|
|
| Вiтаю, дружа! |  |
|
| увайсьцi | зарэгiстравацца |
|
|
| |  Ільля Сін   apvL, sin0@mail.ruIснуе FREQUENTLY ASKED QUESTIONS У мяне ёсьць безьліч прычынаў адмаўляцца ад усялякіх спробаў выказваньня, апрача ўласна мастацкіх твораў, але сустрэтае на практыцы банальнае неразуменьне маіх інтэнцыяў спрарадзіла жаданьне сказаць тое-сёе “прастым чалавечаскім языком”. Прыведзеныя ніжэй пытаньні сапраўды прагучалі – або, прынамсі, маглі б прагучаць. Кожны, хто хоча дадаць сваё пытаньне, або проста аблаяць мяне, можа зь лёгкасьцю гэта зрабіць дзякуючы інтэрактыўнасьці, якую забясьпечвае Інтэрнэт. — Чаму ты не робіш нічога пазытыўнага? Навошта патрэбны гэты гвалт над публікай? — Наконт пазытыўнага: усё адносна. Наконт гвалту: так атрымліваецца… — Ці ня праўда, што мастацтва павінна весяліць людзей? — Няпраўда. Мастацтва нічога не павінна. Падобна, людзі перасталі ўсьведамляць сябе сьмяротнымі. Усё, што тыражуецца сёньня разнастайнымі каналамі, спрабуе напышліва пераканаць у адваротным. Гэта няправільна. Чалавек сьмяротны, і ён мусіць з гэтым нешта рабіць. — Шмат хто абвінавачвае літаратараў твайго кола ў схільнасьці да прафанаваньня высокіх сэнсаў. — З апошнім папросту нельга не пагадзіцца. Мастацтва – гэта заўсёды прафанацыя. Гэта тое, што робіць магчымым атрыманьне эстэтычнага задавальненьня ад зусім неэстэтычных рэчаў – болю, самоты, слабасьці… Яно не перадае іх сутнасьці – калі мне вельмі балюча, дык зусім ня карціць напісаць пару-тройку радкоў – і не ратуе ад іх. Яно не дае вычарпальнага адказу на галоўныя пытаньні, якія дала мне вера ў Бога. Мастацтва не збаўляе – і тыя, хто перакананы ў адваротным, жорстка памыляюцца. …Бачыце, як трапна я спрафанаваў адказ на гэтае пытаньне. — Чаму ж ты тады займаешся мастацтвам? — Таму што мне гэта падабаецца. Я сфармуляваў гэты тыпова дадаісцкі адказ тады, калі ўсьвядоміў, што абодва варыянты выбару (і займацца мастацтвам, і не займацца) аднолькава ня маюць сэнсу. Але такі варыянт мне падабаецца; я адчуваю патрэбу ў тым, што раблю. Да таго ж, у вышэйпералічаных абсалютных хібах няцяжка адшукаць і адносныя вартасьці. І, як казаў Дзіма Серабракоў, нашто пазбаўляць сябе невялічкіх прыемнасьцяў? Часам мне здаецца, што зробленае мной зьяўляецца маім самавыяўленьнем, а часам – што ўцёкамі ад самога сябе. Гэтыя два падыходы замяняюць адзін аднаго – у залежнасьці ад надвор’я, настрою маёй жонкі або гатунку віна, які я ўжываю. Магчыма, абодва яны ў пэўнай меры слушныя, аднак шчыра адзначу, што я больш схіляюся да першага. Да таго ж, існаваньне гэтага бар’еру паміж экзыстэнцыяй і мастацтвам не азначае, што апошняе ня мусіць быць зьвязанае зь першым ды зьяўляцца настолькі “сапраўдным” і “сутнасным”, наколькі яно можа. З гэтым я катэгарычна нязгодны. — Чаму ты ўвесь час пішаш пра сьмерць? — Я амаль не пішу пра сьмерць як такую – хаця гэтае слова рэгулярна сустракаецца ў маіх тэкстах. Ёсьць нешта вельмі банальнае – настолькі банальнае, што такі прагрэсіўны літаратар, як я, ня мусіць засяроджваць на ім увагу. Гэта ўсьведамленьне таго, што ўсе мы памрэм. (Паўтаруся, яно важнае зусім не само па сабе, а таму, што прымушае чалавека шукаць выйсьце з гэтага зусім непрымальнага для яго становішча). Непасрэдна адлюстроўваць апошняе ў творах надзвычай цяжка – ды і ці трэба? Таму сьмерць у мяне (асабліва гэта тычыцца раньніх тэкстаў – “Ільля Сін памёр” і г.д.) часьцей за ўсё выступае як свайго кшталту мэтафара, што вельмі ўскосна апэлюе да самой зьявы, толькі часткова адлюстроўваючы яе сутнасьць. Як тое і належыць для мастацтва… Выключэньне – “New Babilon forever!”, дзе слова “сьмерць” — гэта сынонім слова “грэх”. — Якім чынам узьнікаюць тэмы тваіх твораў? Што на гэта ўплывае? — Перадусім гэта пэўны рэальны ўнутраны досьвед – збольшага нэгатыўны. Я ніколі не пісаў пра тое, што не датычыла асабіста мяне. — Ты пэсыміст? — Ні ў якім разе. Дый ці ня ўсе мае творы маюць “хэпі энд”. Бог нас усіх любіць і вядзе да збаўленьня. Усіх, хто гэтага хоча. — Ці ўтульна ты пачуваешся на ніве “бумбамлітаўскай” эстэтыкі? — Я папросту ня ведаю, што гэта такое. Сярод зробленага ўдзельнікамі гэтага руху заўсёды былі і экзыстэнцыйна матываваныя творы — апошняе шмат хто не заўважыў толькі таму, што такія творы на Беларусі надта нікому не патрэбныя. Што да “Бум-бам-літа”, дэ-юрэ я ня маю да яго аніякага дачыненьня вось ужо больш як тры гады, а дэ-факта – і пагатоў. Я бы спамянуў гэты цудоўны рух куды з большым піетэтам, каб не адзін нюанс: у гады ягонага рэальнага існаваньня (1995-1998) я дужа любіў выпіць, і цяпер мне за гэта проста сорамна. — Што азначае назва твайго пэрформэр-праекту? — У ёй зьмешчаныя такія-сякія алюзіі на “тэатар жорсткасьці” Антанэна Арто. Нагадаю, што жорсткасьць у яго – гэта свайго кшталту сынонім глябальнасьці: напрыклад, стварэньне сьвету. Па маім глыбокім перакананьні, мастацтва на такое ня здатнае, і таму замест жорсткасьці паўстала “псыхічная неўраўнаважанасьць”. Апрача гэтага, я некалі цікавіўся разнастайнымі паталягічнымі станамі чалавечай псыхікі і лічыў іх ідэальнай крыніцай творчасьці. Гэта было даўно, а цяпер я, магчыма, і ня стаў бы абіраць сабе такую назву. Але паколькі яна ўстаялася, дык хай застаецца. — Распавядзі пра гісторыю гэтага праекту. — ТПН узьнік у 1997 годзе, калі я вырашыў падключыць да ажыцьцяўленьня розных дурацкіх пэрформансаў пару-тройку сяброў. Сярод іх быў Міця Корсак, які зьяўляўся другім лідэрам праекту, пакуль не пакінуў яго пару год таму, і легендарны контракультуршчык Мітрыч (стрэйтэйджэр і вэган), зь якім мы і пагэтуль раз-пораз няблага хуліганім. Першай нашай акцыяй было вэгетарыянскае ахвярапрынашэньне Янку Купалу, зьдзейсьненае каля помніка паэту. Неўзабаве пасьля гэтага шызоідныя канцэпцыі сталі дапаўняцца разнастайнымі квазіэкзыстэнцыялісцкімі канатацыямі, а праз пэўны час я наогул амаль амовіўся ад першых на карысьць другіх. Як ужо было сказана толькі што, напачатку мы намагаліся паяднаць не дэтэрмінаванае нічым акцыянісцка-кустарнае самавыяўленьне з адлюстраваньнем розных ідэяў экзыстэнцыйнага і нават рэлігійнага характару. Мы часта абвяшчалі сябе галюцынацыяй сабранай у залі публікі, і ў той жа час увасаблялі псэўдаанёлкаў, што займаюць у сьвядомасьці людзей месца сапраўдных. Цяпер я ўспрымаю сваю прадукцыю як тое, што зьвязанае адное са мной, з маімі ілюзіямі і перажываньнямі. Ад нядаўняга часу “тэатар” зьяўляецца сродкам выключна маёй самарэпрэзэнтацыі (або нечага адваротнага – гл. вышэй). Кожнаму пэрформансу папярэднічае пэўная актыўнасьць маёй падсьвядомасьці. І яшчэ адзін нюанс. З усяго вышэйсказанага ня варта рабіць выснову наконт таго, што дзейнасьць “тэатра” цалкам рэглямэнтаваная тымі ці іншымі ідэямі. Я зусім не прыхільнік насычэньня творчасьці якімісь канцэптамі – хаця бяз гэтага не атрымліваецца… (Ды ў гатовым выглядзе іх там і няма, бо канцэпцыі, якія мы выпрацоўвалі да некаторых дзеяў, маюць чыста “суправаджальны”, дадатковы характар і ні ў якім разе паўнавартасна не адлюстроўваюць сутнасьць). Наадварот, пэрформанс як від мастацтва мне ўяўляецца неблагой магчымасьцю спантанізацыі творчага акту (і гэта, дарэчы, ускосна вынікае з самой сутнасьці пэрформанса). Дзея рэзка абмежаваная ў часе і прасторы – вось яна ёсьць, а неўзабаве яе няма. І вельмі цешыць, калі гэты час стаецца для мяне нейкім новым досьведам. Калі напрацаваная папярэдне ідэя пэрформансу падчас яго самога пераўтвараецца ў попел – не без непасрэднага майго ўдзелу. — Нешта цяпер пра “тэатар” амаль анічога не чуваць… — Брак публічных зьяўленьняў тлумачыцца тым, што выступаць дзе заўгодна для мяне цяпер нецікава – і наогул, ня вельмі хочацца гэта рабіць надта часта. Падобна на тое, што адзіныя, хто ўспрымае нашыя пэрформансы блізка да сэрца, — гэта разнастайныя вахторкі, ахоўнікі, міліцыянты і іншыя адказныя асобы. Камунікаваць з такой публікай папросту надакучыла, а месцаў, дзе б яе не было або такія людзі ставіліся з разуменьнем да прыдуркаў кшталту мяне, у Менску бадай няма (выключэньне – ДК «Юнацтва», дзе мы нядаўна гралі). За гэты год у нас адбыліся ўсяго толькі чатыры пэрформансы (два зь іх маюць назву «Сапсаваныя лялькі», адзін – “Ikarus Mortum Est” і яшчэ адзін, самы спантанны ды лёгкі – “Do you like ice-cream?”). Іх атрыбуты – шарыкі з прывязанымі да іх косткамі і курынымі лапкамі, якія падаюць у публіку, засыпаньне мяне дзясяткамі кіляграмаў солі, біцьцё Тацянай Сьлінкай (зь якой мы да нядаўняга часу выступалі разам) пакрытага чорнай фарбай люстэрка, дарк-эмбіентны акампанімэнт Улада Бубна. У падмурку сэрыі пэрформансаў «Сапсаваныя лялькі» – а менавіта ёю мы будзем займацца ў найбліжэйшы час – палягаюць мае галюцынагенныя перажываньні квазіанталягічнага характару (што і дазволіла намацаць крохкую і насамрэч не зусім існую сутнасьць гэтых лялек). Вось фрагмэнт дыялёгу на дадзеную тэму, які прагучаў нідзе і ніколі: — На жаль, гэта ўсё дужа падобнае да бясплённай гульні. Цікава, ці ёсьць такая сьмерць, якая была бы выратаваньнем ад яе? — Сьмерць!? Зь іншага боку, на мяне моцна паўплывала праблематыка радку з пасланьня сьв. апостала Паўла да рымлянаў: «Хто выбавіць мяне ад гэтага цела сьмерці?». Гэтая фраза была на шыльдачцы, што вісела ў мяне на грудзёх падчас перадапошняга выступу. Тут гаворыцца пра трагічную дваістасьць чалавечых памкненьняў і пра пажаданьні, што супярэчаць самой асобе чалавека, якая намагаецца максымальна раскрыцца ды рэалізавацца праз сваё набліжэньне да Бога. — Падчас пазалеташняга выступу Тэатра Псыхічнае Неўраўнаважанасьці ў Гомелі хтосьці з публікі крыкнуў, што ўсё гэта сатанізм… — Ён папросту ня меў рацыі. Магчыма, у маіх пэрформансах нехта сапраўды адшукае тыя ці іншыя алюзіі на якіясьці рытуалы, але гэтыя спасылкі цалкам сымулятыўныя і, як той-сёй зазначыў, не пазбаўленыя пэўнай імпліцытнай іроніі. Яны нікуды не вядуць. Для мяне важныя чыста асацыятыўныя “прачытаньні” таго ці іншага жэста, пазбаўленыя асаблівай сэнсавай нагрузкі. Усё гэта мастацтва, і таму анічога надта анталягічнага ў ім няма. Што да самой тэмы… Пакінем без камэнтару непераадольную людскую схільнасьць называць сатанізмам усё, што выходзіць па-за межы іхняга асабістага ўяўленьня. Пагатоў, шмат хто зь іх ня дужа задумваецца над тым, што гэтае слова абазначае. У мяне ж была няўхільная нагода трохі парэфлексаваць на гэты конт. Я веру ў тое, што Сатана існуе. Я адчуваю ягонае існаваньне. Больш за тое – я адчуваю ягонае існаваньне ў сваім асабістым жыцьці. І разумею, што безь яго маё жыцьцё было б зусім інакшым. Гэта праўда. На жаль… Кажучы гэтае, я, зноў жа, сыходжу выключна са свайго асабістага досьведу. Я ня бачыў твару д’ябла – дый ня думаю, каб хтосьці зь ягоных сёньняшніх прыхільнікаў бачыў сапраўднае аблічча гэтага нечага. Яно агіднае. Прыемнасьць ілюзіяў прыводзіць да сьмерці – і, ведаеце, гэтая сьмерць усё ж такі ёсьць! Кожным сваім канкрэтным грахом мы адмаўляем Богу ў Ягоным існаваньні ў нас. А калі Бог не напаўняе нас, гэта робіць нехта іншы. Адзін сапраўдны аборт – гэта куды больш важкая ахвяра Сатане за ўсе чорныя імшы з дохлымі коткамі. Ня кажучы ўжо пра нейкія пэрформансы… Такім чынам — яшчэ ў большай ступені “на жаль” — існаваньне Сатаны датычнае непасрэдна мяне – а не Энтані ЛаВэя, Мэрліна Мэнсана або “вусата-паласатага”. Грэх – гэта сьмерць, анічога ўжо тут не паробіш. “We're all sicksicksick of 666”, як сьпяваў Дэвід Тыбет. Мы мусім разглядаць сатанізм як нешта сваё, а не чужое, іманэнтнае, а не трансцэндэнтае нашым асобам. І тады жаданьне ад гэтага пазбавіцца будзе куды мацнейшым. — Ці ты лічыш сябе постмадэрністам? — Не. Безумоўна, асобныя моманты ў стылістыцы маіх твораў так ці іначай датычныя да г.зв. “эстэтыкі постмадэрнізму”. Аднак цэласна “ідэалёгія” гэтай плыні для мяне непрымальная. Я ня веру ў мастацтва, але я веру ў Бога… — Што такое “трансгрэсіўная проза”? — Калі коратка, трансгрэсія – гэта парушэньне мяжы. У літаратуры сам тэрмін зьявіўся, здаецца, у зьвязку з Бэроўзам, асабіста мне ня вельмі цікавым. Сутнасьць, напэўна, у тым, што большасьць тэкстаў (постмадэрнісцкія тэксты – выключэньне) складаюцца па нейкай схеме. Ёсьць рэальны сьвет (у тых ці іншых ягоных праявах), ёсьць ідэальны сьвет мастацкага твора, і ёсьць тыя прынцыпы, паводле якіх гэтае ўсё зьвязваецца. Прынцыпы розныя – у рэаліста свае, у мадэрніста свае, у нацыяналіста таксама свае. У мяне гэтыя прынцыпы выпрацоўваюцца спантанна, яны няспынна зьмяняюцца і ня маюць анічога агульнага зь якой-кольвечы сыстэмай. Таму і насы ажываюць… — Што абазначаюць назва тваёй кнігі, прыклеены да яе вокладкі цьвік, афармленьне вокладкі? — У тэксьце, які называецца “0”, ёсьць фрагмэнты шызоіднай гульні на матыў тэорыі Дарвіна – падводнае жыцьцё зноў распаўсюджваецца на сушу і г.д. На вокладцы выяўленыя запазычаныя ў нейкім падручніку па біялёгіі фазы разьвіцьця зародку млекакормячага, пасьлядоўнасьць якіх замененая на адваротную. Эвалюцыя, дээвалюцыя, вяртаньне да нуля… Карацей, вобраз, які можна разумець па-рознаму. Распавядаць, што азначае цьвік, мне ўжо надакучыла. Адказ на гэтае пытаньне кожны здолее знайсьці сам, і ўсе яны будуць слушнымі. Нагадаю толькі эпізод з укрыжаваньнем. — Што абазначае лёзунг “Delete yourself before the history do it!” на тваім каляндарыку? — Мой адчайны і даволі глупы пратэст супраць гісторыі і свайго месца ў ёй. — Ці цікавыя для цябе якія-кольвечы эзатэрычныя або магічныя досведы? — Не. Калі б я ня стаў хрысьціянінам, калі б я не адчуў прысутнасьці Бога непасрэдна ў маім жыцьці, я быў бы агностыкам або атэістам. — Ці маеш ты сымпатыі да якой-кольвечы радыкальнай ідэалёгіі? — Усе яны для мяне непрымальныя. Сапраўды, у асяродку радыкальных творцаў апошнім чынам распаўсюджаная заганная мода на розныя варыянты антыгуманістычных ідэалёгіяў. Усьведамляючы татальную слабасьць чалавека (якую я таксама ўсьведамляю… нават вельмі, блін), яны, аднак, робяць няправільныя высновы. І паглыбляюцца ў сваёй слабасьці яшчэ больш. Хрысьціянства ні ў якім разе нельга кваліфікаваць як ідэалёгію – бо ў сваё сутнасьці гэта ні што іншае, як досьвед зносінаў з Асобай жывога Бога. Ёсьць, канешне, і кардынальна іншыя, “вонкавыя”, трактоўкі гэтага паняцьця, але для мяне яны неістотныя. — Што зь літаратуры, мастацтва і музыкі паўплывала на цябе? — Сяброў я называць ня буду, каб нікога не пакрыўдзіць. Я іх усіх вельмі люблю. Літаратура: безумоўна, тут ніяк не абыйсьціся без Лётрэамона, але цалкам (калі гэта магчыма) абімінаючы этычны зьмест яго “Песень” – дарэчы, спрэчны у самых розных аспэктах. Яшчэ хачу прыгадаць малавядомую ў нас, на жаль, пісьменьніцу Аготу Крыштоф. Ніколі не чытаў нічога лепшага за яе. Выяўленчае мастацтва: больш за ўсё мне падабаюцца сюррэалісты (перадусім Маргрыт і Дэльво), “новыя рэалісты” (Кляйн, Тэнглі). Што да пэрформэраў, для мяне вельмі цікавымі былі практыкі і ідэі такіх мастакоў, як Герман Нітч і Марына Абрамавіч, але не магу сказаць, што яны непасрэдна на мяне паўплывалі. Музыка: Joy Division, Current 93, Raison D'Etre, Coil, Einsturzende Neubauten, :zoviet*france:, Maeror Tri, Muslimgauze, Nurse With Wound, Death In June (1989-1995), DAF, Endraum, Янка Дзягілева… — Пляны… — Амаль падрыхваны да рэлізу новы музычна-літаратурна-візуальны праект, назва якога выглядае прыблізна як “Sch Ђ а§ ЌЇ ьце (мяжа паміж болем і сьмецьцем?)”. Я ягоны куратар. Гэта тэксты удзельнікаў суполкі “Schmerzwerk”, прапушчаныя праз машыну музычнай анігіляцыі Ўлада Бубна і дапоўненыя некалькімі ролікамі цудоўнага мастака Сяргея Ждановіча. Праект будзе рэалізаваны ў выглядзе мультымэдыйнага CD на лэйбле “Invasion Wreck.”. Аўдыячастка ўяўляе зь сябе абсалютна рэвалюцыйцную мяшанку неспалучальных стыляў, каляжавае спалучэньне пафасу і іроніі, саундтрэк да галюцынацыі Янкі Купалы. Прызначэньне музыкі тут заключаецца ня ў тым, каб акампанаваць нашым тэкстам, а ў тым, каб нівэляваць закладзеныя ў іх сэнсы ды пераўтвараць іх у нештанемаведамашто. Дарэчы, калі вы ня маеце маёй кнігі або касэты/дыска першага альбому “Kein” “Кароткія інструкцыі па транспартыроўцы цельцаў палых ластавак на тэрыторыю Івацэвіцкага раёну”, але хочаце іх мець, напішыце мне. Пра ўсё тое, што я ня здолеў тут апавесьці, спытайцеся ў саміх сябе. | |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
