|
|
| Вiтаю, дружа! |  |
|
| увайсьцi | зарэгiстравацца |
|
|
| |
Тэма цікавая. Украінская мова таксама ў розныя часы патрапляла пад уплыў то бізантыйскай, то лацінскай правапіснай традыцый. Якраз у пытаньні правапісу іншамоўных словаў гэтая дылема праяўлялась найбольш выразна, і мяжа праходзіла між рэгіёнамі. (Філософія, географія ва Ўсходняй Украіне – Фільозофія, ґеоґрафія ў Заходняй). Таму ў пэрыяд украінізацыі, напрыканцы 1920-х у нас зьявіўся "кампрамісны" правапіс, паводле якога словы грэцкага паходжаньня падпарадкоўваліся адным правілам, а словы лацінскага іншым. Таму мяне зацікавіў матэрыял сп. Макса Шчура. Аднак мушу сказаць, я трохі загубіўся ў аўтаравай тэорыі, а таксама не зразумеў сутнасьці наведзеных прыкладаў і прапановаў. Слова "русскі" ўсюды ў артыкуле напісана праз два С – гэта вынік прапановаў? А "січ" па-ўкраінску пішацца без Ь, чаму ж яе "транслітараваць" як "січь"?  напiсаў Donkey 20.08.2002, 17:32
Эмігранты заўсёды клапаціліся пра сваіх бедных суйчыньнікаў; сядзе бывалача Тургенеў у Парыжы, нажлуктаецца кліко і давай ва дні цягасных самненій і страданій аб судзьбах розіны апірацца на вялікі і магутны язык… А то і Герцэн з Агаровым — то "Колакал" іздадуць, то ленінскую "Іскру" напячатаюць… напiсаў Вісарыён 22.08.2002, 11:56
Наконт "русскі": крыху правакацыйная прапанова, згодны. Ідзецца пра спробу супрацьпаставіць напісаньне "рускі" (са значаньнем "беларускі") і "русскі" (са значаньнем "маскоўскі"). Сутнасьць у тым, каб прыцягнуць увагу чытача да праблемы як беларускага саманазову, так і да зьвязанай зь ёй праблемай азначэньня нашых усходніх суседзяў. Калі мы ўжываем слова "беларусы", дык куды падзеліся вяліка- і маларусы? Наогул, сёньняшні усус, па-мойму, вельмі забруджаны іннавацыямі кшталту "расейскі". Хацелася б ведаць меркаваньне сп. Donkey на гэты конт. Меркаваньне сп. Віссарыёна на гэты конт ведаць не хацелася б. напiсаў zhluxcic 23.08.2002, 19:55
Па-ўкраінску і пры саветах казалі па-рознаму: "російський", "росіянин" датычна ўсходніх суседзяў, і "руський", калі йдзецца пра даўнюю Ўкраіну-Русь. На жаль, самі тыя суседзі гэтай адметнасьці не вызнаюць, і лінгвістычная праблема стае гістарычнай. А ў польскай мове, я недзе чуў, тэрмін "rosyjski" быў уведзены пад ціскам царскіх уладаў – узамен паняцьця "moskiewski". Вы прапануеце зьвесьці адметнасьць між беларусамі й маскавітамі да адной літары ў суфіксе? :-) Гэта цяжка будзе перакласьці на іншыя мовы. Хаця, калі ўлічыць, што й "Россія" – гэта папросту "Русь" на грэцкай мове, то розьніцы й зараз няма. напiсаў Donkey 28.08.2002, 14:16
Donkey - абсалютна правільна! Дыфэрэнцыяцыя "расейскі" (маскальскі) супр. "рускі" (датычны Русі) любому адукаванаму беларусу зразумелая. напiсаў rydel 28.08.2002, 14:26
Чыста практычна вырашыць пытаньне няцяжка. Пытаньне ў тым, якое вырашэньне больш адпавядае гістарычнай праўдзе і духу мовы, каб быць прынятым ня толькі "адукаванымі". Чаму "расЕйскі", а не "расІйскі"? А суфікс насамрэч той самы, толькі што маскоўцы захоўваюць ягонае традыцыйнае напісаньне, а мы перадаем ягонае вымаўленьне. У гэтым — прынцыповае адрозненьне, мажліва, нават большае, чымся між сярэднестатыстычнымі беларусам і рускім сёньня. напiсаў zhluxcic 28.08.2002, 23:35
Расейскі - гэта клясычным правапісам. Расійскі - наркамаўкай. Я як прыхільнік клясычнага правапісу пішу праз "е", але я ня думаю, што гэта надта істотнае пытаньне. Пра "суфікс" не зразумеў. Ці вы напісалі "суфікс", а мелі на ўвеце "корань"? напiсаў rydel 29.08.2002, 01:09
Ja miew na wvazie ru(s)-ski(j). Dva s u "russki" ja prapanowvaw pisac dlia taho, kiab nia blytac z VKL, RuSkae j Zhamojckaje. Raniej hetaje slova wzhyvalasia w znachanni "bielaruski": mozha dzie na Bielastochchynie albo na Vielienshchynie tak jashche j havorac. Ja asabista suprac uzhyvannia slova "rasiejski"—jano zanadta paznachanaje bel. nacyjanalizmam. Chamu wzho tady nie maskowski? A nakont "datychny Rusi": jakoj Rusi? Polackaj? Kijewskaj? Halicka-Valynskaj? Chornaj? Bielaj? Sionnia "ruski" aznachaje ruskaha, jak ni kruci. напiсаў zhluxcic 29.08.2002, 23:36
Не магу пагадзіцца. Трэба рабіць дыфэрэнцыяцыю паміж гэтымі вельмі рознымі паняцьцямі, і нават калі вам "расейскі" (ці "расійскі") не падабаецца з прычыны нейкіх канатацый, то гэта ваша асабістая праблема ўспрыняцьця. Вы, наадварот, імкнецеся прыблізіць правапіс гэтых двух прыметнікаў, а гэта толькі пагоршыць агульную блытаніцу. напiсаў rydel 30.08.2002, 11:10
"Ja asabista suprac uzhyvannia slova "rasiejski"—jano zanadta paznachanaje bel. nacyjanalizmam." Беларуская мова таксама занадта пазначанае бел. нацыяналізмам. А ну яе нахер! напiсаў Палівач 30.08.2002, 18:25
Bielaruskaja mova (ja maju na wvazie zhyvuju, narodnuju bielaruskuju movu) NIKOLI nie byla paznachanaja bielaruskim nacyjanalizmam. Zrazumiela, shto bielaruskija nacyjanalisty majuc prabliemy z uspryniacciem hetaha faktu. "Naxer"—heta xiba pa-bielarusku? напiсаў Макс Шчур 31.08.2002, 01:04
"Naxer"—heta xiba pa-bielarusku? Не, на старажытнаславянскай. Літара такая была"хер". :-) Дарэчы, па простаму, па народнаму, расейцаў яшчэ і цяпер маскалямі называюць. напiсаў Палівач 31.08.2002, 09:04
Mnie zdajecca, shto najbolsh "maskaliami" raskidvajucca tyja, xto sam maskal pavodlie svajho duxu, mysliennia j svietaadchuvannia. Vyznachyc heta prosta, pavodlie prymawki pra maskowskaje xanstva. U bielarusaw nie bylo j niama nijakaj patreby kahosci znievazhac. Tamu padobnaje mownaje samazbiccio j extatychnaje "vyhnannie biesaw" patrebnyja tolki tamu, u kaho hetyja biesy-pryvidy siadziac dziesci w padsviadomasci. I jashche: josc mova hutarkovaja, a josc litaraturnaja. My razvazhajem ab litaraturnaj movie, zdajecca? Geografichny termin pavinien byc neutralnym, a nie emacyjna afarbavanym—kali heta tolki nie samanazow. Sami siabie my mozham nazyvac jak zawhodna, xoc vialikalicvinami, xoc kryvichami—tolki shto sutnasc nashaja ad hetaha nie zmianiajecca, i liepshymi my, na zhal, nia robimsia. напiсаў Макс Шчур 31.08.2002, 13:35
Макс, Вы прыдумляеце праблему на голым мейсцы. Чаму словы "расеец" ці "расейка" мусяць зьневажаць кагосьці? Маю' жонку-расейку гэта не зневажае. Акрамя таго ў расейскай мове існуе прастанароднае слова "Россея". Нават назву Россия спрабавалі вывесьці ад "рассеяный". Можаце паслухаць групу "Любэ". Яны чамусьці таксама не саромяюцца называць сваю краіну Россеяй. напiсаў Палівач 31.08.2002, 18:02
"Вы прыдумляеце праблему на голым мейсцы." Хаця гэты фразэалягічны выраз уяўляе сабой кальку з расейскай, але згодны на 100 адсоткаў! Ствараецца праблема, там дзе яе няма. Ёсьць "рускі" (русінскі, Ruthenian, Rus). Ёсьць "расейскі" (маскальскі, Russian). Кропка. Я нават на гэту тэму кароткі артыкул на pravapis.org напішу. Бо вельмі ж часта гэта тэма паўстае. А блытаніца ёсьць і без Шчураўскіх геапалітычнасоцыёлінгвістычных развагаў. напiсаў rydel 31.08.2002, 18:59
макс, а чаго ты такі _нарваны_? напiсаў ancalot 31.08.2002, 19:17
Анцалот зьявіўся! Як добра. напiсаў rydel 31.08.2002, 20:25
Ja rastlumachu, chamu ja taki narvany. Pieradusim, ja wzho niekalki razow adkazaw na pytannie, chamu pishu "russki" z 2-ma s. Kryj boh, ja nie zaklikaju nikoha sliedavac majmu prykladu. Sens maix razvahaw naohul nia zvodzicca da hetaha. Shto zrobish, kali liudzi dakalupalisia da hetaha prykladu, tak i nia wjexawshy w sens artykulu jak hetkaha. Heta rydel, kali nie pamyliajusia, nazvaw jaho "vynikam prapanovaw". Tamu wsie pytanni na hety kont—da jaho. Pa-druhoje: ja nie imknusia wniesci blytaninu w prabliemu bielaruskaha pravapisu, ja zadajusia pytanniem: ci budzie w nas kali niebudz ADZINY pravapis, pryniaty w jakasci aficyjnaha, narmatywnaha? Jaki heta budzie pravapis? Jakomu pryncypu jon budzie padparadkowvacca? Mozhacie lichyc heta majoj asabistaj prabliemaj, kali vam tak zawhodna. Jashche raz padkreslivaju: praktychnaje vyrashennie pytannia nie wdaje saboj nijakaj prabliemy. Pytannie tolki w tym, nakolki jano budzie adpaviadac duxu movy. Pa-treciaje: ja nie lichu slova "rasiejski" znievazhalnym, alie zh histarychna nieabhruntavanym, a tamu niedakladnym. Znievazhalnym (despektywnym, z lingv. hliedzishcha, i tut nia mozha byc sprechak)josc slova "maskalski". Hetaksama despektywnuju emacyjnuju afarbowku kalisci mieli slovy "niemiec", "prusak" i h.d., alie z chasam jaje stracili z-za svajoj histarychnaj nieaktualnasci. Nadvarot, "maskalski" hetuju afarbowku zaxowvaje j naliezhyc da movy hutarkovaj, nieaficyjnaj. Nia treba, kali laska, skazhac maje slovy. напiсаў Макс Шчур 31.08.2002, 21:06
русскі праз 2 сс - ну які ж тут дух мовы? напiсаў ancalot 31.08.2002, 21:12
Макс, дык артыкул ніхто не чапае! Вельмі цікавыя ідэі і думкі! Я ад Лявона Юрэвіча атрымаў дазвол разьмясьціць копію артыкулу таксама і на pravapis.org. (Карыстаючыся нагодай, магу яшчэ раз спытаць ужо асабіста ў вас.) Але на форуме вось мы прычапіліся да гэтага новатвору руССкі, ну і пакуль гэтым пытаньнем займаемся. Ясна, што да ўласна артыкулу гэта толькі маргінальнае дачыненьне. Калі хочаце нейкія іншыя пытаньні абмеркаваць - дык калі ласка. напiсаў rydel 31.08.2002, 21:18
Znowku: 1) ruski (hist.) = pravaslawna-xryscijanski (Biblija ruska, VKL-je, Ruskaje i Zhamojckaje j h.d.) 2) *russki (suchasnaje, stylistychna mahchymaje tolki jak tak zv. "knizhnaje") = maskowski, vialikaruski, rasiejski. Roznica w adno s, alie inshaje znachannie. Chysty experyment, jaki SVIADOMA parushaje zaviedzieny w movie pryncyp—jak, zreshty, usialiaki experyment. Ja zusim nie imknusia liubym koshtam nazyvac maskaliow "russkimi", ja xachu padkreslic, shto slova histarychna naliezhyc nia tolki jim, alie j nam, tolki w nashaj movie pishacca z adnym "s" i maje inshaje, bolsh shyrokaje, bolsh arxaichnaje znachannie!! Ja kateharychna suprac atajasamliennia bielaruskaha slova "ruski" z "datychny Rusi" a tym bolsh Rasei, bo w nas jano datychylasia tolki Belarusi! "Ruski" jak datychny "Rusi"—chysty maskalizm! "Rus" jany wsprymajuc jak niejkuju prota-Raseju, dziarzhavu, nazvu terytoryi, a nia viery albo etniku, shto daje jim padstavu dlia vykazvanniaw kshtaltu "litovsko-russkije polki". Chamu my pavinny heta pierajmac? Budziesh tut narvany… напiсаў Макс Шчур 31.08.2002, 22:25
усе гэтыя "пошукі імя" "каб ня блытаць" (з нашымі русь, літва) - гэта праявы комплексу непаўнацэннасьці. калі б была здаровая нацыя - казалі б і літва (пра *летУву) і рускі (пра *русскіх) і плявалі б на тое, хто што ня так разумее. не пра тое спрачаемся… напiсаў ancalot 31.08.2002, 22:38
"калі б была здаровая нацыя " Здаровая нацыя ня можа называцца беларускай. Не ту страну назвали Гондурасом. напiсаў Палівач 31.08.2002, 22:50
ну вось яшчэ адзін камплексант… ды пляваць як яна называецца! ёсьць і ўсё. напiсаў ancalot 31.08.2002, 22:53
Які камплексант? Рукі трэба было паадсякаць тым адраджэнцам, якія выцягнулі гэтую Беларусь у ХІХ стагодзьдзі на сьвет Божы. Цяпер, канешне позна кулакамі махаць, бо тэрмін Беларусь за 150 год напоўніўся сэнсам, але хлябаць гэтае шчыралюдства яшчэ доўга будзем. напiсаў Палівач 31.08.2002, 23:39
"калі б была здаровая нацыя - казалі б і літва (пра *летУву) і рускі (пра *русскіх) і плявалі б на тое, хто што ня так разумее." Ясна справа. Гэту фразу пра "плявалі б" трэба Арыялам 72 раздрукаваць і кожнаму павесіць над працоўным мейсцам. "не пра тое спрачаемся" А якія тэмы падаюцца табе найбольш надзённымі ды важнымі? напiсаў rydel 01.09.2002, 00:32
Пра трапнасьць анцалотаўскіх словаў сьведчыць нават назва гэтай галінкі форуму. напiсаў rydel 01.09.2002, 00:36
Ja dumaju, padstava dlia kompexu "niepawnacennasci"—razvahi w duxu ancalota. Jak nazva mozha byc padstavaj dlia komplexu "niepawnacennasci"? Alie strohaja, dysyplinavanaja, abhruntavanaja navukovaja terminalohija—heta nash bielaruski abaronchy komplex, shtosci nakshtalt vojska, jakoje axowvaje nash kulturny suverenitet. Albo najawnasc u krainy wzbrojenyx silaw—taksama vyraz komplexu niepawnacennasci?:-)) Ancalot, nie abrazhajcie, kali laska, svaix surazmowcaw niawdalym vykarystanniem maskalskix mownyx shtampaw. U reshcie resht, pa-bielarusku "niepolnocennost" budzie niepawnavartasc. Zhodny z papiaredniaj zawvahaj Palivaca. напiсаў Макс Шчур 01.09.2002, 00:40
1) А што, нехта адмяніў беларускае слова "цана"? 2) Магчыма кагосьці абражае ваш нестандартны трансьліт. 3) "руССкая" як для мяне, якраз і сьведчыць пра адустнасьць дысцыпліны ў тэрміналёгіі і моўных пытаньнях. напiсаў rydel 01.09.2002, 01:47
<<Ja dumaju, padstava dlia kompexu "niepawnacennasci"—razvahi w duxu ancalota. Jak nazva mozha byc padstavaj dlia komplexu "niepawnacennasci"?>> Ня назва, а спробы вынайсьці свой “беларускі” ровэр. У палякаў зь Літвой – тая самая праблема, для іх Litwa Міцкевіча i Litwa=Lietuva таксама маглі б стацца прычынай для “пошукаў імя”. Аднак на паляка, які б спрабаваў пераканаць астатніх гаварыць нешта накшталт “летУва” і “летувІсы” (пазначаю “шчырабеларускі” націск, які чамусьці ставяць ня там дзе трэба), паглядзелі б як на хворага. Тое самае і з вашымі спробамі “адмыць” слова “рускі”. (Выбачаюся за прыклады зь Літвой, якая тут ня згадвалася. Гэта тыпалягічна блізкі выпадак.) Паўтараю маю пазыцыю: у нас ужо ёсьць традыцыйныя гістарычныя назвы РУСКІ/РУСЬ, РАСЕЙСКІ/РАСЕЯ, ЛІТВА (іхная)/ЛІТОВЕЦ, ЛІТВА (нашая)/ЛІЦЬВІН. Ну і, на вялікі жаль некаторых – БЕЛАРУСЬ. Прытрымваньне гэтай традыцыі – гэта сьведчаньне выхаду з падлеткавага стану нацыі. Спробы пошукамі “лепшых” назоваў апраўдаць свае комплексы - “аааа, рускі – гэта ж наша, а нехта паблытае з русским! Літва – наша, а паблытаюць з Lietuva! – гэта дзяцінства. Я ня веру, што калі б РУССКІ або ЛЕТУВА прыжыліся, умомант вырашыліся б усе праблемы этнічнай/гістарычнай сьведамасьці. <<Alie strohaja, dysyplinavanaja, abhruntavanaja navukovaja terminalohija—heta nash bielaruski abaronchy komplex, shtosci nakshtalt vojska, jakoje axowvaje nash kulturny suverenitet.>> Ня веру, як той казаў… <<Albo najawnasc u krainy wzbrojenyx silaw—taksama vyraz komplexu niepawnacennasci?:-))>> Гэта вэрбальны ананізм. <<Ancalot, nie abrazhajcie, kali laska, svaix surazmowcaw niawdalym vykarystanniem maskalskix mownyx shtampaw.>> Прабач калі ласка, я не хацеў цябе абразіць. <<U reshcie resht, pa-bielarusku "niepolnocennost" budzie niepawnavartasc.>> Я гэткага слова ня ведаю і ніколі ў жыцьці не сустракаў. Крыніцу, калі ласка… А што да цэннасьці – рас. Ценность – бел. Цэннасьць, каштоўнасьць, вартасьць (Байкоў-Некрашэвіч). Макс, ты толькі пацьвярджаеш свой дыягназ. Спробы сказаць “абы не па-расейску” – гэта тая самая хвароба. Або застарэлае нэафіцтва. А ты ж, здаецца, ні на тое ні на другое не хварэеш. Дык у чым справа? напiсаў ancalot 01.09.2002, 12:26
Палівачу Што васпан гэтак незадавалёны беларускім народам. Людзі як людзі, ня горшыя за літоўцаў. Жыў я Вільні летась паўгады, наглядзеўся на нашых далёкіх крэўных. Яны ўжо самі сябе ня любяць, самі кажуць - горш літоўцаў людзей не бывае. А што не падабаецца ў беларусаў? Што па-расейску гавораць? Дык на гэтых землях ніколі беларуская мова не была дзяржаўнай (а гэта значыць, мовай кар'еры і дабрабыту). Толькі ня трэба згадваць пра залатыя часы ВКЛ і Статут Сапегі. Чулі мы пра гэта мільён разоў. Млосна ўжо. Схадзі на самыя старыя клады - колькі знойдзеш камянёў з беларускімі надпісамі. У Полацку я ніводнага не знайшоў. І па-польску ёсьць, і па-нямецку, і па-француску нават. А па-беларуску няма. Эліты няма нармальнай, лідэраў. Вось няма каму ПЭН даручыць. Усе тэлефануюць і кажуць: акрамя Дынька - гола. Ці то сьмяяцца, ці то плакаць? Ды й вартай кандыдатуры на старшыню СП пакуль на даляглядзе не відаць. А ў Саюзе 500 сяброў! Ды й самае галоўнае - кандыдатуры на прэзыдэнта няма. А мы наракаем на народ. Насамрэч мы й ёсьць натуральным г…м. Не народ робіць палітыку, стварае культуру. У любым грамадзтве народ працуе на эліту. А што дае беларускаму народу беларуская эліта? Таму й ня любіць ён яе, ня вераць ёй. А белмоўную эліту дык і ненавідзіць. напiсаў Алесь Аркуш 01.09.2002, 13:13
"Што васпан гэтак незадавалёны беларускім народам." Дык я сам кавалак гэтага народу. Я і сам сабой незадаволены, чаму ж я народам мушу быць задаволены. "Толькі ня трэба згадваць пра залатыя часы ВКЛ і Статут Сапегі. Чулі мы пра гэта мільён разоў. Млосна ўжо." Па-мойму, я "квасным патриотизмом" не вылучаюся. "Жыве Беларусь" у маіх допісах цяжка адшукаць. "Схадзі на самыя старыя клады - колькі знойдзеш камянёў з беларускімі надпісамі. У Полацку я ніводнага не знайшоў." Палову Беларусі пешшу прайшоў - бачыў. У Туле адна магіла зь беларускім надпісам ёсьць, бо сам ставіў. І ў вёсцы на магіле маці таксама па-беларуску напішу. " А што дае беларускаму народу беларуская эліта?" Ня ведаю, я сябе да эліты не залічваю. напiсаў Палівач 01.09.2002, 13:50
Ancalot, vy shto, doktar? Specyjalist pa dyjagnazax, ananizmu, komplexax usialiakix… My tut sprabujem, zdajecca, karystacca kryxu inshaj arhumentacyjaj: histarychnaj, lingvistychnaj i h.d. Kali vas ciakaviac xvaroby bielaruskix nacyjanalistaw, idzicie liachyc Zianona Pazniaka. Shto w vas za xvoraja fantazija, byccam u mianie niejki komplex? U mianie, bratachka, alergija na toje, shto za miazhoj,u Ewropie, rastlumachyc navat samym adukavanym liudziam, shto Belarus—heta nie Rasieja,zvychajna zajmaje niejkalki xvilin. Prabliema chysta praktychnaja. Vy lichycie, shto heta chystaja blytanina, niedasviedchanasc? Ja lichu, shto heta vynik uzurpacyi Rasiejaj starazhytnaha slova, znachannie jakoha my pavinny dlia siabie wdakladnic. Ja na wlasnyja vushy chuw, jak jim karystajucca bielarusy w znachanni bielaruski—da sionniashniaha dnia. Vy skazhacie, shto jany niesviadomyja? Dy jany sviadomiejshyja za vas! "Ruski" w bielaruskaj movie zmianila znachannie pad naciskam (uciskam, kali zawhodna) rasiejskaj movy wzho w kamunistychnyja chasy: raniej ani rasiejcy nie nazyvali siabie "russkimi", alie vialikarusami. Heta wsio, na shto ja sprabuju zviarnuc uvahu. Kali vam zawhodna, vy mozhacie zajmacca komplexami, alie nia mozhacie admawliac hetaha faktu. Kali vy lichycie, shto my sprachajemsia nie ab tym—nie sprachajciesia. Alie pakincie svaju maneru pavuchac liudziej, ab chym varta sprachacca, a ab chym nie—speakeram vas tut nixto nie abiraw. напiсаў Макс Шчур 01.09.2002, 15:54
Takija liudzi, jak Ancalot, imknucca zamianic historyju raz i nazawzhdy dadzienym mitam, jaki treba kozhnamu zavuchyc na pamiac, napisac na ilbie aryjalam 72, alie kryj boh zakranac jahonyja hnilyja padmurki. Maje racyju Arkush. Heta nia nacyja, a elita w padlietkavym uzroscie: usio jashche imkniecca liubym koshtam hliadziec na rechy idealistychna. Dyk mala jashche: imkniecca wvies narod prymusic padzialiac z jimi ixnuju durasc, abmiezhavanasc i komlex adsutnasci komplexaw. Xiba najawnasc temaw-tabu—heta nia komplex? напiсаў Макс Шчур 01.09.2002, 16:05
Палівачу Беларускі народ бачыў кампутар хіба толькі ў ашчадкасе. А пра інтэрнэт дык і ўяўленьня ня мае. напiсаў Алесь Аркуш 01.09.2002, 16:19
Макс, ды ў цябе яшчэ і алергія? Цяжкі выпадак… "русскі" - лінгвістычная аргумэнтацыя… "Вынік узурпацыі Расеяй…" - ага, Расеі больш няма чым займацца… <<raniej ani rasiejcy nie nazyvali siabie "russkimi">> <<nia mozhacie admawliac hetaha faktu>> магу. і адмаўляю. <<speakeram vas tut nixto nie abiraw.>> прабач, я забыўся, што гэта твой форум і што спікер тут ужо ёсьць… <<ixnuju durasc, abmiezhavanasc i komlex adsutnasci komplexaw>> :)))))) напiсаў ancalot 01.09.2002, 16:40
"Belarus—heta nie Rasieja,zvychajna zajmaje niejkalki xvilin." Ну і што? Ну і навошта тлумачыш? І што з гэтага будзе? І чым падвоенае СС дапаможа? …але я гэтым таксама перахварэў. Раней таксама вельмі хваляваўся. Спрабаваў тлумачыць. Нэрваваўся. Пісаў. Казаў. Спрачаўся. А зараз выклаў пару артыкулаў на pravapis.org. Сваю справу зрабіў. А далей? Калі нехта ня ведае пра Беларусь, гэта яго праблема. напiсаў rydel 01.09.2002, 17:20
райдл, залатыя словы! :)))) напiсаў ancalot 01.09.2002, 17:29
"Беларускі народ бачыў кампутар хіба толькі ў ашчадкасе. А пра інтэрнэт дык і ўяўленьня ня мае." Пане Алесь, Вы гэта да чаго? напiсаў Палівач 01.09.2002, 17:29
А гэта наконт беларусізацыі ў часы фашыстоўскай акупацыі. З успамінаў расейскага патрыёта, беларусафоба П. Ільінскага. І ўсё ж цікава. "На гэты самы няшчасны пэрыяд лета 1943 года даводзіцца новая, надзвычай незразумелая нямецкая спроба “беларусізацыі” горада Полацка. Пасьля “артылерыйскай падрыхтоўкі”, якая выражалася ў неаднаразовым выкліку шэрагу грамадзкіх дзеячоў горада ў Гестапа на прадмет прывіваньня ім ідэй беларускага (чытай - антырускага) нацыяналізму, у Полацак прыбылі з Менску агітатары, прадстаўнікі нібыта арганізаванага Беларускага Ўраду (Рады). Гэтыя апошнія трымаліся да надзвычайнай ступені чужародна і бестактоўна. Большасьць насельніцтва не разумела іхняй знарок ненатуральнай, псэўдабеларускай мовы, на якой ніхто і ніколі не размаўляў у Полацку. А самі яны рабілі выгляд, што не разумеюць па-руску. Атрымалася Бог ведае што. Ніводная размова па сутнасьці, ніводная запраектаваная немцамі сустрэча пры такіх умовах не магла фактычна адбыцца. На “беларускі” мітынг, які неаднаразова аб’яўляўся праз пасярэдніцтва рупару ад нямецкай прапаганды, які езьдзіў па вуліцах, ніхто не прыйшоў. У час афіцыйнага візыту ў Гаруправе менскіх госьцей зь іх правінцыйным шавінізмам службоўцы паднялі на сьмех ды злавілі на поўным няведаньні гісторыі краю. На гэтым беларусізацыя ў нас і скончылася. Людзі зьехалі назад у Менск, калі яны сапраўды прыяжджалі з Менску, а не з Бэрліну." напiсаў Алесь Аркуш 01.09.2002, 17:38
А вось яшчэ ўрывак з успамінаў Ільінскага. "Пра раскопкі парэшткаў камбінату НКВД, які быў зруйнаваны падчас бамбаваньня і пажару яшчэ ў ў 1941 годзе, неаднаразова хадайнічалі перад Гаруправай шмат хто з жыхароў гораду. Дазвол на гэтыя раскопкі нарэшце быў атрыманы. Была атрыманая магчымасьць паказаць шматлікія “цуды” камуністычнага правасудзьдзя, як: басэйн з халоднай вадою, пры дапамозе якога цягам працяглых допытаў няшчасных вязьняў то тапілі, то зноў адкачвалі; камэры, у якіх “падсмажвалі” ці, наадварот, падмарожвалі людзей, жадаючы прымусіць іх аддаць схаванае золата; “апэрацыйную залю”, дзе над людзьмі з мэтаю катаваньня праводзіліся розныя “хірургічныя” апэрацыі; і шмат чаго іншага. Асобы, якім удалося выжыць пасьля допытаў і хто яшчэ жыў пры немцах у Полацку, распавядалі, што ўсе гэтыя “апэрацыі” праводзіліся пад наглядам ды кіраўніцтвам маладзенькай жанчыны-лекаркі, якая зьнікла з гораду ў першыя ж дні вайны пасьля прыходу немцаў. З засыпаных скляпеньняў будынку былі адкапаныя склады адзеньня растраляных. Адзеньне гэтае паклалі на велізарным двары былога НКВД дзеля таго, каб на яго маглі паглядзець усе жыхары гораду. Якія немагчымыя сцэны адбываліся тут! У першы дзень на месца раскопак зьбегліся ўсе жыхары гораду: жонкі пазнавалі адзеньне мужоў, дзеці – бацькоў, бацькі – дзяцей. Самым жудасным момантам быў такі, калі пажылая жанчына, якая некаторы час пазірала на ўсё амаль што без цікавасьці, раптам убачыла скрываўленую сукенку сваёй дачкі, якую яна спадзявалася знайсьці жывою. Яе дачка была арыштаваная перад самай вайною і згодна афіцыйных дадзеных нібыта была перапраўлена ў Маскву, у якасьці сьведкі па нейкай моладзевай справе. Маці падумаць нават не магла, што яе дачку на самой справе растралялі тут, у Полацку." напiсаў Алесь Аркуш 01.09.2002, 18:23
Ancalotu: viedajece, josc liudzi, jak Alies Arkush, jakija hubliajuc svoj chas, kab nieshta vykazac, kamusci shtosci paviedamic, ad jakix ilha shtosci daviedacca… A josc liudzi, jakija siudy zaxodziac panastawliac smajlikaw i dyjahnazaw. Kab ja byw "speakeram", ja b, karystajuchysa vashymi metadami, pachaw by dekanstrujavac ixnyja slovy j stvarac z ix shtosci svajo, kab pasmiajacca z ixnaj naiwnasci. Tolki mnie heta, vybachajcie, nie cikava. Heta nia moj forum, alie moj artykul. Adnak mnie shkada chasu na toje, kab pierakidvacca z vami zharcikami. Za wvies hety chas vy navat nie abciazharyli siabie namohaj zrazumiec, ab chym pa sutnasci idzie sprechka. Heta dyk nasamrech ciazhki vypadak. Nia zlujcie, alie bolsh mnie vam skazac niama chaho. напiсаў Макс Шчур 02.09.2002, 01:23
Як я бачу праблема ў тым, што дагэтуль ня выпрацавана агульная тэрміналёгія, адзіны правапіс на якія пагадзіліся-б калі ня ўсе, дык хоць бальшыня тых, каго не абыходзіць беларушчына. А так дзіды ламаць колькі "с" устаўляць ці чаму наша назва такая, толькі дарэмна час губляць… напiсаў Раман Кардонскі 02.09.2002, 06:24
Найлепшы правапіс той, які дзеці ў школе вучаць. напiсаў Адам Глобус 02.09.2002, 10:36
прабачэньне. я не лінгвісты, і таму прашу глядзець на маі заўвагі не як на крытыку, а як на пытаньні чалавека, які не зразумеў. Яскравым прыкладам трансартыкуляцыі ёсьць беларускае напісаньне слова “сурагат”. … Тое самае—“рамонт”: … ці можна падрабязьней, што гэта за прыклады? Памкненьне скарыстаць да напісаньня як замежных, так і ўласных словаў адзін і той самы правапісны прынцып, у дадзеным выпадку менавіта фанэтычны, ёсьць, з майго гледзішча, папросту утапічным. Чаму? Пераадолець супярэчнасьці, непазьбежныя ў выпадку завядзеньня заснаванага на такім прынцыпу правапісу, ільга толькі тады, калі мы будзем умець (ці прынамсі вучыцца) адрозьніваць, па-першае, словы ўласнабеларускія ад словаў замежнага паходжаньня, па-другое, словы лацінскага паходжаньня ад словаў паходжаньня грэцкага, па-трэцяе, словы, запазычаныя з эўрапейскіх моваў ад уласналацінскіх словаў, па-чацьвёртае, словы русскага паходжаньня ад словаў, запазычаных праз русскую мову, і па-пятае, правапіс імёнаў агульных ад правапісу імёнаў уласных. На што? Першым крокам на шляху адмаўленьня ад чыста фанэтычнага мысьленьня ёсьць усьведамленьне таго факту, што вымаўленьне й напісаньне зусім не павінны адпавядаць адзін аднаму. Так, не павінны. Але што прасьцей? Адно правіла ці шмат? Трэба звыкнуцца з думкай, што слушна чытаць па-беларуску, такім чынам, будзе ўмець ня кожны, хто ведае літары кірылічнага альфабэту з русскай мовы, а толькі той, хто насамрэч валодае беларускай мовай… Зноў - дзеля чаго? Каб тых хто валодае было яшчэ менш? Ці можна падсумаваць (спрасьціўшы) гэты артыкул гэтак: зробім мову больш складанай, каб яе ведалі толькі вельмі невялікае кола людзей. Знойдзем больш пытаньняў, праблемаў, бо існуючых у мове нехапае. Яшчэ пытаньне для лінгвістаў: ці праўда, што мовы эвалюцыянуюць у бок спрашчэньня, да большай аднароднасьці. Так гэта ці не? Бо здаецца гэты артыкул прапануе наўмысна ўскладніць нашу мову. напiсаў Зьмiцер Лапцёнак 02.09.2002, 17:23
Дзякаваць Богу, што ёсьць у нас яшчэ такія людзі, якія працуюць і разважаюць над гэтым пытаньнем. Значыць: рана ці позана прыйдзем да нейкага варыянту мовы. Адзінае - гэта ня можа быць наркамаўка ў яе цяперашнім выглядзе. Макс Шчур - гэта сіла! напiсала SpadarychnaAlona 10.09.2002, 01:10
Нарэшце я сабраўся з духам і пачытаў сам артыкул… Макс, ці чытаў ты "Гісторыю беларускай літаратурнай мовы" (2 т.)? Вельмі раю… Асноўны point - беларускі "фанэтычны" правапіс быў "вынайдзены" у канцы XVIII - пачатку ХІХ стст. на аснове лацінкі (Марашэўскі, Чачот etc.), а пасьля проста аўтаматычна перанесены ў кірыліцу. Так што кірыліца ў нас - "польская" (адтуль такія немагчымыя рэчы, як "ц" і "дз" замест чаканых "т" і "д" у адпаведных пазыцыях). Можна аспрэчыць амаль кожны сказ тэксту. Толькі ў гэтым, мабыць, няма сэнсу, бо ты занадта эмацыйна на ўсё рэагуеш. Лепш пішы вершы :) напiсаў ancalot 10.09.2002, 18:15
Дарэчы, а дзе дубаўцоўскі форум пра народ? Шукаў-шукаў, але бясплённа. Хацеў пракамэнтаваць з нагоды ягонага "пражэкту". Прыйшоў мне надоечы ліст ад сябра і піша ён, што маўляў убачыў у часопісе мой нік, пачаў чытаць, і…… напiсаў rydel 18.10.2002, 12:19
На большасьць пастаўленых у артыкуле глёбальных пытаньняў я, грэшны, адказаў ня маю. А вось на адно конкрэтнае пытаньнечка - ёсьць. Цытую аўтара: Напрыклад, чаму нельга было б пісаць “нэрв—нэрвовы, нэрвавацца” й пры гэтым вымаўляць “нэрф”? Адказваю: У беларускай мове гук "в" 1) зьяўляецца гукам сонорным (у адрозьненьне ад польскай - дзе ён шумны - і расейскай - дзе ён шумны на фонэтычным узроўні, сонорны на фонолёгічным) 2) паколькі аглушэньне (а менавіта гэты процэс выклікае пераход тыпу [в] - [ф], [б][п] і г.д.) ў беларускай мове датычыць толькі шумных зычных, вымаўленьне "нэрф" для беларускай мовы ня толькі неўласьцівае, але й немажлівае 3) больш за тое, гук "в" у нашай мове паяўляецца выключна (!) ў позыцыі перад галосным, а таму вымаўленьне "нэрв" гэтак-жа немажлівае, як і "нэрф" 4) калі-ж прыняць, што "ф" на канцы слова "нэрф" не зьяўляецца вынікам аглушэньня (іншымі словамі, што пачатковай формай ёсьць нэрф, а ня нэрв), дык і вытворныя словы могуць мець толькі формы "нэрфовы" ды "нэрфавацца". Спадзяюся, што на конкрэтнае пытаньне аўтара я адказаў. Хачу падкрэсьліць, што ўсё сказанае вынікае не з "правілаў", але з самае натуры беларускае мовы ва ўсіх ейных дыялектах. Застаецца яшчэ пытаньне: дык што з гэтым нэрвам, як яго вымаўляцьмем? Як хто можа, абы без аглушэньня і "в" на канцы складу. Нэраў, нэрва (яна), нэрва (яно), нэрвы (толькі ў множным ліку). Варыянтаў - процьма. У такіх пытаньнях і патрэбная норматворчасьць. напiсаў Андрэй Дубіна 30.11.2002, 09:24
Вы павiнны ўвайсьцi ў сыстэму або зарэгiстравацца (калi шчэ не зрабiлi гэтага), каб мець магчымасьць пiсаць камэнтары або навiны. | |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
