай сытуацыі беларускамоўнай інтэлігенцыіпрынамсі ў такім выглядзе, у якім яна бачыцца мне. Хацелася б верыць, што вы маеце рацыю й што я залішне драматызую, раблю з мухі слана. Чакаю, што вы напішаце крытычны водгук, альбо яшчэ лепей, уласны матэрыял на тую ж тэму, які канчаткова пераканае мяне ў вашай рацыі. У сваю чаргу, паспрабую ўсё-ткі нашрайбаць штосьці з нагоды вашага раману, там у вас будзе большая прастора для контраргумэнтацыі. Я думаю, паведамленьне сп. Р2 ёсьць найлепшым з усіх вышэйнадрукаваных постынгаў і можа быць цудоўнай высновай з гэтага форуму. Сапраўды, лепш паслухаць Мэталіку альбо Рамштайнцудоўныя гурты. Тое абурэньне, нязгода й непаразуменьне, зь якім сутыкнуліся мае заўвагі наконт сытуацыі беларускай культуры й беларускіх выданьняў, надзвычай мяне ўсьцешваюць: няма, мабыць, дыму без вагня. Што да дзікабрыста й нарадавольца, дазвольце ўспрымаць гэта як камплімэнт. Сапраўды, быць на Беларусі рэвалюцыянэрам немагчымаа быць кімсьці іншым, з майго гледзішча, папросту ня мае сэнсу. З гэтым разьвітваюсядумаю, мае наіўна-шчырыя споведзі пасьпелі вам, дарагія суразмоўцы, даўно абрыднуць. Дзякуй вам за ўвагу, заўсёды вашаўтар. На жаль, ніякай крытыкай нічога немагчыма выправіць. Беларусь пачала структуралізавацца, зьявіліся розныя кляны- суполкі-карпарыцыі-кансорцыюмы са сваімі інтарэсамі і пэрспектывамі развою. Дзейнічаюць толькі вагары ўплыву - уплыў на СМІ, уплыў на бізнэс-структуры, уплыў на наменклятурную клясу і г.д. Трагедыя бел.інтэлігенцыі ў тым, што яна ня мае зараз уплыву НІ НА ШТО, - з тае нагоды крыўдліва абураецца, пераважна міжсобку пры выпадковых сустрэчах. Сёньня трэба шмат працаваць, мэнэджэрыць і бізнасовіць, каб нечага дамагчыся, ці хаця б ня страціць старыя пазыцыі. Ані з Прагі, ані з Вільні тое рабіць немагчыма. "яна ня мае зараз уплыву НІ НА ШТО" Нават, на сваіх дзяржваўных сваякоў? Палівачу: Перабор.22."Не будзем пра сумнае". Не пагаджуся з Вамі, Макс, бо не закамплексаваны я. Каб быў, то сядзеў-бы тут разявіўшы рот і толькі слухаў пра што разумныя дзядзькі гавораць. А так назаляючы лезу са сваімі думкамі. Дый ня веру я, што можа быць "закамплексаванасьць ад незадаволенасьці сёньняшнім станам нашай старажытнай культуры". Незадаволенасьць ёсьць, але ніколі не рабіў ды не адчуваў, у адрозьненьні ад нашых шаноўных пісьменьнікаў, ад гэтага нейкага комплексу. На мой погляд, Аркуш сказаў у сваім апошнім посьцінгу шмат праўды. Але трэба зноў-ткі вызначыцца з тэрмінамі. Вось напрыклад: а што такое "беларуская інтэлігэнцыя"? Вось я, напрыклад, належу да яе, ці не? Я восдь лічу, што не. Па той простай падставе, што не дарос ці, што зусім магчыма, перарос яе. Гэта зь якога боку паглядзець. Але незадаволенасьць мая складаецца ад таго, што на я, як ужо пісаў, бачу, што белліт губляе сваіх чытачоў. Я ўжо не кажу пра патэнцыйных, якіх яму проста няма чым прывабіць. І ніколі не стаў-бы я апэляваць да ЎСЯГО народу ці ЎСЕЙ інтэлігэнцыі, цуі выступаць ад яго ці яе ймя. Я нават на нашых БАЗАўскіх зборках выступаць ня люблю, а люблю размаўляць з абмежаванай колькасьжцю суразмоўцаў. Ну вось зусім як тут, на Літары. Давайце паспрабуем адкінуўшы вялікія палотнішчы засяродзімся й паспрабуем адказаць на такое простае пытаньне: а шето мяне, Макса Шчура, Раман, Янку Азадку й г.д., не задавальняе ў СУЧАСНАЙ беларусакай літаратуры. Чаму ў сучаснай? Бо мінулую як ня крытыкуў, яна ўсяроўна ня зьменіцца. А вось на сучасную Вашая, мая, ягоная/ейная думкі могуць паўплываць. Раману: Могуць паўплываць? Чаму не ўплываюць? Палівачу Мы як раз у Полацку ўплыў маем. Бо і герб у нас спаконвечны - трохмачтовік, і гімн непаганы (бо тэкст напісаў я асабіста :))) Без дапамогі дзяржаўных сваякоў управіліся. У пэўным сэньсе ўплываюць, але толькі на кагосьці. Вось, напрыклад, наколькі мне паведамілі, - магчыма што й схлусілі, - зь Менску, што зьяўляньне ў НН дэтэктыўнай аповесьці Наталкі Бабінай было выклікана менавіта маімі гучнымі заявамі аб тым што ў нас ня пішуцца й ня друкуюцца дэтэктывы. Але гэтаму я веры шмат не даю й наогул ведаю збольшага стаўляньне да сябе, як да белай вароны, беларускіх пісьменьнікаў. Вунь, іншы прыклад, Адам Глёбус гучна заявіў, што ў беларускай літаратуры НЯМА чытачоў. Дык да меркаваньня каго-ж тады прыслухоўвацца? Да меркаваньня тых каго няма? Вось тут і пачэшыш патыліцу шукаючы адказы на такія пытаньні Вы павiнны ўвайсьцi ў сыстэму або зарэгiстравацца (калi шчэ не зрабiлi гэтага), каб мець магчымасьць пiсаць камэнтары або навiны. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|